دیرین رحیم

سلیمانی - ماه اکتبر که با «اکتبر صورتی» شناخته می‌شود، هر سال به افزایش آگاهی درباره سرطان پستان اختصاص دارد. هدف از این کارزار، آگاه‌سازی زنان درباره خطر ابتلا به این بیماری، راه‌های پیشگیری و اهمیت تشخیص زودهنگام آن است. زنان در سراسر جهان نیز با انجام معاینات و غربالگری‌های لازم، در این کارزار مشارکت می‌کنند.

سرطان پستان بیماری‌ای است که در آن سلول‌های بافت پستان به‌صورت غیرطبیعی و خارج از کنترل تکثیر می‌شوند. این بیماری معمولاً از مجاری شیر آغاز می‌شود و ممکن است از طریق رگ‌های خونی و عروق لنفاوی به سایر بخش‌های بدن گسترش یابد.

سرطان پستان انواع مختلفی دارد که هرکدام به نوع سلول‌های درگیر بستگی دارند. این بیماری هم زنان و هم مردان را مبتلا می‌کند، اما شیوع آن در زنان بسیار بیشتر است.

بر اساس آمار ذکرشده در این گزارش، تنها در سال ۲۰۲۰ حدود ۲٫۳ میلیون زن در جهان به سرطان پستان مبتلا شدند و ۶۷۰ هزار زن نیز بر اثر این بیماری جان خود را از دست دادند. همچنین، خطر ابتلا به سرطان پستان در مردان بسیار کمتر از زنان است. این بیماری یکی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در میان زنان جهان به شمار می‌رود.

به همین دلیل، ماه اکتبر هر سال به فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی درباره سرطان پستان، تشویق زنان به انجام معاینات منظم و تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام تبدیل شده است. هدف اصلی این کارزار، کاهش پیامدهای بیماری از طریق شناسایی آن در مراحل اولیه است؛ زیرا هرچه سرطان زودتر تشخیص داده شود، شانس موفقیت درمان و بهبودی بیمار بیشتر خواهد بود.

در همین زمینه، دکتر دَوَن هیوا علی، متخصص بیماری‌های پستان، در گفت‌وگو با خبرگزاری ما درباره اهمیت آگاهی‌بخشی، علائم هشداردهنده و راه‌های کاهش خطر ابتلا به این بیماری توضیح داد.

 

آگاهی از سلامت پستان باید در تمام طول سال ادامه داشته باشد

دکتر دَون هیوا علی گفت: «اکتبر صورتی یادآوری می‌کند که زنان باید در تمام طول سال مراقب سلامت خود باشند، نه اینکه فقط در یک ماه مشخص به این موضوع توجه کنند. یکی از توصیه‌های مهم ما به زنان، آشنایی با وضعیت طبیعی پستان‌های خود و انجام خودآزمایی منظم است. زنان باید به تغییرات پستان‌هایشان توجه داشته باشند و علاوه بر این، مطابق توصیه پزشک، معاینات پزشکی لازم را نیز انجام دهند. فاصله این معاینات ممکن است بسته به شرایط هر فرد متفاوت باشد.

سرطان پستان بیماری جدی‌ای است که جان افراد زیادی را گرفته و همچنان موجب مرگ‌ومیر می‌شود. بااین‌حال، امروزه به دلیل افزایش آگاهی عمومی و پیشرفت روش‌های تشخیص و درمان، شناخت مردم از این بیماری بیشتر شده است. پیشرفت‌های پزشکی نیز امید به درمان را افزایش داده‌اند. به‌ویژه اگر سرطان در مراحل اولیه شناسایی شود، می‌توان آن را مؤثرتر درمان کرد.»

وی در ادامه تأکید کرد که تشخیص زودهنگام نقش مهمی در افزایش شانس زنده ماندن بیماران دارد.

او گفت: «سرطان‌های دیگری نیز وجود دارند، اما توجه ویژه به سرطان پستان از این جهت اهمیت دارد که اگر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، احتمال موفقیت درمان بیشتر و روند درمان معمولاً آسان‌تر و کوتاه‌تر خواهد بود. به همین دلیل، بر اهمیت غربالگری و تشخیص زودهنگام تأکید می‌کنیم. به زنان توصیه می‌شود از حدود ۲۰ سالگی با وضعیت طبیعی و ساختار پستان‌های خود آشنا شوند و خودآزمایی را انجام دهند. این آگاهی کمک می‌کند تا در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنند. هرچه مشکل زودتر شناسایی شود، امکان درمان مؤثرتر و افزایش شانس بهبودی بیشتر خواهد بود.

