فیزیوتراپی؛ تلاشی زنانه برای بازگرداندن توان آسیبدیدگان جنگ در روژاوای کوردستان
سالها جنگ در روژاوای کوردستان، نیاز به خدمات توانبخشی را افزایش داده است؛ در این میان، یک فیزیوتراپیست زن در آمود از سال ۲۰۲۰ به درمان زنان، کودکان و آسیبدیدگان جنگ مشغول است.
سورگُل شیخو
عامودا- زنان در روژاوای کوردستان در حوزههای مختلفی مانند فناوری، فیزیوتراپی، صنعت، اقتصاد و ورزش به تخصصهای حرفهای دست یافتهاند و مهارتهایی را که طی سالها آموختهاند، در خدمت زنان و جامعه خود قرار میدهند.
آنها در سطح فردی نیز برای استقلال خود تلاش میکنند و با ساختن جایگاه خود در جامعه، برای دیگر زنان به الگو و راهنما تبدیل میشوند. نمونههای بسیاری از این زنان در گوشهوکنار روژاوای کوردستان دیده میشود.
در میان آثار جنگ؛ زنی که فیزیوتراپیست شد
فیزیوتراپی یکی از شاخههای مهم پزشکی است که هدف آن بهبود حرکت، ارتقای عملکرد بدن و کاهش درد است. این روشها در بسیاری از موارد میتوانند نیاز به جراحی یا دارو را کاهش دهند و از نظر اهمیت در کنار رواندرمانی و سایر روشهای درمانی قرار میگیرند.
در منطقهای که سالهاست درگیر جنگ است، افرادی که اعضای بدن خود را از دست دادهاند یا همچنان آثار روانی جنگ را با خود دارند، همچنین مادران و کودکان، به خدمات فیزیوتراپی نیاز دارند. حتی کودکانی که در سالهای اخیر متولد شدهاند نیز از آثار جنگی که بیش از ۱۵ سال ادامه داشته، تأثیر پذیرفتهاند.
از سال ۲۰۲۰؛ پذیرش و درمان بیماران
در روژاوای کوردستان فیزیوتراپیستهای مرد بسیاری فعالیت میکنند، اما از میان خانوادههای فرهنگی و روشنفکر شهر عامودا، یک فیزیوتراپیست زن نیز فعالیت خود را آغاز کرده است. دکتر خوناف یونس از سال ۲۰۲۰ بیماران را پذیرش و درمان میکند.
او بیمارانی را که به دلیل کهولت سن نمیتوانند به کلینیک مراجعه کنند، تنها نمیگذارد و شخصاً به خانه آنها میرود و خدمات درمانی ارائه میدهد. او همچنین درمان با روش بادکش را نیز انجام میدهد.
دکتر خوناف در گفتوگو با خبرگزاری ما درباره دشواریهایی که بهعنوان یک زن کورد با آن روبهرو شده و اهمیت فیزیوتراپی و افرادی که میتوانند از آن بهرهمند شوند، سخن گفت.
دشواریهای یک زن برای راهاندازی مرکز فیزیوتراپی
خوناف در ابتدای سخنانش درباره دشواریهای راهاندازی مرکز فیزیوتراپی در روژاوا بهعنوان یک زن کورد گفت: «برای من دشواری اصلی این بود که زن بودم و در جامعهای زندگی میکردم که هنوز شناخت کافی از فیزیوتراپی نداشت. اینکه چگونه بتوانم یک مرکز فیزیوتراپی راهاندازی کنم، دشوار بود. با وجود گذشت پنج سال، هنوز هم با مشکلاتی روبهرو هستم و هر سال تخصص و تجربهام در این زمینه بیشتر میشود.
البته برای من بهعنوان خوناف، این مسیر دشوار نبود، چون پدر و مادرم همیشه پشتیبانم بودند. آنها در سختیها کنارم بودند و حتی به کلینیک میآمدند و همراه من بازمیگشتند.»
کلینیک را نزدیک خانه راهاندازی کردم
دکتر خوناف درباره آغاز فعالیتش گفت که در سالهای نخست، کلینیک خود را نزدیک خانهشان راهاندازی کرده است: «به دلیل شرایط رفتوآمد و دوری مسیر، در سالهای ابتدایی کلینیکم را نزدیک خانه راهاندازی کردم. دلیل اصلی این بود که دستکم افرادی در اطرافم باشند که در صورت بروز اتفاقی علیه من یا هر شرایط نامناسبی بتوانند به کمکم بیایند.
در روزهای نخست فقط زنان را پذیرش میکردم، اما پس از مدتی جوانان، مردان و کودکان را نیز پذیرش کردم. نگاه و قضاوت جامعه نسبت به زنان، حتی زمانی که پزشک میشوند، همچنان تأثیرگذار است. برای مثال، اگر از ابتدا درمان جوانان را آغاز میکردم، ممکن بود جامعه بگوید چرا یک مرد یا جوان باید ساعتها در کلینیک یک زن بماند. در حالی که آنها نمیدانند هر جلسه درمان ممکن است بیش از ۳۰ دقیقه یا حتی یک ساعت طول بکشد.»
