نوا کریمیان

سردشت- یاقوت‌های سرخ، زرد و سیاه، در طعم‌ها و شکل‌های گوناگون، در غرفه‌ها خودنمایی می‌کنند و هر بار آدمی را به این پرسش وامی‌دارند که این خاک جادویی چگونه بته‌ای سبز را با زحمت دست مردمانش به طلایی چنین بدل می‌کند.

اینجا، کمی آن‌سوتر از سردشت، پاییز جشن انگور و برکات خود را به یکی دیگر از شهرستان‌های استان اورمیه آورده است و مردم منطقه نیز با رقص هَلپرکی‌ و ساز و آواز به پیشوازش می‌روند. جشنواره «ڕه‌زبه‌ر» یکی دیگر از جشنواره‌هایی است که امسال در شهرستان میراوه (میراوێ)، برای شکرانه نعمت و معرفی ظرفیت‌ها و توانمندی‌های این خاک، در روزهای ۸ و ۹ مهرماه برگزار شد.

در حالیکه بوی نان محلی و کلانه فضای نمایشگاه را پر کرده است، غرفه‌های محصولات محلی، در یک ردیف ممتد، به روی بازدیدکنندگان گشوده شدند تا محصولات این منطقه را به نمایش بگذارند و عرضه کنند.

 اگرچه انگور بخش بزرگی از این جشنواره را به خود اختصاص داده است، به گفته برگزارکنندگان، نام «ڕەزبەر» که در فارسی به معنای مهرماه است، با هدف نشان دادن تنوع محصولات محلی این فصل انتخاب شده است.

 

 

در غرفه‌ها، عسل محلی زاگرس، میوه‌هایی چون انواع انگور، انار سرخ و سیاه، انجیر، گلابی و مغزهایی چون گردو و بادام محلی دیده می‌شوند. همچنین فرآورده‌هایی مانند شیره انگور، شیره گه‌زو، مویز، انجیر خشک، آب انگور، توت خشک، رب انار، رب شاتوت و... نیز عرضه شده‌اند که بخش بزرگی از آن‌ها حاصل دسترنج زنان منطقه است؛ محصولاتی که گاه رازهایی سر به مهر یا میراثی محلی و زنانه را با خود به همراه دارند.

ستاره، یکی از زنان غرفه‌دار، محصولاتش را این‌گونه معرفی می‌کند: «در این غرفه آب‌غوره، شیره انگور، ترشی سیر، لواشک تمشک و زردآلو، توت خشک، مویز، شور برگ مو، خیارشور و... وجود دارد که همگی کار دست خودمان است.»

 

        

او با تأکید بر مویز به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین محصولات منطقه، می‌افزاید: «مویز یکی از اصلی‌ترین محصولات منطقه است و خشک کردنش زمان‌بر است. در روشی که مختص منطقه ماست، خاکستر چوب را با آب می‌جوشانیم و پس از سرد شدن، وقتی ته‌نشین شد، دوباره آن را می‌جوشانیم. هم‌زمان، خوشه‌های انگور را در آن می‌زنیم و سپس برای خشک شدن پهن می‌کنیم.»

در گوشه‌ای دیگر از جشنواره، تنوع انگورها و نام‌های آن‌ها، نهال‌های گوناگون انگور و حتی تفاوت میان انواع مویز توجه هر بازدیدکننده‌ای را به خود جلب می‌کند. انگورهایی مانند «مام برایمه»، «ره‌ش میری»، «طایفی»، «کاره‌بای سوور» و... تنها بخشی از بیش از ۸۰ نوع انگوری هستند که در سردشت و میراوی به عمل می‌آیند و بخش زیادی از آن‌ها خودرو هستند. طبق آمارهای رسمی، بخش عمده تاکستان‌های سردشت و میراوی به‌صورت دیم کشت می‌شوند و پیش‌بینی می‌شود امسال بیش از ۱۵۰ هزار تن انگور از این مناطق برداشت شود.

 

 

با وجود این تنوع، کشاورزان سهم اندکی از دسترنج خود می‌برند و مردم محلی نیز برخی از انگورهای خاص منطقه را که با قیمت‌های بسیار بالا به مرکز ایران و شهرهای بزرگ فرستاده می‌شوند، هرگز بر سفره‌های خود ندیده‌اند. کشاورزان بر این باورند که ظرفیت‌های منطقه بسیار فراتر از وضعیت موجود است و معرفی محصولات، فراهم کردن زمینه صادرات برون‌مرزی و آموزش اصولی کشاورزان برای حفظ خاک و کشت محصول می‌تواند تأثیر بسزایی بر آینده منطقه داشته باشد.

در این میان، نقش زنان به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی کشاورزی و تولید فرآورده‌های انگور نیز نیازمند توجه بیشتری است؛ چراکه بسیاری از این زنان حتی از ساده‌ترین خدماتی چون بیمه محروم‌اند و به دلیل خانوادگی تلقی شدن کارشان یا انجام آن در خانه، بسیاری از آن‌ها سهمی از دستمزد خود ندارند.    

این جشنواره با سخنرانی چند تن از متخصصان حوزه کشاورزی و محیط زیست همراه بود. در ادامه نیز گروه موسیقی و گروه هَلپرکی‌، شادی رسیدن فصل انگور سیاه یا «ترێ ڕه‌شه» را با حاضران در جشنواره «ڕەزبەر» میراوه تقسیم کردند.