از پیشمرگه تا مبارزه فرهنگی؛ روایت یک زن کورد از نقش زنان در حفظ هویت و آزادی
یک فعال حقوق زنان در باشور کوردستان با اشاره به نقش تاریخی زنان کورد در مبارزات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، بر اهمیت استقلال اقتصادی و اتحاد زنان برای مقابله با مردسالاری و حفظ هویت کوردی تأکید کرد.
دیرین رحیم
سلیمانی- مشارکت زنان بهعنوان پیشمرگه و گریلا تنها به مبارزه مسلحانه محدود نبوده، بلکه حضور آنان گامی مهم در شکستن موانع اجتماعی و مقابله با فرهنگ مردسالارانه بوده است. زنان در طول تاریخ در مبارزات سیاسی، مدنی و فرهنگی و همچنین در حفظ فرهنگ و هویت کوردی نقش مهمی داشتهاند. با وجود این مشارکت و فداکاریها، حکومتهای فاشیستی و اقتدارگرا تلاش کردهاند مبارزات و دستاوردهای زنان پیشمرگه و گریلایی را از میان ببرند. کلثوم کریم، معلم و مدافع حقوق زنان، درباره اهمیت نقش زنان در مبارزات ملی و اجتماعی سخن گفته است.
«زنان در همه انقلابها و قیامهای مردم کورد نقش برجستهای داشتهاند»
کلثوم کریم میگوید زنان در تمام مراحل زندگی تلاش کردهاند تواناییهای خود را اثبات کنند. زن به معنای زندگی است و زنان در جامعهای مردسالار توانستهاند در عرصههای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نقش مهمی ایفا کنند.
به گفته او، زنان در گذشته در نشستها و گردهماییها حضور مؤثر داشتند، در کشاورزی مشارکت میکردند، در عرصه سیاسی در انقلابها حضور داشتند و در مسائل اجتماعی و حلوفصل اختلافات نیز نقش خود را ایفا میکردند.
او با اشاره به جنبش نوین اتحادیه میهنی کوردستان میگوید زنان همواره پیشگام بودهاند و از جنبههای مختلف به مبارزه کمک کردهاند. به گفته او، زنان باشور کوردستان مانند زنان روژآوا سلاح به دست نگرفتند، اما از راه انتقال نامه میان سازمانها، جابهجایی پیامها میان کوه و شهر، انتقال دارو و لباس، آموزش کودکان و حمایت از پیشمرگهها در روزهای دشوار، نقش مهمی ایفا کردند.
کلثوم همچنین زنان روژآوا و باکور کوردستان را نماد زنان مبارز میداند و میگوید زنان هر چهار بخش کوردستان در طول تاریخ مبارزه مردم کورد در انواع مبارزات ملی مشارکت داشتهاند.
او تأکید میکند که بخش بزرگی از مبارزات زنان در تاریخ نادیده گرفته شده است، اما نقش زنان کورد، بهویژه در حفظ زبان کوردی، تقویت اندیشه ملی و حفظ آداب، رسوم و فرهنگ کوردی، بسیار پررنگ بوده است. به گفته او، این اقدامات خود شکلی از مبارزه فرهنگی و روشنفکری برای حفظ و تداوم هویت ملی محسوب میشود.
«زنان هر چهار بخش کوردستان برای حفظ هویت و حقوق خود تلاش کردهاند»
کلثوم کریم با اشاره به محدودیتهای تاریخی علیه زنان میگوید در گذشته زنان از بسیاری از حقوق خود، از جمله حق ارث، محروم بودند و تفکر مردسالارانه بر زندگی آنان حاکم بود. او معتقد است زنان هر چهار بخش کوردستان باید با یکدیگر متحد شوند و شبکهای مشترک میان خود ایجاد کنند.
او میگوید زنان بدون توجه به مرزهای جغرافیایی، در مبارزات ملی، مدنی، فرهنگی و اجتماعی مشارکت کرده و برای حفظ و گسترش هویت و حقوق مردم کورد تلاش کردهاند.
کلثوم با اشاره به قیام سال ۱۹۹۱ در باشور کوردستان میگوید خود او نیز از زنانی بوده که همسرش توسط حکومت بعث کشته و بهدلیل اعتراض به این مسئله زندانی شده است. به گفته او، صدها زن دیگر نیز که اعضای خانوادهشان کشته یا اعدام شده بودند، در قیامها مشارکت کردند و در برابر سرکوب حکومت بعث ایستادند.
او تأکید میکند که زنان کورد در این مبارزات نقشی شجاعانه داشتند؛ در حالی که فرزندان کورد بهناحق بازداشت، زندانی و اعدام میشدند، مردم کورد در نقاط مختلف کوردستان در قیام علیه سرکوب حکومت بعث مشارکت کردند.
«زنان کورد همواره هزینه مبارزه را پرداختهاند»
کلثوم کریم میگوید زنان همواره نخستین کسانی بودهاند که هزینه فقدان همسر و اعضای خانواده خود را پرداختهاند. بسیاری از زنان پس از کشته شدن همسرانشان، فرزندان خود را با اشک و دشواری بزرگ کردهاند.
او با اشاره به تجربه شخصی خود میگوید ۳۹ سال است که همسرش توسط حکومت بعث کشته شده و او و صدها زن دیگر توانستهاند با وجود دشواریها، فرزندانشان را با عزت بزرگ کنند؛ فرزندانی که امروز به جای پدرانشان به مردم و کوردستان خدمت میکنند.
او بار دیگر تأکید میکند که شکستن موانع اجتماعی برای زنان آسان نبوده، اما زنانی که مسیرشکن بودهاند توانستهاند در برابر بسیاری از سنتها و محدودیتهای اجتماعی ایستادگی کنند. به گفته او، اگرچه در گذشته زن بیشتر بهعنوان قربانی شناخته میشد، امروز زنان بهعنوان نماد پیشگامی در مبارزات ملی، انقلابی و فرهنگی شناخته میشوند.
«زنان به نماد مبارزه ملی تبدیل شدهاند»
کلثوم کریم در پایان با انتقاد از فرهنگ مردسالارانه میگوید زنان در جوامعی زندگی میکنند که مردسالاری، از جمله با تکیه بر برداشتهای دینی، محدودیتهای زیادی بر آنان تحمیل کرده است.
او میگوید زنان باید برای رهایی از این وضعیت تلاش کنند و مردان نیز باید از مردسالاری دست بکشند. کریم با اشاره به مسئله چندهمسری و ازدواج کودکان در عراق، خواستار مقابله با قوانینی و نگرشهایی شده که به گفته او حقوق زنان و کودکان را نادیده میگیرند.
او استقلال اقتصادی زنان را یکی از راههای مهم رسیدن به آزادی میداند و میگوید زنان و دختران بسیاری در تلاشاند با کار کردن به استقلال اقتصادی برسند و از وابستگی رهایی پیدا کنند.
کلثوم کریم در پایان تأکید میکند که تا زمانی که زنان از نظر اقتصادی مستقل نباشند، آزادی آنان نیز محدود خواهد بود و زنان باید در برابر ظلم سکوت نکنند و برای دستیابی به حقوق و آزادی خود تلاش کنند.