دیرین رحیم

سلیمانی- با وجود هشدارها و تلاش‌ها برای جلوگیری از ختنه زنان، این عمل همچنان به‌صورت پنهانی در برخی مناطق اقلیم باشور کوردستان انجام می‌شود. بر اساس گزارش سالانه سازمان آگاهی‌بخشی و توسعه زنان و کودکان عراق در سال ۲۰۲۵، در اقلیم باشور کوردستان ۷۷ مورد ختنه دختران زیر ۱۰ سال ثبت شده است؛ از این تعداد، ۷۴ مورد در شهر رانیه از توابع اداره راپرین و سه مورد در استان اربیل گزارش شده است.

این در حالی است که بر اساس قانون شماره ۸ مصوب سال ۲۰۱۱ پارلمان اقلیم باشور کوردستان، ختنه زنان ممنوع است. طبق این قانون:

- هر فردی که برای انجام ختنه زنان اقدام کند، به پرداخت جریمه‌ای بین یک تا پنج میلیون دینار محکوم می‌شود.

- هر فردی که عمل ختنه را انجام دهد یا در آن مشارکت داشته باشد، به حبس از شش ماه تا دو سال و جریمه‌ای بین دو تا پنج میلیون دینار محکوم خواهد شد.

- اگر اقدام به ختنه نافرجام باشد یا فرد در آن مشارکت کند، مجازات آن حداقل یک سال حبس و جریمه‌ای بین پنج تا ۱۰ میلیون دینار است.

- همچنین اگر مرتکب پزشک، داروساز، ماما یا از کارکنان حوزه درمان باشد، دادگاه می‌تواند او را تا سه سال از فعالیت حرفه‌ای محروم کند.

با وجود این قانون، بسیاری از سازمان‌های مدنی و شهروندان معتقدند که اجرای آن با ضعف جدی روبه‌رو است و نتوانسته مانع ادامه این پدیده شود.

 

ختنه زنان؛ آسیبی جبران‌ناپذیر

منیره ابوبکر، پژوهشگر و مشاور سیاسی، در گفت‌وگو با ما درباره پیامدهای ختنه زنان گفت: «ختنه زنان به معنای بریدن بخشی از اندام تناسلی خارجی زن با وسیله‌ای تیز و سپس بخیه زدن آن است. این عمل چهار نوع دارد که شدیدترین آن، بستن کامل دهانه تناسلی است. این وضعیت موجب مشکلات جدی در ادرار، قاعدگی، روابط جنسی و زایمان می‌شود. افزون بر این، بسیاری از قربانیان بر اثر خونریزی شدید، عفونت یا انتقال ویروس‌ها جان خود را از دست داده‌اند.»

او افزود که ختنه زنان در بسیاری از جوامع اسلامی و همچنین برخی کشورهای آفریقایی و آسیایی رواج دارد و برخی تاریخ‌نگاران منشأ آن را به دوران فراعنه مصر نسبت می‌دهند. به گفته او، این رسم پس از ورود اسلام به منطقه در برخی نقاط کوردستان نیز رواج یافته و اغلب در خانه‌ها انجام می‌شود.

 

«این عمل، ناقص‌سازی اندام جنسی زنان است»

منیره تأکید کرد: «ختنه زنان در واقع نوعی ناقص‌سازی اندام جنسی زنان است. در گذشته، این عمل را به‌عنوان راهی برای حفظ پاکدامنی و شرافت زنان توجیه می‌کردند و هدف اصلی آن کاهش میل جنسی زنان بود. اما این اقدام پیامدهای سنگین جسمی، روانی و اجتماعی دارد.»

او معتقد است که این پدیده ریشه در ساختارهای مردسالارانه دارد و در طول تاریخ به‌عنوان ابزاری برای کنترل زنان به کار گرفته شده است. به گفته او، در بسیاری از مناطق محروم، این عمل با ابتدایی‌ترین و غیربهداشتی‌ترین ابزارها مانند تیغ یا چاقو انجام می‌شود که خطرات آن را چند برابر می‌کند.

 

نقض آشکار حقوق بشر

این پژوهشگر با اشاره به پیامدهای ختنه زنان گفت: «ختنه زنان باعث عفونت، انتقال ویروس، ایجاد باکتری، دردهای مزمن و آسیب‌های روحی می‌شود و آثار آن تا سال‌ها باقی می‌ماند. بسیاری از قربانیان دچار احساس شرم، انزوای اجتماعی و آسیب‌های روانی می‌شوند، هرچند شدت این آسیب‌ها در افراد مختلف متفاوت است.»

او یادآور شد که ۶ فوریه به‌عنوان روز جهانی مبارزه با ختنه زنان نام‌گذاری شده و این عمل در چارچوب نقض حقوق بشر و حقوق کودک قرار می‌گیرد. به گفته او، ختنه دختران معمولاً از هفته نخست تولد تا ۱۴ سالگی انجام می‌شود و در برخی موارد حتی زنان ۱۵ تا ۴۵ ساله نیز قربانی این عمل می‌شوند.

 

میلیون‌ها قربانی در جهان

مونیره ابوبکر با اشاره به آمارهای جهانی گفت که در سال ۲۰۱۶ حدود دو میلیون زن قربانی ختنه شده‌اند و هر سال بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار زن و دختر در جهان تحت این عمل قرار می‌گیرند.

او افزود که سازمان‌های بهداشتی و حقوق بشری هر سال با برگزاری نشست‌ها، کارگاه‌ها و کمپین‌های آگاهی‌بخشی تلاش می‌کنند این پدیده را ریشه‌کن کنند. همچنین سازمان‌های زنان در روستاها و مناطق دورافتاده نیز برنامه‌های آموزشی متعددی درباره پیامدهای ختنه برگزار کرده‌اند.

وی در پایان تأکید کرد که هیچ حکم صریحی در اسلام درباره وجوب ختنه زنان وجود ندارد و حتی در آموزه‌های اسلامی، هر عملی که برای سلامت انسان زیان‌بار باشد، ممنوع شمرده شده است. با این حال، به گفته او، در برخی جوامع از دین به‌عنوان ابزاری برای مشروعیت‌بخشی و تداوم این سنت زیان‌بار استفاده شده است.

تداوم ختنه دختران در اقلیم باشور کوردستان عراق؛ ثبت ۷۷ مورد در سال ۲۰۲۵ با وجود ممنوعیت قانونی

با وجود ممنوعیت قانونی، ختنه دختران همچنان به‌صورت پنهانی در اقلیم باشور کوردستان ادامه دارد. بر اساس آمار سال ۲۰۲۵، ۷۷ مورد ختنه دختران زیر ۱۰ سال در این منطقه ثبت شده است.