درخشش هنر سنتی تونس؛ زنی که با گلدوزی کریستال میراث فرهنگی را زنده نگه میدارد
وحیده بن سعید، هنرمند تونسی، با گلدوزی کریستال تلاش میکند هنرهای سنتی را حفظ کرده و آن را به منبعی برای خلاقیت و درآمد زنان تبدیل کند.
إخلاص حمرونی
تونس- در شهر القصرین، جایی که عطر سنت با روح خلاقیت درهم میآمیزد، وحیده بن سعید با هنر سوزندوزی کریستال به حفظ صنایعدستی سنتی ادامه میدهد؛ هنری ظریف که به لباسهای سنتی تونس جلوهای خاص میبخشد. او از کودکی علاقهاش را به حرفهای پایدار تبدیل کرده و تلاش میکند این میراث را حفظ و گسترش دهد.
وحیده بن سعید توضیح میدهد که کریستال با نگینهای درخشان خود، زیبایی چشمگیری به پوشاک سنتی میدهد. به گفته او، سوزندوزی با کریستال از هنرهای ظریف و سطح بالا به شمار میرود که به لباسهایی مانند قفطان و پوشاک سنتی تونسی هویتی ویژه میبخشد. این کریستالها در اندازههای مختلف وجود دارند و بیشتر آنها از خارج وارد میشوند و بهصورت متری در بازار فروخته میشوند.
او درباره انتخاب این حرفه میگوید از کودکی به آن علاقه داشته، زیرا مادرش در زمینه گلدوزی، قلاببافی و بافندگی فعالیت میکرد. نخستین تجربهاش در هشتسالگی رقم خورد؛ زمانی که مادرش قطعهای کوچک برای تمرین به او داد و او نخستین نقش خود را دوخت و اصول اولیه را آموخت.
وحیده تحصیلاتش را تا سال سوم دبیرستان ادامه داد و سپس در دورهای آموزشی در تونس شرکت کرد. او در مرکز «الفتاة» بهمدت سه سال و نیم آموزش دید و مدرک گلدوزی دستی، ماشینی و سنتی دریافت کرد؛ آموزشهایی که شامل دوخت لباسهای سنتی، گلدوزی با کریستال و سایر تزئینات، و طراحی لباسهایی مانند جُبه، برنوس و قفطان بود.
او میگوید بهتدریج مهارتهایش را توسعه داده و به این حوزه علاقهمندتر شده است. تمرکز او بر پوشاک سنتی و هویت بربری، بهویژه «ملحفه سیاه»، است که با افزودن گلدوزیهای رنگی و طرحهای متنوع، آن را بهصورت دستی با سوزن و نخ تزئین میکند. او همچنین طرحهای گوناگونی از جمله گلها و نقشهای تزئینی با کریستال خلق میکند و از تکنیکهای مختلف در این هنر بهره میبرد.
به گفته او، گلدوزی و صنایعدستی علاوه بر ارزش اقتصادی، تأثیر مثبتی بر آرامش روانی دارند و کار با رنگها حس شادی و نشاط ایجاد میکند.
وحیده بن سعید بر ضرورت حفظ این هنر تأکید دارد و میگوید: «نباید صنایعدستی سنتی از بین بروند.» او برای همین هدف، به آموزش دختران جوان پرداخته و به آنها کمک کرده تا این حرفه را بیاموزند. به گفته او، بسیاری از این دختران اکنون بهطور مستقل کار میکنند و از این راه درآمد دارند.
چالشها و آرزوی جهانی شدن
او در مسیر کاری خود با چالشهایی نیز روبهرو بوده است؛ از جمله افزایش قیمت مواد اولیه، بهویژه کریستال که هزینه بالایی دارد. به همین دلیل، برخی محصولات مانند قفطانهای تزئینشده با کریستال قیمت بالایی پیدا میکنند.
برای حفظ کیفیت و امکان فروش، او گاهی طرحهای سادهتر و کاربردیتر ارائه میدهد. به گفته او، این هنر نیازمند دقت و هماهنگی بالاست و در منطقهاش افراد کمی در زمینه کار با کریستال و نقره فعالیت میکنند.
وحیده بن سعید از موفقیتهای خود نیز یاد میکند و شرکت در یک نمایشگاه معتبر صنایعدستی با عنوان «پنج طلایی» را نقطه عطفی در مسیر هنریاش میداند. او در پایان تأکید میکند که هدفش رساندن «ملحفه قصرینی» به سطح جهانی است، هرچند با کمبود حمایت و دشواریهای زیادی روبهروست.