مرکز خبر- گزارش‌های میدانی از داروخانه‌های ایران در هفته‌های پس از جنگ و نوسانات شدید ارزی نشان می‌دهد بحران دارو دیگر صرفاً به گرانی محدود نیست، بلکه هم‌زمان با آن، کمبود و اختلال در زنجیره تأمین نیز به شکل جدی تشدید شده است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، قیمت داروها در بازه‌ای بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش یافته و در برخی اقلام خاص حتی تا ۴۰۰ درصد رشد داشته است. هم‌زمان، بیماران مبتلا به سرطان، ام‌اس، دیالیز، پیوند اعضا، هموفیلی، بیماری‌های قلبی، تنفسی و روان‌پزشکی بیشترین آسیب را از کمبود داروهای حیاتی متحمل شده‌اند.

در پی این وضعیت، ارزش ریال نیز تنها در فاصله کوتاهی پس از تشدید نااطمینانی‌های ناشی از جنگ، حدود ۱۵ درصد کاهش یافته و بانک مرکزی نرخ تورم را ۶۵.۸ درصد اعلام کرده است؛ شرایطی که فشار مضاعفی بر بازار دارو و واردات مواد اولیه وارد کرده است.

گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد افزایش قیمت دارو در برخی موارد بسیار شدید بوده است؛ به‌عنوان نمونه، داروی یک بیمار سرطانی از حدود یک میلیون تومان به ۳۰ میلیون تومان رسیده است. انسولین رایزودگ از ۳۶۰ هزار تومان به یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان و انسولین لانتوس از ۱۷۷ هزار تومان به ۷۱۰ هزار تومان افزایش یافته است. همچنین برخی قرص‌های معمولی از ۱۰۰ هزار تومان به حدود ۳۵۰ هزار تومان و داروهای قلبی از ۳۰۰ هزار تومان به بیش از یک میلیون تومان رسیده‌اند.

در بازار دارو، قطره‌های چشمی تا پنج برابر و پمادهای ساده تا سه تا چهار برابر افزایش قیمت داشته‌اند و هزینه یک دوره کامل آنتی‌بیوتیک همراه با داروهای مکمل به حدود یک‌ونیم میلیون تومان رسیده است. انجمن داروسازان نیز افزایش قیمت‌ها را در برخی اقلام بین ۲۰ تا ۴۰۰ درصد تأیید کرده و هشدار داده که این روند به حذف یا کاهش مصرف دارو در میان بیماران منجر شده است.

در حوزه تغذیه کودکان نیز وضعیت مشابهی گزارش شده است؛ شیرخشک داخلی به ۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان و انواع خارجی و رژیمی تا ۲ تا ۳ میلیون تومان رسیده‌اند. سهمیه محدود و پوشش ناکافی بیمه نیز فشار اقتصادی بر خانواده‌ها را افزایش داده و در برخی موارد، تأمین تغذیه کودک را به یک بحران معیشتی تبدیل کرده است.

بیشترین فشار اما بر بیماران خاص وارد شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد هزینه برخی داروهای حیاتی که پیش‌تر حدود ۸۰ هزار تومان بوده، اکنون با احتساب بیمه به بیش از ۱۳ میلیون تومان و بدون بیمه تا ۳۱ میلیون تومان رسیده است. در مواردی، هزینه ماهانه درمان به بیش از ۵۰ میلیون تومان افزایش یافته که عملاً برای بسیاری از بیماران به معنای توقف درمان است.

هم‌زمان گزارش‌هایی از کمبود داروهای اعصاب، سرطان، هموفیلی و داروهای حیاتی دیگر منتشر شده است. برخی منابع از نبود طولانی‌مدت فاکتورهای حیاتی خون و افزایش خطر مرگ بیماران هموفیلی خبر می‌دهند.

در سطح رسمی، مسئولان حوزه دارو وجود بحران گسترده را رد کرده و مدعی تأمین داروهای حیاتی هستند، اما هم‌زمان گزارش‌هایی از تأخیر در واردات مواد اولیه، افزایش هزینه تأمین و اختلال در داروهای برند منتشر شده است.

کارشناسان معتقدند ترکیب جنگ، اختلال در زنجیره جهانی تأمین دارو، کاهش دسترسی به ارز و ضعف ساختار بیمه‌ای در ایران، این بحران را تشدید کرده است. در چنین شرایطی، دارو از یک کالای درمانی به کالایی طبقاتی تبدیل شده که دسترسی به آن برای بخش بزرگی از جامعه دشوار یا ناممکن شده است؛ وضعیتی که پیامد مستقیم آن، تعویق درمان، افزایش خطر مرگ و فشار شدید بر بیماران و خانواده‌هایشان است.