زنان باید هرگونه تغییر غیرعادی در پستان را جدی بگیرند و برای بررسی آن به پزشک متخصص مراجعه کنند؛ زیرا تشخیص اینکه یک توده یا تغییر ایجادشده خوش‌خیم است یا می‌تواند نشانه سرطان باشد، بدون بررسی پزشکی امکان‌پذیر نیست. وجود توده در پستان یکی از نشانه‌هایی است که باید بررسی شود. البته همه توده‌ها سرطانی نیستند و برخی از آن‌ها خوش‌خیم‌اند. پزشک با انجام معاینات و آزمایش‌های لازم می‌تواند علت آن‌ها را مشخص کند. از دیگر علائمی که باید به آن‌ها توجه کرد، می‌توان به فرورفتگی نوک پستان، ترشحات غیرعادی به‌ویژه ترشحات خونی یا شفاف، تغییر اندازه یا شکل پستان و تغییرات پوستی اشاره کرد. گاهی پوست پستان ظاهری شبیه پوست پرتقال پیدا می‌کند یا دچار قرمزی و زخم می‌شود. در صورت مشاهده چنین علائمی، حتی اگر تنها درد یا ناراحتی موضعی وجود داشته باشد، لازم است فرد به پزشک مراجعه کند. البته این نشانه‌ها لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیستند و ممکن است به بیماری‌های دیگری مربوط باشند؛ بنابراین، بررسی پزشکی برای تشخیص علت آن‌ها ضروری است.»

 

ورزش و تغذیه سالم می‌توانند خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهند

دکتر دَون هیوا علی در ادامه درباره عوامل مؤثر بر ابتلا به سرطان پستان گفت: «نمی‌توان یک علت مشخص را به‌عنوان عامل قطعی ابتلا به سرطان معرفی کرد، اما عوامل خطر متعددی وجود دارند که در کنار یکدیگر می‌توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. برخی از عوامل خطر خارج از کنترل ما هستند و نمی‌توان آن‌ها را تغییر داد. در مقابل، عوامل دیگری وجود دارند که به سبک زندگی مربوط می‌شوند و می‌توان با اصلاح آن‌ها، خطر ابتلا را تا حدی کاهش داد.

برای مثال، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از سیگار و مصرف نوشیدنی‌های الکلی از جمله مواردی هستند که می‌توانند به کاهش خطر ابتلا به سرطان کمک کنند. استفاده از داروها و درمان‌های هورمونی نیز باید مورد توجه قرار گیرد؛ چه زمانی که این داروها برای پیشگیری از بارداری استفاده می‌شوند و چه زمانی که برای درمان مشکلات هورمونی، به‌ویژه در دوران یائسگی، تجویز می‌شوند. در چنین شرایطی، لازم است افراد با مشورت پزشک درباره نوع درمان و مدت استفاده از آن تصمیم بگیرند. همچنین، انتخاب رژیم غذایی سالم‌تر و داشتن فعالیت بدنی منظم می‌تواند بخشی از سبک زندگی سالم باشد.»

 

شیردهی طبیعی می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان مؤثر باشد

این متخصص بیماری‌های پستان همچنین بر اهمیت شیردهی طبیعی تأکید کرد و گفت: «شیردهی طبیعی فواید زیادی برای مادر و کودک دارد و می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان در مادر نیز نقش داشته باشد. بنابراین، اگر شرایط مادر اجازه دهد، شیردهی به نوزاد توصیه می‌شود.»

وی در ادامه درباره جراحی‌های زیبایی پستان و دشواری‌های احتمالی تشخیص بیماری پس از این جراحی‌ها توضیح داد:  «شواهدی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن گفت جراحی زیبایی پستان به‌خودی‌خود باعث سرطان پستان می‌شود. بااین‌حال، پس از برخی جراحی‌ها ممکن است تغییراتی در بافت پستان ایجاد شود یا توده‌هایی شکل بگیرند که بسیاری از آن‌ها خوش‌خیم هستند. به همین دلیل، هرگونه توده یا تغییر جدید باید بررسی شود تا ماهیت آن مشخص شود.

