بحران اقلیمی؛ بیش از ۱.۵ میلیارد زن در کانون خطر

نهاد زنان سازمان ملل هشدار می‌دهد که پیامدهای تغییرات اقلیمی به‌دلیل نابرابری اقتصادی و جنسیتی، فشار نامتناسبی بر زنان و دختران وارد می‌کند؛ از کاهش درآمد و افزایش کار مراقبتی تا بالا رفتن خطر خشونت جنسی.

مرکز خبر - بر اساس تازه‌ترین داده‌های نهاد زنان سازمان ملل، دست‌کم ۱٫۵ میلیارد زن و دختر در سراسر جهان، معادل بیش از یک‌سوم جمعیت زنان و دختران، در مناطقی زندگی می‌کنند که با خطر بالای بحران‌های اقلیمی، ناامنی اقتصادی و نابرابری جنسیتی روبه‌رو هستند. این نهاد در گزارشی با عنوان «برابری جنسیتی در عصر بحران اقلیمی» که هم‌زمان با برگزاری کنفرانس اقلیمی سازمان ملل (کاپ ۳۱) منتشر شده، هشدار داده است که زنان و دختران در کشورهایی که سهم کمتری در ایجاد بحران اقلیمی داشته‌اند، از جمله آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در برابر پیامدهای آن هستند.
بر اساس این گزارش، اگر روند کنونی ادامه یابد، تغییرات اقلیمی می‌تواند تا سال ۲۰۵۰، در بدترین سناریو، ۱۴۱ میلیون زن و دختر دیگر را به فقر شدید بکشاند. همچنین بررسی داده‌های ۲۴ کشور نشان می‌دهد افزایش یک درجه‌ای میانگین دما با کاهش درآمد زنان به میزان ۳۴ درصد بیشتر از مردان همراه بوده است؛ تفاوتی که گزارش آن را با محدودیت فرصت‌های شغلی زنان برای انتقال به فعالیت‌های غیرکشاورزی یا مهاجرت در پی از دست رفتن محصولات کشاورزی مرتبط می‌داند.
پیامدهای بحران اقلیمی تنها به معیشت و درآمد محدود نیست. نهاد زنان سازمان ملل می‌گوید در بررسی داده‌های ۱۴ کشور، مواجهه با خشکسالی شدید و طولانی‌مدت با ۲۱ درصد افزایش شانس وقوع خشونت جنسی علیه دختران نوجوان و زنان جوان همراه بوده است. این نهاد همچنین هشدار می‌دهد کمبود منابع، جابه‌جایی جمعیت و از دست رفتن فرصت‌های معیشتی می‌تواند عوامل زمینه‌ساز خشونت جنسیتی را تشدید کند.
افزایش مسئولیت‌های مراقبتی بدون دستمزد نیز از دیگر پیامدهای نابرابر بحران اقلیمی برای زنان است. بر اساس داده‌های این گزارش، از میان ۱٫۸ میلیارد نفری که در محل سکونت خود به آب دسترسی ندارند، در دو سوم خانوارها زنان مسئول اصلی تأمین آب هستند. خشکسالی، کمبود آب و پیامدهای بلایای طبیعی می‌تواند زمان و فشار بیشتری را برای تأمین نیازهای خانواده و مراقبت از اعضای آسیب‌دیده بر دوش آنان بگذارد.
با وجود شناسایی این نابرابری‌ها در اسناد سیاست‌گذاری، فاصله قابل‌توجهی میان پذیرش مسئله و اقدام عملی وجود دارد. ۷۳ درصد کشورها در برنامه‌های ملی اقلیمی خود به خطرات جنسیتی ناشی از تغییرات آب‌وهوایی اشاره کرده‌اند، اما تنها کمی بیش از یک‌سوم این برنامه‌ها به‌صورت جامع به این موضوع پرداخته‌اند. افزون بر این، زنان همچنان در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با سیاست‌های اقلیمی سهم محدودی دارند و تنها ۱۲ درصد از مسئولیت‌های وزارتخانه‌ای حوزه انرژی در جهان در اختیار زنان است.
نهاد زنان سازمان ملل خواستار اختصاص منابع مالی اقلیمی با رویکرد جنسیتی، تضمین دسترسی برابر زنان به منابع و فرصت‌های اقتصادی، مشارکت مؤثر آنان در تصمیم‌گیری‌ها و حمایت از مدافعان حقوق محیط‌زیست شده است. این نهاد تأکید می‌کند که زنان و دختران نباید صرفاً به‌عنوان گروه‌هایی آسیب‌پذیر در سیاست‌های اقلیمی دیده شوند، بلکه باید در طراحی و اجرای راهکارهای مقابله با بحران نیز نقش و قدرت تصمیم‌گیری داشته باشند.