مجمع عمومی سازمان ملل؛ ایران و آمریکا در میانه جنگ و تلاش برای ازسرگیری مذاکرات
هشتاد ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد از ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ در نیویورک آغاز شده و جنگ و تنش میان ایران و آمریکا یکی از محورهای اصلی رایزنیهای این نشست است.
مرکز خبر - هشتاد ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد از ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ در نیویورک آغاز شده و جنگ و تنش میان ایران و آمریکا به یکی از محورهای اصلی رایزنیهای این نشست تبدیل شده است. همزمان با حضور رهبران و مقامهای نزدیک به ۱۹۳ کشور، تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ، کاهش تنش در منطقه و بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز ادامه دارد. عربستان سعودی، ترکیه، مصر و پاکستان بر ضرورت حفظ امنیت و آزادی کشتیرانی و حل بحرانهای منطقه از مسیر دیپلماسی تأکید کردهاند و کشورهای خلیج فارس نیز در تلاش برای کاهش تنش و میانجیگری میان تهران و واشنگتن هستند. فرانسه و آمریکا موضوع امنیت تنگه هرمز و بازگشت کشتیرانی به این مسیر را در شورای امنیت دنبال میکنند و چین نیز قرار است در روزهای آینده موضع خود را در مجمع عمومی مطرح کند. برنامه هستهای ایران، جنگ، تنگه هرمز، امنیت انرژی و امکان ازسرگیری مذاکرات تهران و واشنگتن از مهمترین محورهای مرتبط با ایران در نشست امسال هستند. مناظره عمومی نشست تا ۲۶ سپتامبر و سپس در ۲۸ سپتامبر ادامه خواهد داشت.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز ۲۲ سپتامبر در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل بخش مهمی از سخنانش را به ایران اختصاص داد و از اقدام نظامی واشنگتن علیه جمهوری اسلامی دفاع کرد. او ایران را «بزرگترین حامی تروریسم» خواند و مدعی شد آمریکا در عملیات «چکش نیمهشب» تأسیسات هستهای این کشور را منهدم کرده است.
ترامپ همچنین جمهوری اسلامی را به حمایت از گروههای مسلح، توسعه توان موشکی و پهپادی و سرکوب معترضان متهم کرد. او گفت در جریان عملیات «خشم حماسی» بخشهایی از توان نظامی ایران هدف قرار گرفته و آمریکا توانسته عبور نفت از تنگه هرمز را تضمین کند.
رئیسجمهوری آمریکا در ادامه گفت واشنگتن میان دستیابی به توافق با ایران و ادامه اقدام نظامی مخیر است و در صورت نبود توافق، جمهوری اسلامی را به نابودی سریع تهدید کرد. او از کشورهای جهان خواست با اعمال «انزوای کامل اقتصادی» علیه ایران، تهران را به توقف حمله به کشتیهای تجاری، صرفنظر کردن از اهداف هستهای و پایان حمایت از گروههای مسلح وادار کنند.
ترامپ چند ساعت بعد اعلام کرد نمایندگان آمریکا و ایران در حاشیه مجمع عمومی نشستی سهساعته و به گفته او «سازنده» برگزار کردهاند. با این حال، جزئیات یا نتیجه مشخصی از این گفتوگو اعلام نشد.
در همین روز، تماسهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن در حاشیه نشست سازمان ملل از سر گرفته شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در نیویورک با یکدیگر گفتوگو کردند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این مذاکرات با میانجیگری قطر انجام شده است. ویتکاف اعلام کرد میانجیها در طول روز میان دو هیأت در رفتوآمد بودهاند، در حالی که دونالد ترامپ از یک دیدار سهساعته میان ویتکاف، جرد کوشنر و مقامهای ایرانی سخن گفت.
موضوع اصلی مذاکرات، علاوه بر پایان جنگ، وضعیت تنگه هرمز و رفع محدودیتهای دریایی و اقتصادی عنوان شده است. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است تهران در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره بنادر ایران، آمادگی دارد تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی کند. به گفته این مقام، پیشنهاد ایران برای پایان درگیریها از ۱۶ سپتامبر از طریق میانجیها به آمریکا منتقل شده بود.
خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز اعلام کرده است که شرایط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز شامل لغو فوری محاصره دریایی، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و پایان جنگ در تمامی جبهههاست. این موضع در جریان دیدار عراقچی و ویتکاف به طرف آمریکایی منتقل شده است.
در مقابل، واشنگتن تأکید کرده است که هرگونه توافق باید به جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای منجر شود. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز ۲۲ سپتامبر گفت واشنگتن برای گفتوگو با نمایندگان ایران در حاشیه مجمع عمومی آمادگی دارد، اما پیش از آن دیدار رسمی برنامهریزیشدهای وجود نداشت.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، نیز روز ۲۳ سپتامبر وارد نیویورک شد تا در نشست مجمع عمومی سخنرانی کند. او قرار است مواضع ایران درباره جنگ، روابط با آمریکا، وضعیت منطقه و مسائل بینالمللی را در مجمع عمومی مطرح کند. سفر هیأت ایرانی در شرایطی انجام شده که آمریکا برای حضور هیأت اصلی ایران مجوز ورود صادر کرده، اما برای شماری از اعضای همراه هیأت، از جمله برخی کارکنان رسانهای، ویزا صادر نشده است.
همزمان، عباس عراقچی پس از ورود به نیویورک با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفتوگو کرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، دو طرف درباره مسائل مرتبط با دستور کار مجمع عمومی و تلاشهای سازمان ملل برای صلح و امنیت بینالمللی رایزنی کردهاند. عراقچی همچنین گفته است تهران سازمان ملل را بستری برای بیان مواضع خود و دفاع از آنچه «حقوق و منافع مردم ایران» میخواند، میداند.
پرونده ایران در این نشست تنها به روابط تهران و واشنگتن محدود نیست.
جنگ منطقهای، امنیت کشتیرانی، تنگه هرمز، برنامه هستهای ایران، تحریمها و پیامدهای انسانی و اقتصادی درگیریها از جمله موضوعاتی هستند که در دیدارهای دیپلماتیک حاشیه مجمع عمومی مطرح شدهاند. کشورهای منطقه نیز از جمله قطر و دیگر اعضای شورای همکاری خلیج فارس در تلاش برای کاهش تنش و تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز هستند.
در حال حاضر، نتیجه مشخصی از مذاکرات ایران و آمریکا اعلام نشده است. با این حال، ازسرگیری تماس میان دو طرف در حاشیه مجمع عمومی، پس از ماهها تنش و قطع ارتباط مستقیم، مهمترین تحول دیپلماتیک این نشست در ارتباط با ایران محسوب میشود. مذاکرات همچنان ادامه دارد و میانجیها اعلام کردهاند تلاشها برای نزدیک کردن مواضع دو طرف ادامه خواهد یافت.