HANAN HARITE

Fas- Fas, eylül ayında yapılması planlanan parlamento seçimlerine hazırlanırken, kadın hareketi siyasi partilerin seçim programlarının merkezine kadın-erkek eşitliğini yerleştirmesi çağrılarını artırıyor. Kadın örgütleri, yaklaşan seçimleri anayasal eşitlik ilkelerinin somut politikalara dönüştürülmesi açısından bir sınav olarak değerlendirirken, kadınların seçilmiş kurumlardaki temsili ve karar alma mekanizmalarına katılımının nasıl güçlendirileceğine ilişkin tartışmalar da sürüyor.

Bu kapsamda Fas Demokratik Kadınlar Derneği, siyasi partilere 2021 seçim programlarını inceleyen “Siyasi Partilerin Seçim Programlarında Kadınların Durumu ve Yeri” başlıklı araştırmayı göndererek, seçim programlarının hazırlanmasında toplumsal cinsiyet yaklaşımının benimsenmesi çağrısında bulundu.

Kadınlar seçim programlarına dahil edilmeli

Dernek, toplumsal cinsiyet değerlendirme araçlarına dayanan araştırmanın, partilerin kadın meselelerine yaklaşımında belirgin farklılıklar ortaya koyduğunu belirtti. Araştırmada, kadın-erkek eşitliği ilkesinin seçim programlarının temel unsurlarından biri haline gelmediği, kadın haklarının ise partilerin siyasi vizyonu ve stratejik hedeflerinde sınırlı yer bulduğu ifade edildi. Bu durumun 2011 Anayasası'nda güvence altına alınan eşitlik ve eşit temsil (parite) ilkeleri ile Fas'ın uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle bağdaşmadığını vurgulayan dernek, kadınların seçim programlarının hazırlanmasına doğrudan dahil edilmesini ve toplumsal cinsiyet yaklaşımının kadın meselelerini ayrı bir başlık olarak değil, tüm kamu politikalarının ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmasını talep etti.

‘Eşit temsilin sağlanması temel unsur’

Yaklaşan seçimlere ilişkin konuşan siyasetçi Cemile Ayuko, seçimlerde kadın aday ve milletvekili sayısının artması gerektiğini belirterek, kadınların geniş katılımının eşit temsilin sağlanması açısından temel bir unsur olduğunu söyledi. Kota sisteminin kadın temsilini artıran geçiş dönemi niteliğinde bir mekanizma olduğunu, ancak bunun nihai hedef olmadığını ifade eden Cemile Ayuko, asıl amacın, kadınların fırsat eşitliği temelinde parlamentoya ve karar alma mekanizmalarına ulaşmasını sağlayacak gerçek bir eşitliğin hayata geçirilmesi olduğunu vurguladı.

Kadınlar ve gençlere çağrı

Cemile Ayuko, bunun için siyasi partiler, kadın hareketi ve sivil toplum kuruluşları arasında güçlü bir koordinasyon sağlanması gerektiğini belirterek, “özgür ve adil” seçim çağrısı yaptı. Cemile Ayuko, seçimlerde para kullanımının ve sağlıklı olmadığını ifade ettiği bazı uygulamaların fırsat eşitliğini zedelediğini, vatandaşların seçim sürecine duyduğu güveni de olumsuz etkilediğini kaydetti. Siyasi partilerin iktidara geldikten sonra seçmenlere verdikleri vaatleri yerine getirmesi gerektiğini vurgulayan Cemile Ayuko, seçim programlarının hesap verebilirlik ilkesiyle desteklenmesinin, özellikle gençler olmak üzere vatandaşların seçilmiş kurumlara duyduğu güvenin yeniden güçlenmesine katkı sağlayacağının altını çizdi. Cemile Ayuko, gençleri, özellikle de genç kadınları, siyasi programları ve partilerin politikalarını bilinçli şekilde değerlendirerek siyasete katılmaya çağırdı. Kadınların her düzeyde sorumluluk üstlenebilecek bilgi ve yetkinliğe sahip olduğunu belirten Cemile Ayuko, kadınların siyasette daha güçlü temsil edilmesinin demokrasi ve eşitliğin kalıcı biçimde güçlenmesi için temel koşullardan biri olduğunu söyledi.

Etkin katılım yok

Mevcut yasama döneminde Temsilciler Meclisi'nin 395 üyesinden 96'sını kadınlar oluşturuyor. Bu oran, meclis üyelerinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor ve kadınların yasama organındaki temsilini artırmayı amaçlayan mekanizmaların uygulanmaya başlanmasından bu yana ulaşılan en yüksek seviyeyi oluşturuyor. Ancak kadın hareketi, sayısal ilerlemenin parti yönetim kademelerine ve seçim programlarının içeriğine aynı ölçüde yansımadığını belirterek, sayısal temsilden karar alma süreçlerine etkin katılıma geçilmesi gerektiğini savunuyor.

Bu tartışmalar, kadın hareketinin parlamentodaki sayısal temsilin ötesine geçilerek kadınların siyasi partiler ve seçilmiş kurumlardaki karar alma mekanizmalarında daha etkin rol üstlenmesini ve eşitliğin kamu politikalarının temel ekseni haline getirilmesini talep ettiği bir dönemde yürütülüyor. Önümüzdeki yıllarda Fas'ın siyasi yönünü belirleyecek parlamento seçimleri yaklaşırken, kadınların siyasette daha güçlü temsili seçim gündeminin öne çıkan başlıkları arasında yer almayı sürdürüyor.