گمگم در برابر «اشغال اقلیمی» ایستاده است: دولت برای زمینهای ما زهر میآورد
با قانون «اقلیم»، شهرهای کوردستان به روی غارت سرمایهداران گشوده شدهاند. مردم گمگم که با پروژه نیروگاه زمینگرمایی مخالفاند، خسارتهای این طرح را با نتایج یک جنگ مقایسه میکنند و میگویند: «این یک قتلعام است.»
مَمهان هلبین زَیدان
موش - «قانون اقلیم» که با وجود تمامی اعتراضها در دوم ژوئیه ۲۰۲۵ در مجلس ترکیه تصویب شد، پس از انتشار در روزنامه رسمی وارد مرحله اجرا شد.
در حالی که گفته میشود این قانون شامل اصول مربوط به «مقابله و سازگاری با تغییرات اقلیمی» است، احزاب مخالف و نهادهای محیطزیستی آن را «قانون اشغال» توصیف کرده و بهشدت مورد انتقاد قرار دادهاند.
بر اساس گزارشها، پس از تصویب این قانون در مجلس، در دستکم ۴۰ شهر، ۱۰۴ مجوز جستوجو و اکتشاف معدن صادر شده است.
از این تعداد، ۱۵ مورد مربوط به اکتشاف معدن طلا بوده و سایر مجوزها نیز برای استخراج مس، آهن و سنگ مرمر به سرمایهداران واگذار شده است؛ اقدامی که عملاً طبیعت و زیستبوم منطقه را در معرض غارت قرار داده است.
در همان سال، در ماه آگوست نیز تصمیم دیگری درباره مجوزهای اکتشاف نفت گرفته شد. بر اساس این تصمیم، درخواست شرکتها برای تمدید مدت زمان جستوجوی نفت پذیرفته شد.
طبق این مصوبه و بر اساس تصمیم اداره کل حقوق نفت و معادن ترکیه (MAPEG)، مدت مجوز اکتشاف نفت شرکت دولتی نفت ترکیه (TPAO) در شهرهای شرنخ و آمد از سوم ژوئیه ۲۰۲۵ تا سوم ژوئیه ۲۰۲۷ تمدید شد.
طبیعت کوردستان در معرض چپاول
بدین ترتیب، طبیعت و زیستگاههای کوردستان بهصورت سیستماتیک در معرض غارت قرار گرفتهاند. در همین چارچوب، دو پروژه جداگانه نیروگاه زمینگرمایی که از سوی شرکت آمریکایی IGNIS H2 Enerji Üretim A.Ş. در شهرستان گمگم از توابع موش و شهرستان کانیرش از توابع چولگ در بینگول برنامهریزی شده، به یکی از مهمترین موضوعات روز تبدیل شده است.
در گمگم، پروژهای که قرار است در محدوده روستای خوارک اجرا شود با مخالفت شدید مردم محلی و فعالان محیطزیست روبهرو شده است. آنان با برگزاری تجمعها و اعتراضهای مختلف اعلام کردهاند که اجازه اجرای این طرح را نخواهند داد و از طبیعت خود محافظت میکنند.
در همین راستا، روز ۲۴ آوریل با شعار «از طبیعت، آب و خاک خود دفاع میکنیم» تجمع بزرگی در گمگم برگزار شد. هزاران نفر در این گردهمایی شرکت کردند و پیام اصلی آن «مبارزه مشترک علیه غارت طبیعت» بود.
مردم تأکید کردند که نهتنها با این پروژه، بلکه با تمامی طرحهای مخرب زیستمحیطی در کوردستان مخالفاند و اجازه اجرای آنها را نخواهند داد.
«نتیجه این پروژه مثل نتیجه جنگ است»
ییلدز آک، یکی از زنان اهل گمگم، میگوید پروژه نیروگاه زمینگرمایی به معنای اشغال سرزمین آنان است و تأکید میکند: «این خاک، خاک ماست.»
او با اشاره به اینکه این پروژه به تمام موجودات زنده آسیب خواهد زد، میگوید مردم این منطقه از راه دامداری امرار معاش میکنند.
ییلدز آک میگوید با وجود آنکه فرزندان و نزدیکانش در شهرهای دیگر زندگی میکنند، برای دفاع از طبیعت زادگاهش دوباره به گمگم بازگشته است. او ادامه میدهد: «ما ۳۰ گاو داریم و زندگیمان از همین راه میگذرد. این نیروگاه به انسان، حیوان، کشاورزی و همه موجودات زنده آسیب میزند. این پروژهها را اجرا میکنند تا ما را از اینجا آواره کنند. این یک قتلعام است؛ نتیجه این پروژه مثل نتیجه یک جنگ خواهد بود. ما قاطعانه با آن مخالفیم.»
«دولت برای ما زهر میآورد»
سافره تپه، یکی دیگر از ساکنان روستا، میگوید این روستا در تابستان حدود ۱۰ خانوار و در زمستان نزدیک به ۳۰ خانوار جمعیت دارد.
او با اشاره به اینکه پروژه زمینگرمایی «سمپاشی» خواهد کرد، میگوید: «اگر این آب زمینگرمایی با آب و هوا و خاک ما مخلوط شود، همه ما مسموم میشویم. دولت بهجای انجام کار خوب، برای زمین ما زهر میآورد.»
«خطر زلزله ما را میترساند»
پروژههای زمینگرمایی، بهویژه هنگام حفاری و تزریق سیالات، میتوانند تعادل گسلهای زمین را برهم بزنند و باعث زمینلرزههای کوچک شوند.
سافره تپه میگوید همین خطر زلزله باعث ترس شدید مردم شده است: «ترس ما از زلزله چند برابر شده است. روستای ما همین حالا هم کوچک است؛ اگر این کار را هم انجام دهند، نه زندگیای باقی میماند و نه روستایی.»
«آمدهام از زادگاهم دفاع کنم»
سیسا اولگونسوی که در آدانا زندگی میکند اما در برابر تخریب طبیعت گمگم سکوت نکرده، از همه میخواهد از زادگاه، آب، هوا و خاک خود دفاع کنند.
فادیمه اینجهسو نیز خطاب به دولت میگوید: «دستت را از طبیعت ما کوتاه کن. این پروژه را متوقف کن.»
او با بیان اینکه این سرزمین میراثی است که از بزرگانشان به جا مانده، سخنانش را چنین به پایان میبرد: «ما از خاک، آب، طبیعت و مردم خود محافظت خواهیم کرد. اجازه اجرای این نیروگاهها را نخواهیم داد.»