BAHARİN LEHİB

Bamyan- Afganistan’ın patates üretimiyle öne çıkan vilayetlerinden Bamyan’da binlerce aile geçimini bu ürünü yetiştirip satarak sağlıyor. Geçmişte kentte üretilen patateslerin önemli bir bölümü Pakistan’a ihraç edilirken, Afganistan ile Pakistan arasındaki ticaret sınırlarının kapanmasıyla ihracatın yönü değişti. Üretimin bir bölümü artık Tacikistan’a gönderilirken, ülke içinde kurulan cips fabrikaları da ürünün bir kısmını satın alıyor. Hasat dönemi yoğun iş gücü gerektiriyor. İşçiler, toprak altındaki ürünleri çıkarmak için günler boyunca tarlalarda çalışıyor. Bu yıl ise özellikle genç kadınların tarım işçileri arasında daha fazla yer alması dikkat çekti.

Bu kadınların yaşam koşullarını görmek için Bamyan’daki köylerden birinde bulunan tarlaları ziyaret ettik. Yeni hasat edilmiş ürünlerin ve toprağın arasında çalışan genç kadınların güneşten yanmış yüzleri, nasırlaşmış elleri ve yorgunlukları dikkat çekiyordu. Buna rağmen işlerini belirli bir hız ve düzen içinde sürdürüyordu. Tarlada görüştüğümüz kadınların çoğu, eğitimlerine devam etmeleri engellendikten sonra geçimlerini sağlamak için ağır tarım işlerinde çalışmaya başlamıştı. Kendi ihtiyaçlarının yanı sıra ailelerinin geçimini de karşılamaya çalışan bu kadınlar, eğitim ve üniversite hayallerinden uzak bir yaşam sürdürmek zorunda kalıyor.

Tıp öğrencisi ama eğitimine devam edemiyor

Genç kadınlardan Sedef Tahiryan’ın yüzünde, tarladaki çalışmanın yorgunluğunun yanı sıra geleceğe dair umutsuzluk ve belirsizlik de dikkat çekiyordu. Sedef Tahiryan, Kabil’de tıp fakültesinin üçüncü sınıfında okuduğunu ve ailesinin büyük zorluklarla onu üniversiteye kadar gönderdiğini söyledi. Kadın doğum doktoru olmayı hedeflediğini kaydeden Sedef Tahiryan, Taliban’ın kadınların eğitimine yönelik kısıtlamaları nedeniyle eğitimine devam edemediğini aktardı. Ailesinin yoksulluk içinde yaşadığını ve eğitim masraflarını karşılamak için sahip oldukları tek ineklerini sattıklarını ifade eden Seher Tahiryan, üç yıldır eğitimine yeniden başlayamadığını dile getirdi.

Sedef Tahiryan, “Ben Kabil’de tıp fakültesinin üçüncü sınıfında okuyordum. Ailem binbir zorlukla beni oraya kadar getirdi. Kadın doğum doktoru olacaktım ama Taliban izin vermedi. Eğitimime devam edemediğim için şimdi çalışmak zorundayım. Bir günlük çalışma karşılığında 200 Afganî veya 7 kilogram patates alıyorum. Bu parayla hem kendimin hem de ailemin ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyorum” dedi.

Tarlada çalışan Nergis Talib Hüseyin ise, çocuksu bir gülümsemeyle eğitimine devam edemediğini ve geçimini sağlamak için patates tarlasında çalıştığını anlattı. Altıncı sınıftan sonra okula gitmesine izin verilmediğini kaydeden Nergis Hüseyin, günlük 200 Afganî karşılığında çalıştığını söyledi.

Yarım kalan eğitimlerine dönmek istiyorlar

Nergis ve Sedef, Afganistan’da eğitimlerine devam etmeleri engellenen ve yaşamlarını sürdürebilmek için ağır işlerde çalışmak zorunda kalan binlerce genç kadın ve kadından yalnızca ikisi. Tüm zorluklara rağmen hayalleri değişmedi. Afganistan’da bir gün değişim yaşanmasını, okul ve üniversitelerin kız çocuklarına yeniden açılmasını ve yarım kalan eğitimlerine dönerek hayalini kurdukları hayata başlayabilmeyi umut ediyorlar.