مرکز خبر - یک پژوهش تازه درباره تغییرات مغز زنان در سه مرحله مهم هورمونی نشان می‌دهد که بلوغ و بارداری با کاهش قابل‌توجه حجم ماده خاکستری قشر مغز همراه‌اند، اما در دوره گذار به یائسگی چنین کاهشی مشاهده نشده است.
این مطالعه که ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Nature Communications  منتشر شده، داده‌های ام‌آر‌آی ۱۰۹۵ نفر را بررسی کرده و تغییرات ساختاری مغز را در دوران بلوغ، بارداری و گذار به یائسگی با روش تحلیلی مشابه مقایسه کرده است.
پژوهشگران دریافتند دخترانی که از پیش از نخستین قاعدگی وارد دوره پس از آن شدند، کاهش حجم ماده خاکستری را تجربه کردند. در زنان نیز هم در نخستین و هم در دومین بارداری، کاهش گسترده حجم ماده خاکستری قشر مغز مشاهده شد؛ تغییراتی که در بخش‌هایی از قشر پیش‌پیشانی، آهیانه‌ای و گیجگاهی دیده می‌شد.
اما الگوی یائسگی متفاوت بود. زنانی که در طول مطالعه از پیش‌یائسگی به پس‌یائسگی رسیدند، کاهش معناداری در حجم کلی یا قشری ماده خاکستری نشان ندادند. این در حالی است که در گروه زنانی که در تمام دوره مطالعه پیش‌یائسه یا پس‌یائسه باقی ماندند، کاهش حجم ماده خاکستری مشاهده شد.
پژوهشگران می‌گویند این یافته می‌تواند به معنای آن باشد که گذار به یائسگی، برخلاف افزایش‌های هورمونی دوران بلوغ و بارداری، با الگوی متفاوتی از تغییرات مغزی همراه است و حتی ممکن است برای مدتی روند طبیعی کاهش حجم مغز مرتبط با افزایش سن را تعدیل کند. با این حال، آنها تأکید کرده‌اند که این برداشت مقدماتی است و نمی‌توان از این مطالعه نتیجه گرفت که یائسگی موجب «حفاظت» از مغز می‌شود.
این پژوهش همچنین به معنای ثابت ماندن مغز زنان در دوران یائسگی نیست. یافته اصلی فقط به حجم ماده خاکستری مربوط است و نمی‌تواند درباره عملکرد مغز، حافظه، شناخت یا سایر تغییرات عصبی در این دوره نتیجه‌گیری کند.
به گفته پژوهشگران، اهمیت مطالعه در مقایسه مستقیم سه گذار مهم هورمونی در طول زندگی زنان است. نتایج نشان می‌دهد مغز زنان در واکنش به تغییرات هورمونی دچار بازسازمان‌دهی می‌شود، اما این روند در بلوغ، بارداری و یائسگی الگوی یکسانی ندارد.
در نتیجه، تعبیر دقیق یافته پژوهش این نیست که «مغز زنان در یائسگی ثابت می‌ماند»؛ بلکه یائسگی، برخلاف بلوغ و بارداری، در این مطالعه با کاهش قابل‌توجه حجم ماده خاکستری در دوره گذار همراه نبود.