RANİA ABDULLAH

Yemen- “Sabri kıyafeti” yalnızca ipliklerle dokunan bir kumaş parçası değil, bölgenin özgünlüğünü ve kimliğini taşıyan yaşayan bir hafıza. Kadınlar, geçmişten bu yana gömleğin özgün ve birbirinden farklı desenlerini büyük bir ustalıkla dokuyor. Geleneksel kıyafetlerin modern moda karşısında yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı günümüzde, Sabri kıyafetinin dokuması, kültürel mirası ve Sabri yöresel kıyafetini korumayı amaçlayan kadın girişimleri sayesinde yeniden gündeme geliyor. Bu girişimler, farklı detay ve desenleriyle Sabri süslemeleri yeniden canlılık kazandırmayı, Sabri kıyafetinin özgünlüğünü yaşatmayı ve aynı zamanda kadınlar için bir geçim kaynağı oluşturmayı hedefliyor.

Kadınlar için eğitim atölyesi

“Sabr Kadın Meclisi”, Sabri kıyafetinin geleneksel işlemelerini ve dokuma kalitesini korumak amacıyla Cebel Sabr ilçesinin farklı köylerinden kadınların katıldığı bir eğitim atölyesi düzenledi. Eğitim kapsamında farklı desen türleri tanıtılırken, bu desenlerin el ve makineyle işlenmesine yönelik uygulamalı eğitim verildi. Eğitimin ardından kadınların ürettiği kıyafetlerin sergilendiği bir etkinlik düzenlendi. Yemen Barış Örgütü ile işbirliği içinde gerçekleştirilen çalışma, 12-24 Ağustos tarihleri arasında sürdü. Sergilenen kıyafetler ziyaretçilerin beğenisini toplarken, farklı desenler de büyük ilgi gördü.

‘Bu mirası seviyor ve onunla gurur duyuyoruz’

Eğitime katılan kadınlardan Hatice Şemsan, “Bu mesleğe bağlı kalmaya çalışıyoruz ve onu tamamen bırakmak istemiyoruz, çünkü bu bizim mirasımız. Bu mirası seviyor ve onunla gurur duyuyoruz. Bu eğitim kursunun devam etmesini isterdik, ancak ayrılan süre, tüm desen ve detayları tam olarak öğrenemeden sona erdi. Çünkü Sabri kıyafetinin birçok farklı deseni var ve her desen diğerinden farklı” dedi.

Destek ve dayanışma çağrısı

Mesleğini sürdürmek ve bu geleneksel desenleri uygulamak için destek ve dayanışma talep eden Hatice Şemsan, kumaşların tükenmesi ve evlerinde çalışmak için uygun bir alan bulunmaması sorunuyla karşı karşıya olduklarını belirterek, “Eğitim sırasında bize verilen kumaş yeterli değildi. Ancak çaresiz kalmayarak kendi imkanlarımızla kumaş temin ettik. Proje sona erdikten sonra yeterli desteği, kumaşları ve çalışabileceğimiz uygun bir alanı sağlamalarını umuyoruz” ifadelerinde bulundu.

‘Mesleğimiz için özel bir alan istiyoruz’

Eğitim alan kadınlardan Gazal Ali Muhammed ise, “Neredeyse yok olma noktasına gelen ve yalnızca bir anı olarak kalmak üzere olan bu mirası yaşatmak amacıyla Sabri kıyafetini yeniden dikmeye başladık. İlgili kurumların destek sunmasını ve bu mesleği yapabileceğimiz özel bir alan sağlamasını umuyoruz ki gelecek nesiller de bu mesleği sürdürebilsin. Kıyafet dokuma çalışmamın ilk amacı bir gelir kaynağı sağlamak, ikinci amacı ise mirasın kaybolmasını önlemek. Devam edebilmemiz için özel bir alan ve dokuma için gerekli malzemelerle desteklenmeye büyük ihtiyaç duyuyoruz” diye belirtti.

