رفیف اسلیم

غزه - سه سال جنگ مداوم در نوار غزه، محله‌ها، خانه‌های ویران، کوچه‌ها و حتی اطراف چادرهای آوارگان را به مکانی آکنده از بقایای جنگی تبدیل کرده است. به همین دلیل، مؤسسه «اجیال برای خلاقیت و توسعه» با اجرای نقاشی‌های دیواری تلاش کرده است زنان و کودکان را نسبت به خطر لمس مهمات منفجرنشده آگاه کند. این نقاشی‌ها با پیام‌های تصویری ساده و جمله‌های کوتاه، بر ویرانه‌های غزه نقش بسته‌اند تا توجه رهگذران را جلب کنند.

 

 

ساره محسن، مسئول برگزاری نشست‌های آموزشی در انجمن «اجیال برای خلاقیت و توسعه»، می‌گوید این نقاشی‌های دیواری بخشی از یک برنامه آگاهی‌بخشی هستند که هدف آن هشدار دادن درباره خطر بقایای جنگ و مهمات منفجرنشده است. او توضیح می‌دهد که نوار غزه به صحنه‌ای باز برای حملات هوایی و زمینی تبدیل شده و به دلیل حجم گسترده مهمات استفاده‌شده، اکنون یکی از آلوده‌ترین مناطق جهان از نظر بقایای جنگی به شمار می‌رود؛ موضوعی که گزارش‌های بین‌المللی نیز آن را تأیید کرده‌اند.

او می‌افزاید که بین ۱۰ تا ۳۰ درصد این مهمات هنوز منفجر نشده‌اند و همین مسئله، به‌ویژه برای کودکان، خطری جدی ایجاد می‌کند. کودکان به دلیل کنجکاوی و علاقه به بازی، ممکن است به این اشیای خطرناک نزدیک شوند؛ به‌خصوص در مناطقی که پیش‌تر بمباران شده یا میان آوار ساختمان‌ها. به گفته او، از آغاز سال‌های ۲۰۲۵–۲۰۲۶ تاکنون، حدود ۳۰۶ حادثه بر اثر دست‌کاری این بقایا ثبت شده که در نتیجه آن ۸۵۹ نفر قربانی شده‌اند؛ ۷۰۹ نفر مجروح شده‌اند و ۱۵۰ نفر، از جمله کودکان، زنان و مردان، جان خود را از دست داده‌اند.

ساره محسن می‌گوید همین آمار نگران‌کننده باعث شد این مؤسسه دست به کار شود و در مناطق پرجمعیت، از اردوگاه‌ها و محله‌های مسکونی گرفته تا نقاط نزدیک به مناطق پرخطر، نقاشی‌های دیواری اجرا کند. او تأکید می‌کند که این فعالیت‌ها هم‌زمان با برگزاری جلسات آموزشی و انتشار ویدئوهای آگاهی‌بخش در شبکه‌های اجتماعی انجام شده است. این برنامه‌ها با استقبال مردم روبه‌رو شده و به آن‌ها کمک کرده است مکان‌های امن را بهتر بشناسند و در صورت مشاهده یک جسم ناشناس، رفتار درست و ایمن را در پیش بگیرند.

 

 

او امیدوار است که افزایش آگاهی عمومی، به کاهش آمار مرگ‌ومیر و مصدومان در غزه منجر شود. به گفته او: «همیشه به کودکان می‌گویم هر چیزی که از دست خودتان نیفتاده، آن را نمی‌شناسید یا از دور دیده‌اید، هرگز لمس نکنید و به آن نزدیک نشوید؛ چون ممکن است یک مهمات منفجرنشده باشد که هر لحظه منفجر شود و جان شما را بگیرد یا آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بدن‌تان وارد کند.»

 

موضوعات متنوع نقاشی‌های دیواری

به گفته او، هر یک از این نقاشی‌های دیواری پیام متفاوتی را منتقل می‌کنند. در یکی از آن‌ها، کودکی از لمس یک شیء مشکوک که در مسیرش پیدا کرده، بازداشته می‌شود. در نقاشی دیگری، فضای بازی کودکان پیش و پس از جنگ با هم مقایسه شده و نشان داده می‌شود که چگونه مدرسه، پارک یا حتی خانه، پس از بمباران به مکانی خطرناک برای کودکان تبدیل شده است. همچنین یک نقاشی دیواری به‌طور کامل و مرحله‌به‌مرحله، شیوه درست برخورد با بقایای جنگی را آموزش می‌دهد.

 

 

این نقاشی‌ها در خیابان‌های الوحده، الجلاء، السرایا، تل‌الهوی و دیگر مناطق پرتردد غزه اجرا شده‌اند؛ جاهایی که هر روز هزاران نفر از آن‌ها عبور می‌کنند. ساره محسن می‌گوید یکی از دلایل موفقیت این طرح، استفاده از رنگ‌های شاد و چشمگیر بوده است. این رنگ‌ها در میان خاکستریِ ویرانه‌ها به‌خوبی دیده می‌شوند و رهگذران را به توقف، تماشای نقاشی و خواندن پیام آن ترغیب می‌کنند. حتی بسیاری از کودکان هنگام اجرای نقاشی یا پس از پایان آن، دوستان خود را برای دیدن این آثار دعوت می‌کنند و درباره تجربه‌های شخصی خود با یکدیگر صحبت می‌کنند.

او در پایان می‌گوید که با افزایش تعداد کارگاه‌های آموزشی برای کودکان و زنان، نیاز جامعه به آموزش و آگاهی‌بخشی نیز بیشتر آشکار شده است؛ تا جایی که بسیاری از مادران درخواست می‌کنند فرزندانشان نیز در این جلسات شرکت کنند. او امیدوار است این پیام‌های آموزشی به مناطقی نزدیک «خط زرد» مانند شهر بیت‌لاهیا نیز برسد؛ جایی که آوارهای باقی‌مانده در واقع مانند بمب‌های ساعتی هستند و ممکن است هر لحظه منفجر شوند. به باور او، آگاهی‌بخشی باید ابتدا از خانواده‌ها و معلمان آغاز شود و سپس نهادها و سازمان‌های دیگر این مسیر را ادامه دهند.