نجوی راهم

الجزایر — زن جایگاهی مرکزی در آثار فیروز بابا عامر دارد؛ او زن را حامل سنت‌ها و انتقال‌دهنده حافظه فرهنگی می‌بیند. این نگاه از محیط خانوادگی و تجربه‌های روزمره‌اش در فضاهای سنتی مانند عروسی‌ها، حمام‌ها و دورهمی‌های خانوادگی الهام گرفته است.

فیروز بابا عامر، هنرمند تجسمی، نمایشگاه اخیر خود را با عنوان «نوبه» در گالری «قسوم» از ۱۱ تا ۲۵ آوریل برگزار کرد. به گفته او، این عنوان به موسیقی آیینی و شادِ سنتی الجزایر اشاره دارد؛ «نوبه» نوعی موسیقی وابسته به سنت اندلسی است که با مفاهیمی مثل شادی، جشن و حافظه جمعی گره خورده است.

فیروزه بابا عامر توضیح می‌دهد که نگاهش نگاهی زنانه است؛ نگاهی که زن را ستون حفظ هویت و حافظه جمعی می‌داند و در عین حال، به‌صورت غیرمستقیم رویکردی اعتراضی و آگاهانه دارد.

 

مسیر دوگانه میان حسابداری و هنر

او هم‌زمان دو مسیر متفاوت را دنبال کرده است: از یک سو حسابدار رسمی است و از سوی دیگر از کودکی به نقاشی پرداخته. با اینکه در رشته تجارت تحصیل کرده (در حالی که آرزوی ورود به هنرهای زیبا را داشت)، هرگز نقاشی را کنار نگذاشته و در آتلیه شخصی‌اش مسیر هنری خود را ادامه داده و دنیایی تصویری ساخته که ریشه در حافظه و هویت دارد.

از نظر او، «نوبه» فقط یک موسیقی نیست، بلکه فضایی فرهنگی است که در آن آیین‌ها و سنت‌های اجتماعی به هم می‌رسند؛ مفهومی که با روح آثارش، یعنی بزرگداشت هویت، هماهنگ است.

او نمایشگاه «نوبه» را نوعی «حافظه زنده» می‌داند؛ جایی که تجربه‌های شخصی و جمعی در هم می‌آمیزند و حافظه به اثری هنری و زنده تبدیل می‌شود.

 

 

تبدیل خاطرات شخصی به هنر

این نمایشگاه بازتابی از تجربه‌های عمیق دوران کودکی او نیز هست؛ زمانی که در محیطی زنانه و در میان عمه‌ها و خاله‌ها بزرگ شد و همین فضا نقش مهمی در شکل‌گیری حافظه‌اش داشت. این جهان در آثارش، به‌ویژه در مجموعه‌هایی مثل «حمام» و «خاله‌ها و عمه‌ها»، دیده می‌شود که زندگی زنان الجزایری را در فضاهای سنتی به تصویر می‌کشند.

او می‌گوید در گذشته، چنین فضاهایی تنها فرصت زنان برای نفس کشیدن و ارتباط گرفتن بود؛ مکان‌هایی مانند حمام‌ها و عروسی‌ها که محل دیدار، آراستن، گفت‌وگو و شب‌نشینی بودند، آن هم در شرایطی که حضور زنان در فضاهای عمومی محدود بود. او با حس نوستالژیک اضافه می‌کند که تابلوی «حمام» به کودکی‌اش برمی‌گردد و نام «حمام ناصف» را دارد؛ همان حمام قدیمی مادربزرگش در شهر بلییده.

 

 

میراث و موسیقی؛ ریتمی در تصویر

فیروزه بابا عامر در آثارش از عناصر مختلف میراث الجزایری الهام می‌گیرد: لباس‌های سنتی، زیورآلات، پارچه‌ها، سازهای موسیقی و نمادهای بصری مرتبط با هویت. او همچنین موسیقی را به‌عنوان عنصری مهم در شکل‌دادن به ریتم بصری آثارش به کار می‌برد، تا پیوندی عمیق‌تر با حافظه و احساس جمعی ایجاد کند.

به باور او، هنر نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی در دنیای امروز دارد؛ به همین دلیل بر ضرورت زنده نگه داشتن حافظه جمعی و ارائه دوباره میراث با زبانی امروزی تأکید می‌کند. از نظر او، هنر فقط زیبایی نیست، بلکه راهی برای حفظ هویت و مقابله با فراموشی است.

او همچنین بر اهمیت تداوم هنر میان نسل‌ها تأکید دارد و معتقد است هر نسل باید اثر و نگاه تازه‌ای به این مسیر اضافه کند.

بابا عامر در ادامه به دیدارش با هنرمند برجسته مریم بن خده اشاره می‌کند که از نمایشگاهش بازدید کرده بود و این دیدار را نشانه اهمیت توجه به پیشگامان هنر تجسمی الجزایر می‌داند؛ امری که به تداوم میان نسل‌ها کمک می‌کند و هنر را به بخشی از هویت ملی پیوند می‌زند.

 

 

در پایان، او بار دیگر از استقبال گرم بازدیدکنندگان ابراز خوشحالی می‌کند و می‌گوید بسیاری از مخاطبان، آثارش را فراتر از نقاشی دیده‌اند؛ آن‌ها را تجربه‌هایی انسانی دانسته‌اند که هرکس می‌تواند بخشی از خودش را در آن‌ها پیدا کند.

او می‌گوید این بازخوردها عمیقاً او را خوشحال کرده، چون نشان می‌دهد توانسته آثاری صادقانه و زنده خلق کند؛ آثاری که گرمای خاطره را در خود دارند و هنر را به پلی میان هنرمند و مخاطب تبدیل می‌کنند.