زنگ خطر اقلیم؛ گرمترین ژوئن تاریخ اروپا ثبت شد
اروپای غربی گرمترین ژوئن تاریخ خود را تجربه کرد؛ موج گرمای بیسابقهای که با هزاران قربانی، آتشسوزیهای گسترده و تشدید نگرانیها درباره پیامدهای تغییرات اقلیمی همراه بود.
مرکز خبر- مؤسسه تغییرات اقلیمی «کوپرنیک» وابسته به اتحادیه اروپا، روز پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵، اعلام کرد که ماه ژوئن امسال گرمترین ژوئن ثبتشده در تاریخ اروپای غربی بوده است. بر اساس این گزارش، میانگین دمای هوا در این منطقه به ۲۰.۷۴ درجه سانتیگراد رسید؛ رقمی که بیش از سه درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین دوره مرجع ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ است.
این رکورد تازه در حالی ثبت شده که بخشهای وسیعی از اروپا در هفتههای پایانی ژوئن با موج گرمای شدید، آتشسوزیهای گسترده و افزایش مرگومیر ناشی از گرما روبهرو بودند.
موج گرما؛ هزاران قربانی در اروپا
موج گرمای ژوئن پیامدهای انسانی گستردهای نیز به همراه داشت. گزارشها نشان میدهد هزاران نفر در کشورهای مختلف اروپا بر اثر گرمای شدید جان خود را از دست دادهاند و بیشترین آمار قربانیان مربوط به فرانسه، اسپانیا و بلژیک است.
کارشناسان سلامت هشدار میدهند سالمندان، کودکان، بیماران مزمن و افرادی که در فضای باز کار میکنند بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. همزمان، بیمارستانها و مراکز درمانی در بسیاری از شهرهای اروپایی با افزایش مراجعه بیماران مبتلا به گرمازدگی، کمآبی و مشکلات قلبی و تنفسی مواجه شدند.
رکوردهای تازه در خشکی و دریا
کوپرنیک اعلام کرده است که میانگین دمای جهانی در ژوئن نیز به ۱۶.۵۴ درجه سانتیگراد رسید؛ رقمی که ۰.۵۶ درجه بالاتر از میانگین ثبتشده در فاصله سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ است.
همچنین دمای این ماه ۱.۳۹ درجه سانتیگراد بیشتر از میانگین دوران پیشاصنعتی (۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰) بوده است؛ موضوعی که نشان میدهد جهان همچنان به مرز تعیینشده در توافق اقلیمی پاریس نزدیک میشود.
در همین حال، میانگین دمای سطح آب اقیانوسهای جهان، بهجز مناطق قطبی، به ۲۰.۸۶ درجه سانتیگراد رسید که بالاترین میزان ثبتشده برای ماه ژوئن در تاریخ اندازهگیریهای اقلیمی است.
«گنبد حرارتی»؛ عامل تشدید گرما
به گفته پژوهشگران، یکی از عوامل اصلی این موج گرمای بیسابقه، شکلگیری پدیدهای موسوم به «گنبد حرارتی» بوده است.
در این وضعیت، یک سامانه پرفشار جوی مانند درپوشی بزرگ، هوای داغ را در نزدیکی سطح زمین حبس میکند و مانع جابهجایی تودههای خنک هوا میشود. در نتیجه، دمای روز و حتی شبها در سطح بسیار بالایی باقی میماند.
گرمای بیسابقه آب دریای مدیترانه نیز این وضعیت را تشدید کرده است. زمانی که آب دریا بیش از حد گرم میشود، نسیم خنک شبانه شکل نمیگیرد و شهرهای ساحلی نیز فرصت خنک شدن در ساعات شب را از دست میدهند.
آتشسوزی، خشکسالی و تهدید اکوسیستمها
موج گرمای ژوئن تنها به افزایش دما محدود نشد. خشکی شدید هوا در جنوب و جنوب غربی اروپا، خطر آتشسوزی را بهطور چشمگیری افزایش داد و مناطق گستردهای از اسپانیا، پرتغال و جنوب فرانسه درگیر حریقهای جنگلی شدند.
همزمان، بخشهایی از اروپای شرقی نیز با افزایش خطر خشکسالی روبهرو هستند؛ وضعیتی که منابع آبی، کشاورزی و امنیت غذایی را تحت تأثیر قرار داده است.
کارشناسان محیطزیست هشدار میدهند افزایش دمای آب دریاها و خشکی بیسابقه خاک، اکوسیستمهای طبیعی اروپا را با تهدیدهای جدی مواجه کرده و در صورت تداوم این روند، پیامدهای آن در سالهای آینده گستردهتر خواهد شد.
۴۱۰ میلیون نفر زیر گرمای بالای ۳۵ درجه
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، بیش از دو سوم جمعیت اروپا، معادل حدود ۴۱۰ میلیون نفر، در جریان موج گرمای ژوئن دمای بیش از ۳۵ درجه سانتیگراد را تجربه کردند.
این گرمای گسترده، علاوه بر افزایش مصرف انرژی و فشار بر شبکههای برق، فعالیتهای اقتصادی، حملونقل، کشاورزی و گردشگری را نیز در بسیاری از کشورهای اروپایی تحت تأثیر قرار داد.
زنگ خطر تغییرات اقلیمی
دادههای تازه کوپرنیک بار دیگر نشان میدهد اروپا سریعتر از هر قاره دیگری در حال گرم شدن است. دانشمندان معتقدند افزایش غلظت گازهای گلخانهای، تغییر الگوهای گردش جوی و تداوم گرمایش جهانی، احتمال وقوع موجهای گرمای شدیدتر و طولانیتر را افزایش داده است.
به گفته کارشناسان، رکوردهای ثبتشده در ژوئن ۲۰۲۶ تنها یک رویداد مقطعی نیست، بلکه بخشی از روندی نگرانکننده است که آثار آن در سالهای اخیر با افزایش دما، آتشسوزیهای گسترده، خشکسالی، کاهش منابع آب و افزایش تلفات انسانی بیش از گذشته آشکار شده است.
گزارش تازه کوپرنیک بار دیگر این هشدار را برجسته میکند که بدون کاهش انتشار گازهای گلخانهای و اجرای سیاستهای مؤثر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی، موجهای گرمای مرگبار میتوانند به یکی از بزرگترین تهدیدهای زیستمحیطی و انسانی قرن بیستویکم تبدیل شوند.