رانیا عبدالله

یمن- شرکت‌کنندگان در این نشست بر اهمیت حمایت روانی از زنان و توانمندسازی آنان از طریق آموزش و مهارت‌آموزی تأکید کردند و خواستار تقویت نقش خانواده‌ها در حمایت از زنانی شدند که با آسیب‌های روانی روبه‌رو هستند؛ همچنین بر تشویق زنان به دریافت کمک بدون ترس یا انگ اجتماعی تأکید شد.

پلتفرم «نسوان ویس» روز یک‌شنبه ۲۶ آوریل، از طریق برنامه زوم، نشست گفت‌وگویی با عنوان «خارج از دایره حمایت: زنان آسیب‌دیده در یمن چگونه با فشار روانی مقابله می‌کنند؟» برگزار کرد. در این نشست شماری از متخصصان و فعالان حضور داشتند تا وضعیت سلامت روان زنان در شرایط بحران‌های فزاینده بررسی شود.

 

شکاف در خدمات حمایت روانی

این نشست با مدیریت نور سریب، سردبیر پلتفرم «الوطن تودی» برگزار شد. در بخش نخست با عنوان «زخم‌هایی که دیده نمی‌شوند»، گزارشی پژوهشی از سوی سحر سعید ارائه شد که وفاء صالح، مدیر پروژه‌های پلتفرم، آن را معرفی کرد.

این گزارش به کمبود گسترده خدمات سلامت روان در یمن پرداخت؛ به‌گونه‌ای که برآورد می‌شود بیش از ۷ میلیون نفر به حمایت روانی نیاز دارند، اما تنها حدود ۱۲۰ هزار نفر به‌طور منظم از این خدمات بهره‌مند می‌شوند. همچنین در سراسر کشور فقط ۴۶ روان‌پزشک فعالیت دارند.

نتایج این پژوهش نشان داد نبود یک چارچوب نهادی منسجم و ضعف هماهنگی میان نهادهای دولتی و سازمان‌های بشردوستانه، از مهم‌ترین موانع توسعه خدمات پایدار سلامت روان است. در کنار آن، موانع دیگری نیز بر سر راه افرادی که به دنبال دریافت حمایت هستند وجود دارد.

در این گزارش پیشنهادهایی نیز مطرح شد؛ از جمله ادغام خدمات سلامت روان در نظام مراقبت‌های اولیه، ایجاد مراکز جدید در مناطق محروم، بهبود وضعیت نیروهای متخصص، افزایش آگاهی عمومی و ایجاد نظام ملی ارجاع بیماران. همچنین تأکید شد که حمایت روانی باید از یک اقدام اضطراری به تعهدی ملی و بلندمدت تبدیل شود که نیازهای زنان را در نظر بگیرد.

 

انگ اجتماعی و کمبود مراقبت

در بخش دوم با عنوان «انگ اجتماعی و ضعف خدمات حمایتی»، ریم العبسی، رئیس سازمان «بذره برای صلح و رفاه روانی»، درباره تأثیر نگاه منفی جامعه بر افزایش رنج زنان سخن گفت. او توضیح داد که زنان با چالش‌های پیچیده اجتماعی، اقتصادی و حقوقی مواجه‌اند.

به گفته او، کمبود نیروهای متخصص، محدودیت منابع مالی و نبود حریم خصوصی، دسترسی زنان به خدمات روانی را دشوار می‌کند و مانع از بیان نیازهای روانی آنان می‌شود. او تأکید کرد که سلامت روان لزوماً به معنای وجود اختلال روانی نیست، بلکه به توانایی فرد برای مقابله با فشارها و انباشت مشکلات مربوط می‌شود.

ریم العبسی بر ضرورت تشخیص تخصصی و پرهیز از قضاوت یا برچسب‌زدن بدون نظر کارشناسان تأکید کرد و پرسید چرا بسیاری از افراد از مراجعه به درمان روانی می‌ترسند اما با علائم شدید روانی کنار می‌آیند.

 

 

انزوای عاطفی و پیامدهای آن

در بخش سوم با عنوان «چگونه حلقه انزوای روانی را بشکنیم؟»، دکتر رانيا خالد، رئیس سازمان زن مستقل، درباره مفهوم انزوای احساسی سخن گفت؛ حالتی که ممکن است زنان حتی در ظاهرِ حضور در جامعه نیز تجربه کنند.

او دلایل این انزوا را فشارهای ناشی از جنگ، وخامت اوضاع اقتصادی، خشونت خانوادگی و اجتماعی دانست که می‌تواند احساس بی‌ارزشی و بی‌معنایی را در زنان ایجاد کند.

از جمله نشانه‌های این وضعیت می‌توان به اختلال خواب، کناره‌گیری از روابط اجتماعی، واکنش‌های شدید احساسی و گریه بدون دلیل مشخص اشاره کرد. به گفته او، این وضعیت بر تمام ابعاد زندگی زنان، از نقش خانوادگی تا فعالیت حرفه‌ای، تأثیر می‌گذارد.

رانیا خالد تأکید کرد که حمایت روانی از زنان یک امر تجملی نیست، بلکه ضرورتی برای تقویت ثبات اجتماعی است.

 

دعوت به توانمندسازی و آگاهی‌بخشی

در پایان، رانیا خالد پیشنهادهایی ارائه کرد؛ از جمله توانمندسازی زنان از طریق آموزش، تشویق مشارکت آنان در فعالیت‌های اجتماعی و تقویت نقش رسانه‌ها در افزایش آگاهی درباره سلامت روان.

او همچنین خواستار تغییر نگاه کلیشه‌ای به زنان شد؛ نگاهی که آنان را صرفاً در نقش قربانی می‌بیند. به باور او، خانواده‌ها باید برای حمایت از زنان آسیب‌دیده آموزش ببینند و زنان نیز بدون ترس یا احساس شرم برای دریافت کمک تشویق شوند.

این نشست با مشارکت فعال حاضران همراه بود و شرکت‌کنندگان با طرح پرسش‌ها و بیان تجربه‌های شخصی، از فشارهای روانی موجود در جامعه یمن سخن گفتند.