رفیف اسلیم 

غزه – در میان آوار خانه‌های ویران‌شده اردوگاه جبالیا، یک ابتکار کوچک آموزشی شکل گرفته است. با وجود شرایط سخت امنیتی و کمبود شدید امکانات، یکی از خانه‌های نیمه‌ویران به یک فضای آموزشی تبدیل شده تا کودکان دوباره فرصت یادگیری پیدا کنند و روزنه‌ای از امید، فراتر از جنگ و محاصره، در زندگی‌شان شکل بگیرد.

فداء الوحیدی، یکی از معلمان، می‌گوید ایده راه‌اندازی این مدرسه از خود جوانان منطقه آمده است؛ کسانی که می‌دیدند کودکان برای مدت‌های طولانی از آموزش محروم مانده‌اند و خانواده‌ها هم به دلیل ناامنی حاضر نیستند آن‌ها را به مراکز آموزشی دوردست بفرستند.

 

مدرسه‌ای بر ویرانه‌ها
به گفته او، این مدرسه روی بقایای یک خانه نیمه‌تخریب‌شده و در فاصله حدود ۱۵۰ متری از خط زرد ساخته شده است. فضای آن به دو بخش تقسیم شده: چادرهایی برای دانش‌آموزان ابتدایی و یک ساختمان بتنی برای دوره راهنمایی. با این حال، این مرکز از ابتدایی‌ترین امکانات محروم است؛ نه نیمکت دارد، نه کتاب، و حتی خودکار و دفتر هم به سختی پیدا می‌شود.

دانش‌آموزان ناچارند از میان آوار سنگ‌هایی پیدا کنند و آن‌ها را به جای میز استفاده کنند و روی زمین بنشینند؛ وضعیتی که به‌ویژه با طولانی بودن ساعات درس، برای سلامتی‌شان مضر است. با این وجود، انگیزه آن‌ها باعث شده تسلیم نشوند. همه تلاش می‌کنند با کمترین امکانات، خواندن و نوشتن به عربی و انگلیسی و مهارت‌های پایه ریاضی را یاد بگیرند.

او تأکید می‌کند: «اینکه کودکی در ۱۲ سالگی هنوز نتواند بخواند یا بنویسد، یک بحران جدی است؛ بحرانی که فقط به یک فرد مربوط نمی‌شود و همه باید برای حل آن مسئولیت بپذیرند.» به گفته او، کودکان حتی در سنین پایین هم به ماندن در سرزمین خود پایبندند و حاضر نیستند به مناطق دیگر مهاجرت کنند.

در عین حال، شرایط امنیتی روی تمرکز دانش‌آموزان تأثیر می‌گذارد؛ صدای انفجارها و رفت‌وآمد خودروهای نظامی باعث می‌شود روز بعد تمرکز و یادگیری برایشان سخت شود. به همین دلیل، مدرسه تلاش می‌کند با فعالیت‌های فوق‌برنامه و جلسات حمایت روانی (به‌صورت فردی و گروهی) به آن‌ها کمک کند.

تمام کسانی که در این طرح مشارکت دارند، از جمله معلمان، تجربه‌های تلخی از دست دادن عزیزان خود داشته‌اند. بنیان‌گذار این مدرسه تمام خانواده‌اش را از دست داده و همسرش پیش از مرگ از او خواسته بود که آموزش کودکان را رها نکند. او هم به یاد همسرش این مرکز را راه‌اندازی کرده است. اکنون ۱۷ معلم (۵ مرد و ۱۲ زن) بدون دریافت حقوق در آن تدریس می‌کنند، به امید روزی که شرایط عادی شود و مدارس دوباره بازگشایی شوند.

فداء الوحیدی از نهادهای مسئول می‌خواهد این مراکز آموزشی را با امکاناتی مانند نیمکت و کتاب‌های درسی حمایت کنند. او می‌گوید کودکان خردسال نمی‌توانند مسیر سه کیلومتری تا نزدیک‌ترین مرکز آموزشی را طی کنند و با نبود وسایل حمل‌ونقل، تنها راه ادامه آموزش، تقویت همین مراکز محلی است.

 

میان عشق به سرزمین و نبود مدرسه
رغد المقید، دانش‌آموز دوره راهنمایی، می‌گوید از زمانی که به این مرکز آمده، پیشرفت زیادی در زبان انگلیسی و ریاضی داشته و امیدوار است سال آینده وارد دبیرستان شود؛ اما نبود مدرسه متوسطه در نزدیکی محل زندگی‌اش او را نگران کرده است.

او می‌گوید از روزهایی که به دلیل وخامت اوضاع نمی‌تواند به مدرسه بیاید، ناراحت می‌شود، چون اینجا علاوه بر آموزش، خدمات تفریحی و حمایت روانی هم دریافت می‌کنند. به گفته او، اگر امکاناتی مثل نیمکت و ابزار آموزشی فراهم شود، دختران بیشتری می‌توانند درس بخوانند و امکان جدا کردن مقاطع تحصیلی هم بهتر فراهم می‌شود.

فاطمه سالم نیز با تأکید بر حق دختران در آموزش می‌گوید مدرسه چهار درس اصلی را با کمک معلمان متخصص ارائه می‌دهد و به دانش‌آموزان کمک می‌کند مهارت‌هایی مثل خواندن و حتی شعر نوشتن را تقویت کنند. او در پایان می‌گوید با وجود ترس از شرایط زندگی در آن منطقه، کشورش را دوست دارد و حتی اگر فرصت‌های بهتری در جای دیگری باشد، حاضر نیست آن را ترک کند.