با وجود پیشرفتهای قانونی، خدمات سلامت جنسی و باروری زنان در تونس همچنان «ناقص» است
گروه «توحیده بنالشیخ» با اشاره به شکاف میان قوانین پیشرفته تونس در زمینه حقوق جنسی و باروری و واقعیت موجود، تأکید کرد که زنان همچنان در دسترسی به این خدمات با موانع متعددی روبهرو هستند.
تونس - گروه «توحیده بنالشیخ» همزمان با روز جهانی پیشگیری از بارداری و دو روز پیش از روز جهانی سقط جنین ایمن، نشستی رسانهای با حضور شماری از روزنامهنگاران برگزار کرد تا وضعیت حقوق جنسی و باروری در تونس را مورد بررسی قرار دهد.
شرکتکنندگان در این نشست گفتند اگرچه ماده ۴۳ قانون اساسی تونس و قوانین داخلی کشور این حقوق را بهصراحت تضمین کردهاند، اما موانع اجتماعی و رفتاری همچنان مانع برخورداری زنان از آنها میشود. به گفته آنان، اجرای این قوانین در عمل تحت تأثیر نگرشهای پدرسالارانه و همچنین نگاه جامعه به این مسائل از دریچه مسائل دینی قرار دارد.
حاضران همچنین بر نقش مهم رسانهها در افزایش آگاهی زنان و ارائه اطلاعات دقیق درباره این حقوق تأکید کردند. به گفته آنان، رسانهها میتوانند در کاهش و از میان بردن انگ اجتماعی و تابوهای مرتبط با این مسائل نیز نقش مؤثری داشته باشند.
در این نشست همچنین نسبت به سطح آگاهی جوانان درباره مسائل مرتبط با سلامت جنسی و باروری ابراز نگرانی شد. بر اساس دادههای ارائهشده، یکچهارم جوانان تونس اطلاعات کافی درباره روشهای پیشگیری از بارداری ندارند؛ وضعیتی که میتواند پیامدهای جدی برای سلامت آنان به همراه داشته باشد.
تونس از سال ۱۹۷۳ قانونی دارد که سقط جنین ایمن را مجاز میداند. بر اساس این قانون، زنان میتوانند این عمل را بهصورت رایگان و محرمانه در مراکز بهداشت پایه و بیمارستانهای دولتی انجام دهند. با این حال، فعالان جامعه مدنی میگویند این حق در عمل برای همه زنان تونسی به یک اندازه قابل دسترس نیست، بهویژه برای زنانی که در مناطق داخلی کشور زندگی میکنند.
هادیة بالحاج، رئیس گروه «توحیده بنالشیخ»، گفت برنامه سلامت جنسی و باروری یکی از پایههای مهم توسعه اجتماعی و اقتصادی تونس و همچنین یکی از مؤلفههای اساسی برخورداری از حقوق شهروندی و دسترسی به خدمات اجتماعی است.
او با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی کشور گفت بودجه بخش سلامت افزایش یافته است. هادیة بالحاج تأکید کرد که سیاستهای اجتماعی و بهداشتی باید دسترسی به خدمات تنظیم خانواده و سقط جنین ایمن را بهعنوان مسئلهای اساسی و راهبردی برای آینده تونس و نسل جوان در نظر بگیرند.
موانع دسترسی زنان به خدمات
هاجر بن ناصر، هماهنگکننده گروه «توحیده بنالشیخ»، گفت تونس از سالها پیش از قوانین مهمی در زمینه حقوق زنان برخوردار بوده است؛ قوانینی که در مقایسه با کشورهای همسایه، حقوقی مانند استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری و دسترسی به سقط جنین ایمن را برای زنان تضمین کردهاند.
او گفت انتظار میرفت همه زنان بهطور برابر از این حقوق برخوردار باشند، اما واقعیت چیز دیگری است و موانع متعددی دسترسی واقعی آنان به خدمات سلامت جنسی و باروری، بهویژه خدمات پیشگیری از بارداری و سقط جنین، را دشوار کرده است.
به گفته هاجر بن ناصر، موقعیت جغرافیایی یکی از مهمترین این موانع است. زنان ساکن مناطق روستایی برای دسترسی به مراکز درمانی ارائهدهنده خدمات پیشگیری از بارداری و سقط جنین، با مشکلات رفتوآمد مواجهاند. در بسیاری از موارد، آنان باید مسافتهای طولانیتری را طی کنند؛ مسافتی که ممکن است هزینه و شرایط آن خارج از توانشان باشد یا حتی شرایط زندگی به آنها اجازه ترک خانه را ندهد.
او افزود که این مشکل با کمبود اطلاعات و آگاهی نیز تشدید میشود. هاجر بن ناصر به مطالعهای اشاره کرد که گروه پژوهشی وابسته به «توحیده بنالشیخ» درباره میزان آگاهی جوانان از روشهای پیشگیری از بارداری انجام داده است.
نتایج این مطالعه، به گفته او، نگرانکننده است؛ بیش از ۵۰ درصد جوانان هیچ اطلاعی از روشهای پیشگیری از بارداری ندارند و در مورد برخی روشهای مشخص، این میزان گاهی به ۱۰۰ درصد میرسد.
هاجر بن ناصر درباره خدمات سقط جنین نیز گفت نبود اطلاعات کافی یکی دیگر از موانع اصلی است. به گفته او، شمار زیادی از جوانان از وجود قانون تونس که سقط جنین را مجاز میداند و این خدمت را بهصورت رایگان و محرمانه و بدون تبعیض برای زنان فراهم میکند، اطلاعی ندارند.
او افزود که این شکاف اطلاعاتی در کنار مشکلات دیگری قرار دارد که به نگرشهای اجتماعی و نحوه برخورد با این مسائل مربوط میشود.
به گفته هاجر بن ناصر، موانع موجود تنها به مشکلات جغرافیایی و کمبود اطلاعات محدود نمیشود و گاهی به رفتار برخی کارکنان و کادرهای پزشکی نیز مربوط است؛ بهطوری که در برخی موارد از ارائه خدمات به زنان خودداری میشود.
او تأکید کرد که انباشته شدن این موانع در نهایت زنان را از دسترسی واقعی به این خدمات محروم میکند و افزود که سلامت جنسی و باروری صرفاً یک موضوع عادی در حوزه مراقبتهای پزشکی نیست، بلکه بخشی اساسی از حقوق بشر است.
هاجر بن ناصر گفت دسترسی زنان به این حقوق و برخورداری از اطلاعات و خدمات مربوط به پیشگیری از بارداری و سقط جنین در زمان نیاز، زمینه را برای برخورداری آنان از سایر حقوق نیز فراهم میکند؛ از جمله حق تحصیل، حق اشتغال و حق داشتن زندگی شایسته و عاری از خشونت.
او در پایان گفت کنترل زنان بر انتخابهای باروری خود، چه از طریق روشهای پیشگیری از بارداری و چه از طریق سقط جنین، به آنان امکان میدهد فاصله میان بارداریها و تعداد فرزندان خود را تنظیم کنند.
به گفته وی، این امر میتواند به زنان کمک کند تحصیل خود را ادامه دهند، وارد بازار کار شوند و به استقلال مالی دست یابند؛ استقلالی که به آنها امکان میدهد از چرخه خشونت خانوادگی یا اجتماعی خارج شوند.
هاجر بن ناصر در پایان تأکید کرد که حقوق جنسی و باروری، یکی از پایههای اصلی استقلال زنان و عاملی اساسی برای حفظ کرامت و سلامت روانی و جسمی آنان است.