١٨٠٠ ساعت خاموشی؛ اینترنت طبقاتی و انزوای آنلاین میلیونها ایرانی
نهاد ناظر بر اینترنت جهانی، نتبلاکس، اعلام کرد قطع و محدودیت گسترده اینترنت در ایران پس از گذشت ١٨٠٠ ساعت، وارد هفتادوششمین روز خود شده است؛ وضعیتی که به گفته این نهاد، بر پایه نوعی «دسترسی طبقاتی» به اینترنت شکل گرفته است.
مرکز خبر- امروز پنجشنبه ٢۴ اردیبهشت ١۴٠۵، نتبلاکس اعلام کرد که محدودیتهای اینترنتی در ایران همچنان ادامه دارد و اکنون به یکی از طولانیترین دورههای اختلال سراسری اینترنت در سالهای اخیر تبدیل شده است.
این نهاد اعلام کرده که پس از گذشت حدود ١٨٠٠ ساعت از آغاز محدودیتها، اینترنت در ایران وارد هفتادوششمین روز بحران شده؛ بحرانی که نهتنها دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات را مختل کرده، بلکه ارتباطات روزمره، فعالیت رسانهها، کسبوکارهای آنلاین و امنیت دیجیتال کاربران را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
اینترنت طبقاتی؛ دسترسی برای گروهی محدود
نتبلاکس در گزارش تازه خود تأکید کرده است که محدودیتهای اعمالشده در ایران بر پایه نوعی ساختار «اینترنت طبقاتی» دنبال میشود؛ به این معنا که تنها گروهها و نهادهای خاص به اینترنت باکیفیتتر یا دسترسی گستردهتر متصل هستند، در حالی که بخش بزرگی از شهروندان با قطع کامل یا اختلال شدید روبهرو شدهاند.
این نهاد وضعیت کنونی را مشابه همان ساختار تبعیضآمیزی توصیف کرده که مقامهای جمهوری اسلامی در مواضع رسمی خود مدعی مخالفت با آن هستند. به گفته ناظران، ایجاد دسترسیهای ویژه برای برخی نهادها، شرکتها و افراد نزدیک به ساختار حکومتی، در عمل نوعی شکاف دیجیتال گسترده میان شهروندان ایجاد کرده است.
گزارشها حاکی از آن است که طی هفتههای اخیر، بسیاری از کاربران در شهرهای مختلف ایران با کاهش شدید سرعت اینترنت، اختلال در پیامرسانها، قطع فیلترشکنها و محدود شدن دسترسی به وبسایتها و شبکههای اجتماعی مواجه بودهاند.
همزمان، فعالان حوزه فناوری و حقوق دیجیتال هشدار دادهاند که ادامه این وضعیت، علاوه بر محدود کردن آزادی دسترسی به اطلاعات، خسارتهای سنگینی نیز به اقتصاد دیجیتال ایران وارد کرده است. بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی، فروشگاههای آنلاین، فریلنسرها و فعالان رسانهای در این مدت با کاهش درآمد، اختلال در ارتباطات و از دست رفتن بازار کار خود روبهرو شدهاند.
نگرانی از افزایش نظارت و کنترل دیجیتال
در کنار محدودیتهای گسترده، کارشناسان نسبت به افزایش نظارت حکومتی بر ارتباطات آنلاین شهروندان نیز هشدار دادهاند. برخی گزارشها نشان میدهد که همزمان با محدودسازی اینترنت جهانی، استفاده از شبکههای داخلی و سامانههای تحت کنترل دولت افزایش یافته است؛ مسئلهای که نگرانیها درباره گسترش کنترل و رصد فعالیتهای کاربران را تشدید کرده است.
فعالان حقوق بشر و نهادهای بینالمللی بارها تأکید کردهاند که قطع یا محدودسازی گسترده اینترنت، نقض آزادی بیان و دسترسی آزاد به اطلاعات محسوب میشود و میتواند در شرایط بحرانی، مانع اطلاعرسانی مستقل و مستندسازی رویدادها شود.
ادامه محدودیتها در سایه سکوت مقامها
با وجود تداوم اختلالها، مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون توضیح شفافی درباره زمان پایان محدودیتها ارائه نکردهاند. در ماههای گذشته، مسئولان دولتی بارها اعمال محدودیتها را با مسائل امنیتی، «مدیریت شرایط جنگی» یا مقابله با «تهدیدات سایبری» توجیه کردهاند؛ اما منتقدان میگویند آنچه در عمل رخ داده، گسترش سانسور و محرومسازی میلیونها شهروند از دسترسی آزاد به اینترنت بوده است.
در شرایطی که ایران وارد هفتادوششمین روز محدودیتهای گسترده اینترنتی شده، نگرانیها درباره تداوم خاموشی دیجیتال و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن همچنان رو به افزایش است.