ساره پورخزری

كرماشان- با وجود آگاهی‌رسانی‌های گسترده درباره سرطان پستان، بسیاری از زنان هنوز اطلاعات کافی درباره این بیماری ندارند. در ایران، سالانه نزدیک به ۲۰ هزار مورد جدید ابتلا شناسایی می‌شود و حدود ۷ هزار نفر جان خود را از دست می‌دهند؛ یعنی هر ۳۰ دقیقه یک مورد جدید ثبت می‌شود و هر ۹۰ دقیقه یک زن می‌میرد. یکی از عوامل نگران‌کننده، تشخیص دیرهنگام بیماری است؛ زیرا بسیاری از زنان زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که سرطان پیشرفت کرده است. همچنین، میانگین سنی ابتلا در ایران حدود ۱۰ سال کمتر از میانگین جهانی است؛ موضوعی که ضرورت افزایش آگاهی و توجه به غربالگری منظم را دوچندان می‌کند.

پریا.ف، فعال حقوق زنان در كرماشان، می‌گوید: «در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی برای آگاهی‌رسانی درباره سرطان پستان در كرماشان انجام شده، اما با وجود این کنش‌ها، هنوز هم بسیاری از زنان این بیماری را جدی نمی‌گیرند. مهم‌ترین دلیل این وضعیت، برخورد خانواده‌ها با مسئله سلامت زنان است. بخش بزرگی از زنان خانه‌دار توان پرداخت هزینه‌های غربالگری و آزمایش‌های سالانه را ندارند و در بسیاری از موارد نیز از سوی خانواده حمایت نمی‌شوند. به همین دلیل، علائم اولیه بیماری نادیده گرفته می‌شود و تنها زمانی توجه خانواده جلب می‌شود که وضعیت جسمی بیمار وخیم شده است. بیشتر زنان زمانی به بیمارستان مراجعه می‌کنند که بیماری دامنه گسترده‌ای پیدا کرده و وارد مرحله‌ای شده که درمان یا حتی کنترل آن عملاً بسیار دشوار است.»
بر اساس منابع خبری موجود در سال ۱۴۰۰، سالانه بیش از هزار زن در كرماشان به سرطان پستان مبتلا شده‌اند. با این حال، در سال‌های اخیر آمار قابل استناد و رسمی درباره تعداد مبتلایان در این استان منتشر نشده است. با وجود نبود داده‌های جدید، منابع پژوهشی و مطالعات مربوط به فراوانی سرطان پستان در كرماشان طی دهه‌های گذشته نشان می‌دهد که نمودار رشد این بیماری به نسبت جمعیت زنان كرماشانی همواره رو به افزایش بوده و هر ساله تعداد بیشتری از زنان با این بیماری مواجه شده‌اند. با وجود این روند رو به رشد، آگاهی‌رسانی و آموزش‌های لازم برای زنان همچنان ناکافی است. بسیاری از زنان، به‌ویژه زنان حاشیه‌نشین كرماشان، حتی حداقل اطلاعات لازم درباره علائم، روش‌های پیشگیری و ضرورت غربالگری منظم را ندارند.

 

        

ندا.خ، که هر سال در محله‌های حاشیه‌نشین كرماشان برای آگاهی‌رسانی درباره سرطان پستان فعالیت می‌کند، می‌گوید: «گروه ما هر سال در مناطقی مانند دره‌دریژ، صادقیه، آناهیتا، کرناچی، نوکان و چند محله دیگر، روبان‌های صورتی و بروشورهایی درباره این بیماری پخش می‌کند. در کنار توزیع این تراکت‌ها، همیشه تلاش می‌کنیم علائم اولیه سرطان پستان و راه‌های تشخیص زودهنگام را برای زنان توضیح دهیم. با این حال، درصد بالایی از زنان حاشیه‌نشین كرماشان حتی کوچک‌ترین اطلاعاتی درباره این بیماری ندارند. گاهی وقتی واژه سرطان را در کنار سینه به کار می‌بریم، بسیاری از زنان به دلیل شرم تحمیلی حاضر نیستند به صحبت‌های ما گوش دهند. این واکنش نشان می‌دهد که علاوه بر نبود آگاهی، تابوی بدن زنان و شرمی که سال‌ها به آنان تحمیل شده، مانع جدی برای شناخت علائم بیماری و مراجعه به پزشک است. این شرم و ناآگاهی باعث می‌شود بسیاری از زنان هیچ‌گاه برای بررسی علائم اولیه اقدام نکنند و تنها زمانی به بیمارستان مراجعه کنند که بیماری پیشرفت کرده و درمان بسیار دشوار شده است.»

ندا در ادامه می‌گوید :«همان‌طور که می‌دانید یکی از روش‌های اصلی تشخیص زودهنگام سرطان پستان، لمس و معاینه‌ی ماهانه‌ی سینه برای شناسایی توده‌های سفت است و توصیه می‌شود زنان از حدود ۳۰ سالگی این کار را به‌طور منظم انجام دهند. یکی از زنانی که من این آموزش را به او داده بودم تعریف می‌کرد که چند بار این معاینه را در خانه انجام داده و ناگهان برادرش او را دیده است. او با عصبانیت سرش داد زده که چرا چنین کاری می‌کند و گفته این کار عیب است.»

این گفته‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از زنان حتی حق مراقبت از بدن خود را در حضور مردان خانواده ندارند. فشارهای فرهنگی و شرم تحمیلی باعث شده است که کوچک‌ترین اقدام برای سلامت زنان در فضای خانوادگی با سوءظن، تحقیر یا منع روبه‌رو شود.

 

        
فرزانه، که هشت سال پیش به این بیماری مبتلا شده بود، می‌گوید: «دخترم سه ساله بود که از سینه‌ام ترشحات غیرعادی خارج می‌شد. بارها به شوهرم گفتم، اما می‌گفت طبیعی است چون دو سال شیر داده‌ام. اصلاً اجازه نمی‌داد به دکتر مراجعه کنم؛ می‌گفت خرج اضافه است و زنی که شیر داده، سرطان پستان نمی‌گیرد. ماه‌ها درد و نگرانی را تحمل کردم تا بالاخره توانستم راضی‌اش کنم که اجازه دهد به پزشک مراجعه کنیم. همان‌جا، بعد از انجام آزمایش‌های مختلف، مشخص شد که سرطان پستان دارم.»

بررسی تجارب ذکر شده نشان می‌دهد آنچه در بسیاری از مواقع موجب پیشرفت این بیماری در بدن زنان و در نهایت کشنده شدن آن شده، نه خود بیماری، بلکه تابوهای موجود و موانع برگرفته از افکار مردسالاری است؛ عواملی که سبب شده زنان حتی مراقبت از خود و آگاهی از بیماری‌های احتمالی‌شان را تابویی بدانند و اجازه دفاع از این حق و آگاهی درباره آن را به خود ندهند، چرا که می‌دانند مردان به خود اجازه می‌دهند با واژگانی همچون «عیب» و «خرج اضافه» حتی مانع تلاش زنی برای توجه به سلامتی‌اش شوند.