مرکز خبر - همزمان با برگزاری شصت‌وسومین نشست شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد، ۱۳ سازمان غیردولتی دارای رتبه مشورتی نزد سازمان ملل متحد و ۱۷ انجمن و تشکل بین‌المللی حقوق‌بشری، در بیانیه‌ای مشترک نسبت به تشدید استفاده از مجازات اعدام علیه زندانیان سیاسی، معترضان و مخالفان در ایران هشدار دادند و وضعیت موجود را یک «نگرانی فوری» در زمینه پیشگیری از جنایات فجیع دانستند.
امضاکنندگان می‌گویند اعدام‌ها در ایران به‌طور فزاینده‌ای برای سرکوب مخالفت، ایجاد رعب در جامعه و مجازات افرادی به‌کار گرفته می‌شود که از حق آزادی بیان، تشکل و تجمع مسالمت‌آمیز استفاده کرده‌اند. آنان همچنین نسبت به استفاده از اتهام‌های مبهم امنیتی و روندهای قضایی شتاب‌زده در پرونده‌های منتهی به اعدام ابراز نگرانی کرده‌اند.
در این بیانیه آمده است که پس از آغاز جنگ ایران و آمریکا در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، فشار بر مخالفان افزایش یافته و گزارش‌هایی از بازداشت‌های گسترده، شکنجه، ناپدیدسازی قهری، اعترافات اجباری و صدور احکام اعدام منتشر شده است. امضاکنندگان به هشدار کارشناسان سازمان ملل در ژوئن ۲۰۲۶ نیز استناد کرده‌اند که بر اساس آن، هزاران نفر پس از آغاز جنگ بازداشت شده‌اند و نگرانی‌ها درباره شکنجه و ناپدیدسازی قهری افزایش یافته است.
عفو بین‌الملل در گزارشی که ۲۱ می منتشر کرد، اعلام کرده بود که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، دست‌کم ۳۶ نفر در پرونده‌هایی با اتهام‌های سیاسی و پس از محاکمه‌هایی که این سازمان «به‌شدت ناعادلانه» توصیف کرده، اعدام شده‌اند. این سازمان همچنین اعلام کرده بود که دست‌کم ۷۸ نفر، از جمله ۴۱ نفری که در ارتباط با اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ بازداشت شده بودند، در معرض خطر اعدام قرار داشتند.
در بیانیه ۳۰ سازمان به اعدام وحید بنی‌عامریان، ابوالحسن منتظر، بابک علیپور، پویا قبادی، اکبر دانشورکار و محمد تقوی سنگدهی در فاصله ۳۰ مارس تا ۴ آوریل اشاره شده است. همچنین اعدام مهدی خانکی در ۲۲ ژوئیه در کرج، از دیگر موارد مطرح‌شده در این بیانیه است.
هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل درباره ایران نیز در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده است که از مارس تا پایان آگوست ۲۰۲۶، دست‌کم ۲۹ فرد در ارتباط با اعتراضات اعدام شده‌اند که پنج نفر از آنان در ملأعام اعدام شده‌اند. این هیئت همچنین گفته است بیش از ۷۰ نفر، از جمله دست‌کم پنج زن و سه کودک، همچنان در معرض خطر فوری صدور یا اجرای حکم اعدام قرار دارند. به گفته هیئت، برخی از این پرونده‌ها با محاکمه‌هایی همراه بوده که در آنها تضمین‌های دادرسی عادلانه، دسترسی به وکیل منتخب و حق برخورداری از روند قضایی مناسب نقض شده و گزارش‌هایی از اعترافات اجباری نیز وجود داشته است.
۳۰ سازمان در بخش دیگری از بیانیه، وضعیت کنونی را در پیوند با سابقه اعدام‌های جمعی زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ بررسی کرده‌اند. آنان با اشاره به ارزیابی جاوید رحمان، گزارشگر ویژه پیشین سازمان ملل درباره ایران، نسبت به تداوم مصونیت از مجازات و نبود سازوکار مؤثر برای حقیقت‌یابی، پاسخ‌گویی و جبران خسارت قربانیان این اعدام‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند. بیانیه همچنین به مواردی از تخریب محل‌های دفن مرتبط با اعدام‌های دهه ۶۰ اشاره می‌کند.
امضاکنندگان همچنین به ادامه کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» اشاره کرده‌اند که به گفته آنان بیش از ۱۳۲ هفته در زندان‌های مختلف ایران ادامه داشته است. آنها همچنین از اعتصاب و تحصن حدود ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در زندان قزلحصار در ژوئیه ۲۰۲۶ به‌عنوان نمونه‌ای از اعتراض زندانیان به مجازات اعدام یاد کرده‌اند.
در پایان، ۳۰ سازمان از کشورهای عضو و ناظر شورای حقوق‌بشر خواسته‌اند برای توقف اعدام‌ها، به‌ویژه اعدام زندانیان سیاسی و معترضان، اقدام کنند و نظارت گزارشگر ویژه سازمان ملل و هیئت حقیقت‌یاب درباره ایران را تقویت کنند. آنان همچنین خواستار بررسی وضعیت ایران در چارچوب سازمان ملل برای پیشگیری از جنایات فجیع و ایجاد یک سازوکار مستقل بین‌المللی برای رسیدگی به اعدام‌ها و ناپدیدسازی‌های قهری زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ شده‌اند.

 

 نام سازمان‎ها و تشکل‎های امضا کنندە این بیانیە به شرح زیر می‌باشد:

۱۳ سازمان دارای رتبه مشورتی نزد سازمان ملل
• ائتلاف جهانی برای مشارکت شهروندان (CIVICUS)
• اتحاد بین‌المللی زنان
• انجمن بین‌المللی حقوق‌بشر زنان
• انجمن بین‌المللی برابری زنان
• ادموند رایس بین‌المللی
• انجمن زنان در کارولینای شمالی
• اتحادیه پژوهش‌های حقوق بشر
• انجمن حقوق‌دانان
• شبکه زنان برای تغییر
• جهان بدون نسل‌کشی
• انجمن شهروندان جهان
• جامعه بین‌المللی حقوق بشر
• جنبش علیه نژادپرستی و برای دوستی میان ملت‌ها

۱۷ انجمن و تشکل حقوق‌بشری

• مؤسسه حقوق‌بشر کانون بین‌المللی وکلا (IBAHRI)
• مرکز علوم اجتماعی (CSS)
• کانون اروپایی وکلای کیفری (ECBA)
• دیدبان نسل‌کشی
• به قابیل دست نزنید
• فدراسیون ایتالیایی حقوق بشر
• قضات اروپایی برای دموکراسی و آزادی‌ها (MEDEL)
• شبکه گزارش‌دهی زنان در سازمان ملل متحد (WUNRN)
• دفتر بین‌المللی حقوق‌بشر و حاکمیت قانون قزاقستان (KIBHR)
• صندوق بازماندگان (SURF)
• مانیتورینگ حقوق‌بشر ایران (Iran HRM)
• شبکه مدافعان حقوق‌بشر غرب آفریقا (WAHRDN)
• عدالت برای قربانیان کشتار ۱۳۶۷ در ایران (JVMI)
• کمیته حمایت از حقوق‌بشر در ایران (CSDHI)
• انجمن زنان ایرانی در فرانسه (AFIF)
• انجمن زنان دموکراتیک ایرانی در ایتالیا
• انجمن ایتالیایی حقوق‌بشر در ایران