‘Temel amacımız Sabri mirasını yeniden canlandırmak’

Meclis olarak yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan bu mirası korumak amacıyla bu kıyafetin dokumasını yeniden canlandırmaya özen gösterdiklerini belirten Sabr Kadın Meclisi Başkanı Ganiye El-Humeydi, sözlerine şöyle devam etti:

“Sabri kıyafetini korumak için ‘Yemen Barış Vakfı’ ile koordinasyon kurarak bu etkinliği düzenledik. Böylece mirasımıza ve geleneklerimize yabancı modern desenlerle değiştirmek yerine Teizî ve Sabri mirasına yeniden canlılık kazandırmayı amaçladık. Eğitim alan kadınlar, kıyafetin dokuma ayrıntılarını unutmuş olmalarına rağmen büyük bir başarı gösterdiler. Eğitim sayesinde hem el dokumasında hem de makineyle dikimde mükemmel sonuçlar elde ettik. Temel amacımız Sabri mirasını yeniden canlandırmak. Tüm kursiyerlerin çeşitli etkinliklerde özgün Sabri kıyafetini giymelerini istedik. Böylece herkes bu kıyafetin önemini ve güzelliğini tanıyacak. Sabri kıyafeti Yemen’in geleneksel kıyafetleri arasındaki ününü ve zarafetini yeniden kazanmasını umuyoruz.”

Bölgelere göre desenler de değişiyor

Dokuma biçimleri, türleri ve fiyatları hakkında da bilgi veren Ganiye El-Humeydi, “Dokuma ikiye ayrılıyor: el dokuması ve makine dokuması. El dokuması çok daha güzel. Değerli olması nedeniyle el dokuması kıyafetlerinin fiyatları da oldukça yüksek. Bu kıyafetlere olan talep ve onları giyme isteği, makineyle dokunan veya bilgisayar aracılığıyla üretilen kıyafetlere kıyasla çok daha fazla. Annem her zaman dokumaya dayalı kıyafetler giyerdi. Bu, kolları arkaya doğru kıvrılan bir kıyafet türüdür ve bu tasarım oldukça ünlüdür. Sabri bölgelerine göre desen ve işlemeler de çeşitleniyor. Örneğin ön kısmı kapalı ve yanında açıklığı bulunmayan, oldukça kaliteli bir tür olan Hadenanî var. Ayrıca Hasbanî, Misrah, Teyr ve Vadi El-Beyr desenleri bulunuyor. Bu çeşitlilik, Sabri kıyafetinin tek bir türden ibaret olmadığını, Sabri mirasının çeşitliliğini ortaya koyan çok sayıda tasarım ve desene sahip olduğunu gösteriyor” diye kaydetti.

‘Bu kıyafetle kadın en güzel haliyle görünür’

Ajansımız, Sabri kıyafetini giymeye özen gösteren ve bu kıyafetten vazgeçmeyen kadınlarla da görüştü. Bu kadınların dolaplarında farklı şekil ve desenlerde Sabri kıyafetleri bulunuyor. Yetmişli yaşlarında olan Safiyye Ali, “Geçmişten bu yana süsümüzün Sabri kıyafetinin güzelliğiyle tamamlandığına alıştık. Kadın bu kıyafeti giyer ve süslenerek en güzel haliyle görünür. Geçmişte modern alternatifleri giymeyi kesinlikle reddeder, yalnızca çok sevdiğim bu geleneksel kıyafetleri giyerdik” dedi.

‘Kıyafetler toplumumuzun ayrılmaz bir parçası’

Sabri kıyafetlerini tercih ettiklerini söyleyen Cemile Ahmed, “Bu kıyafetler toplumumuzun geleneklerinin, törenlerinin ve kadınları ilgilendiren her şeyin ayrılmaz bir parçası. İleri yaştaki kadınlar olarak hala bu kıyafete bağlıyız ve onu seviyoruz. Sabri kıyafetinin dokumasında beceri sahibi olan öğretmen ve eğitmenlerin, bu mirasın yok olmaması için genç ve yetişkin kızlara bu kıyafetin dokumasını öğretmeye devam etmesini istiyoruz. Böylece bu gelenek canlı kalmaya ve herkes tarafından beğenilip talep görmeye devam etsin” çağrısında bulundu.

‘Bu miras gelecek kuşaklara da aktarılmalı’

Zaferan Muhammed için ise Sabri kıyafeti, süsün ve sevincin kaynağını temsil ediyor. Zaferan Muhammed, “Ne yazık ki bazı kişilerin ithal modern gömlekleri tercih etmesi ve geleneksel dikimi bırakması nedeniyle bu kıyafet yok olmaya başladı. Ayrıca peçe ve modern örtülerin yaygınlaşması da geleneksel kıyafetimizin özelliklerinin geri planda kalmasına neden oldu. Kadınların uzun ve kısa biçimleriyle Sabri kıyafetlerini yeniden giymelerini umuyorum. Bu miras gelecek kuşaklara da aktarılmalı” şeklinde konuştu.