رجاء خيرات

مراکش - زنان بسیاری به شکل قابل‌توجهی وارد زندگی مجازی در پلتفرم‌های دیجیتال شده‌اند؛ جایی که مشکلات خود را مطرح می‌کنند، گروه‌هایی برای تبادل ایده‌ها و تجربه‌ها تشکیل می‌دهند و از تجربیات یکدیگر بهره می‌برند. آنان همچنین در دادن مشاوره و حل مشکلات نیز تردیدی ندارند.

هوش مصنوعی به زندگی زنان نفوذ کرده و به بخش مهمی از زندگی روزمره آنان تبدیل شده است. با وجود تمام مزایایی که داشته، پیامدهای منفی نیز به همراه آورده است؛ از جمله کاهش ارتباطات اجتماعی میان افراد، حتی در میان نزدیکان و دوستان.

امروزه سایت‌ها و پلتفرم‌های تخصصی به منابع مهمی برای مشاوره تبدیل شده‌اند و هر زمان مشکلی پیش می‌آید به آن‌ها مراجعه می‌شود؛ به‌گونه‌ای که نقش نصیحت انسانی و تجربه مستقیم تا حدی کمرنگ شده است.

در مقابل، برخی کارشناسان نسبت به سرعت رشد هوش مصنوعی و تأثیر آن بر ماهیت کار در بسیاری از بخش‌ها هشدار داده‌اند. به‌ویژه اینکه بخش بزرگی از زنان در مشاغل اداری، دفتری و خدماتی مانند ورود داده، خدمات مشتریان و کارهای نوشتاری فعالیت دارند؛ مشاغلی که ممکن است تحت تأثیر هوش مصنوعی از بین بروند. به همین دلیل برخی نگران کاهش فرصت‌های شغلی زنان هستند.

 

تأثیر هوش مصنوعی بر کار زنان

صوفیا البزاز، پژوهشگر حوزه هوش مصنوعی، می‌گوید: صحبت درباره هوش مصنوعی تنها به یک فناوری جدید محدود نمی‌شود، بلکه به یک تحول عمیق در بازار کار، شیوه‌های تولید و ماهیت مشاغل مربوط است؛ تحولی که پیامدهای آن بر گروه‌های مختلف، به‌ویژه زنان که بخش مهمی از نیروی کار جهانی را تشکیل می‌دهند، قابل توجه است.

به گفته او، بر اساس داده‌های سازمان بین‌المللی کار، حدود ۲۹ درصد از مشاغلی که زنان در آن‌ها فعالیت دارند در معرض تأثیرات هوش مصنوعی هستند، در حالی که این رقم برای مردان حدود ۱۹ درصد است؛ تفاوتی که نشان‌دهنده تفاوت ساختار اشتغال میان دو جنس است.

او توضیح می‌دهد که این تغییرات هم‌اکنون نیز در بسیاری از نهادها آغاز شده است؛ به‌طوری که چت‌بات‌ها پاسخ‌گویی به مشتریان را در تمام ساعات بر عهده گرفته‌اند و ابزارهای هوش مصنوعی قادرند اسناد را پردازش کنند، داده‌ها را دسته‌بندی کنند، متن‌ها را ویرایش کنند و گزارش‌های اولیه را در مدت کوتاه تهیه کنند؛ کارهایی که پیش‌تر نیازمند نیروی انسانی بیشتر و زمان طولانی‌تری بود.

وی تأکید می‌کند که این تحولات به معنای حذف قطعی کار زنان نیست؛ همان‌طور که تجربه انقلاب‌های تکنولوژیک گذشته نشان داده، فناوری معمولاً کار را حذف نمی‌کند، بلکه آن را بازتعریف کرده و مهارت‌های جدیدی ایجاد می‌کند. در هر مرحله، برخی مشاغل از بین رفته‌اند اما در مقابل، فرصت‌های شغلی جدیدی نیز شکل گرفته است.

او در ادامه می‌گوید چالش اصلی، خود هوش مصنوعی نیست، بلکه شکاف دیجیتال میان زنان و مردان است. بر اساس آمار، زنان تنها حدود ۳۰ درصد از فعالان حوزه‌های هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته را تشکیل می‌دهند؛ موضوعی که نشان می‌دهد فرصت‌های شغلی جدید در اقتصاد دیجیتال به‌طور برابر توزیع نشده است.

به گفته او، سرمایه‌گذاری در آموزش و توانمندسازی دیجیتال زنان و دختران، مهم‌ترین راه برای ورود آن‌ها به بازار کار آینده است.

 

شبکه‌های اجتماعی؛ شمشیری دو لبه

او همچنین می‌گوید شبکه‌های اجتماعی امروز به بخش مهمی از زندگی زنان تبدیل شده‌اند؛ نه فقط برای ارتباط، بلکه به‌عنوان فضایی برای آموزش، یادگیری، تبادل تجربه و حتی توسعه مهارت‌های شغلی.

گروه‌ها و صفحات تخصصی در فیسبوک و اینستاگرام به انجمن‌هایی تبدیل شده‌اند که زنان از نقاط مختلف جهان تجربیات خود را در آن به اشتراک می‌گذارند.

این فضاها همچنین به برخی زنان کمک کرده‌اند وارد کارآفرینی و بازاریابی دیجیتال شوند و از طریق آن کسب‌وکارهای کوچک خود را توسعه دهند.

با این حال، او هشدار می‌دهد که فضای دیجیتال امن نیست؛ خطراتی مانند آزار آنلاین، نفرت‌پراکنی، باج‌گیری دیجیتال و نقض حریم خصوصی همچنان وجود دارد. علاوه بر آن، محتوای غیرواقعی و اغراق‌آمیز درباره زیبایی، موفقیت و سبک زندگی می‌تواند باعث مقایسه‌های ناسالم و کاهش اعتمادبه‌نفس، به‌ویژه در میان زنان جوان شود.

در نتیجه، چالش اصلی امروز نه صرف استفاده از شبکه‌های اجتماعی، بلکه استفاده آگاهانه و مسئولانه از آن‌هاست.