برای مثال، در افرادی که از پروتز سیلیکونی استفاده کرده‌اند یا تحت جراحی پستان قرار گرفته‌اند، ممکن است بررسی برخی نواحی دشوارتر شود. در چنین شرایطی، تشخیص توده یا بیماری ممکن است به تأخیر بیفتد؛ بنابراین، پیگیری پزشکی و انجام معاینات مناسب اهمیت زیادی دارد. ما بیمارانی داشته‌ایم که به دلیل ترس از جراحی یا درمان، مراجعه به پزشک را به تعویق انداخته‌اند و بیماری آن‌ها در مراحل پیشرفته تشخیص داده شده است. برای نمونه، بیماری داشتیم که چند سال متوجه وجود توده در پستان خود شده بود، اما از ترس مراجعه به پزشک خودداری می‌کرد. سرانجام، زمانی به بیمارستان مراجعه کرد که بیماری گسترش یافته و بخش بزرگی از پستان او را درگیر کرده بود. در مورد دیگری نیز سرطان پس از بروز مشکلات تنفسی و درگیری ریه‌ها شناسایی شد. متأسفانه، چنین مواردی کم نیستند. یکی از مشکلاتی که ما بیشتر با آن مواجه می‌شویم، ترس بیماران از تشخیص سرطان و آغاز روند درمان است.»

 

سلیمانیه از امکانات تخصصی درمان سرطان برخوردار است

دکتر دَون هیوا علی درباره امکانات درمانی در سلیمانیه گفت: «خوشبختانه، در شهر سلیمانی مراکز تخصصی بیماری‌های پستان و پزشکان متخصص زیادی در این زمینه فعالیت می‌کنند. بیماران مبتلا به سرطان در این شهر به امکانات درمانی دسترسی دارند. البته در برخی مناطق، کمبود تجهیزات پزشکی، پزشکان و کارکنان درمانی همچنان وجود دارد؛ اما سلیمانی از نظر امکانات درمان سرطان، در مقایسه با بسیاری از مناطق دیگر، وضعیت مناسب‌تری دارد.»

وی همچنین بر نقش خانواده در حمایت از بیماران تأکید کرد و افزود: «خانواده نقش بسیار مهمی در حمایت از افراد مبتلا به سرطان دارد. متأسفانه، بیمارانی نیز داشته‌ایم که پس از ابتلا به سرطان، همسرشان آن‌ها را ترک کرده است. چنین شرایطی می‌تواند فشار روحی و روانی بیشتری بر بیمار وارد کند؛ درحالی‌که حمایت خانواده در این دوران اهمیت زیادی دارد.»

 

حمایت روانی و اجتماعی، بخش مهمی از روند درمان است

دکتر دَون هیوا علی در پایان سخنان خود گفت: «وضعیت روحی و روانی بیمار اهمیت زیادی دارد. هرچه میزان استرس، اضطراب و ترس بیمار از مرگ کمتر باشد، بهتر می‌تواند روند درمان را تحمل کند و از روش‌های درمانی بهره ببرد. حمایت روانی می‌تواند به بیمار کمک کند تا با شرایط بیماری بهتر کنار بیاید و مسیر درمان را با امید بیشتری ادامه دهد.

ما بیمارانی داشته‌ایم که بیماری آن‌ها در مرحله چهارم تشخیص داده شده، اما با وجود گذشت دوازده سال همچنان زنده هستند و بیماری‌شان در این مدت مشکل قابل‌توجهی برای آن‌ها ایجاد نکرده است. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که حتی در مراحل پیشرفته نیز نباید امید به زندگی و درمان را از دست داد.

افزایش آگاهی جامعه نیز بسیار مهم است؛ به‌ویژه کارزارهایی که با هدف حمایت از بیماران مبتلا به سرطان و تأمین هزینه‌های درمان آن‌ها برگزار می‌شوند. هزینه درمان سرطان بالاست و بدون حمایت‌های دولتی و اجتماعی، تأمین آن برای بسیاری از بیماران دشوار خواهد بود. ازاین‌رو، خانواده و جامعه باید هم از نظر روحی و روانی و هم از نظر مالی از بیماران حمایت کنند تا بتوانند روند درمان خود را ادامه دهند. امروزه آگاهی زنان درباره سرطان پستان بیشتر شده است، اما لازم است بیش از گذشته به سلامت خود توجه کنند. ابتلا به سرطان به معنای مرگ نیست؛ هرچه بیماری زودتر تشخیص داده شود، شانس برخورداری از درمان مؤثر بیشتر خواهد بود. زنان نباید از مراجعه به پزشک بترسند یا به دلیل شرم و نگرانی، معاینات خود را به تعویق بیندازند. پیام من به همه زنان این است: از سرطان نترسید و برای حفظ سلامتی خود، تشخیص زودهنگام را جدی بگیرید.»