فیزیوتراپی میتواند نیاز به دارو و جراحی را کاهش دهد
دکتر خوناف با اشاره به اهمیت فیزیوتراپی و رویکرد درمانی آن گفت: «فیزیوتراپی به فردی که با بیماری یا حادثهای مواجه شده کمک میکند تا دوباره به زندگی و شغل قبلی خود بازگردد. فیزیوتراپی نوعی درمان طبیعی است و میتواند از رسیدن سریع بیمار به مرحله استفاده از داروهای شیمیایی جلوگیری کند. بنابراین، بهبود کیفیت زندگی بیمار به ورزش، حرکت، برنامه درمانی و استفاده از تجهیزات مناسب وابسته است.»
روشهای مورد استفاده در فیزیوتراپی
دکتر خوناف درباره اهداف اصلی فیزیوتراپی و فواید آن برای بیماران توضیح داد و گفت برنامه درمانی هر بیمار با دیگری متفاوت است. او افزود: «فیزیوتراپی میتواند درد بیماران مبتلا به دیسک را کاهش دهد و برای بیمارانی که تحت عمل جراحی قرار گرفتهاند، از کلسیفیکاسیون و فرسایش جلوگیری کرده و بازگشت آنان به زندگی عادی را آسانتر کند. همچنین افرادی که در اندامهای بدن خود دچار شکستگی شدهاند، با انجام تمرینهای فیزیوتراپی میتوانند به فعالیتهای قبلی خود بازگردند.»
او درباره روشهای مورد استفاده نیز گفت که در ابتدا از تکنیکهای دستی مانند ماساژ برای بهبود انعطافپذیری بدن استفاده میشود، اما در موارد شدیدتر، تجهیزات فیزیوتراپی به کار گرفته میشوند.
به گفته او، روشهایی مانند گرما و سرما، اولتراسوند و جریانهای الکتریکی کنترلشده برای فعالسازی عضلات مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین از نور، بهویژه پرتوهای مادون قرمز، بهعنوان روشی غیرجراحی برای کاهش درد و تسریع ترمیم بافتها استفاده میشود. با این حال، این تجهیزات برای همه بیماران مناسب نیستند و روش درمان بر اساس شدت و نوع درد هر فرد تعیین میشود.
توانبخشی افرادی که دست و پای خود را از دست دادهاند
دکتر خوناف درباره بیماریهایی که در منطقه بیشتر نیازمند فیزیوتراپی هستند، گفت: «فتق دیسک، گردندرد، اسپاسم، آسیبهای ورزشی و شکستگیها از جمله این موارد هستند. اما به دلیل جنگهایی که در منطقه رخ داده، ما به افرادی که دست یا پای خود را از دست دادهاند، راه رفتن را آموزش داده و برای استفاده از اندامهای مصنوعی توانبخشی کردهایم.»
او افزود: «فیزیوتراپی پس از سکته مغزی نیز با تحریک انعطافپذیری عصبی، نقش مهمی در بازگرداندن حرکت و استقلال فرد دارد. معمولاً حدود دو ماه درمان لازم است تا بیمار بتواند به شرایط قبلی خود نزدیک شود.»
افزایش مراجعه زنان پس از آشنایی با فواید فیزیوتراپی
خوناف با تأکید بر نیاز زنان به خدمات فیزیوتراپی گفت: «زنان به دلیل انجام کارهای سنگین و تحمل فشارهای بیشتر، بیش از دیگران به درمان نیاز دارند. بهویژه زنانی که زایمان کردهاند و ممکن است سالها با درد ناشی از بیحسی در ناحیه کمر مواجه باشند، باید برای دریافت درمان مناسب به مراکز فیزیوتراپی مراجعه کنند.»
او با اشاره به اینکه در گذشته فیزیوتراپی در منطقه تنها بهعنوان نوعی ماساژ شناخته میشد، افزود: «در ابتدا این نوع درمان پذیرفته نشده بود و مردم از فواید آن برای بخشهای مختلف بدن آگاهی نداشتند، اما به مرور شناخت بیشتری ایجاد شد. اکنون بیشترین مراجعهکنندگان به کلینیک من زنان و کودکان هستند؛ در حالی که جوانان و مردان هنوز شناخت کمتری از فیزیوتراپی دارند.»
فیزیوتراپی و سلامت روان در مناطق جنگزده
دکتر خوناف فیزیوتراپی و سلامت روان را برای افرادی که سالها در مناطق جنگزده زندگی کردهاند، راهکاری مهم دانست و گفت: «این خدمات ضروری است، زیرا تعداد بیماران بسیار زیاد است و مراکز فیزیوتراپی در منطقه ما محدود هستند.»
او ابراز امیدواری کرد که تعداد مراکز فیزیوتراپی افزایش یابد و آموزشهای مرتبط با اهمیت این روش درمانی نیز در جامعه گسترش پیدا کند. به گفته او، برای دستیابی به نتیجه مطلوب، باید میان شمار بیماران و تعداد افرادی که خدمات درمانی دریافت میکنند، تناسب وجود داشته باشد.
نیاز جامعه به مراکز درمانی بیشتر
دکتر خوناف در پایان با اشاره به نیازهای جامعه گفت: «پس از سالها جنگ، مردم به مکانی نیاز دارند که بتوانند در آن وضعیت روحی خود را بهبود دهند و برای مشکلات روانی و جسمیشان راهحل پیدا کنند.»
او افزود بیمارانی که در مرکز او تحت درمان قرار میگیرند، همزمان بهبود وضعیت روحی خود را نیز تجربه میکنند و این موضوع را در گفتوگوهایشان بیان میکنند.
خوناف در پایان ابراز امیدواری کرد که تعداد مراکز فیزیوتراپی و سلامت روان در منطقه افزایش یابد.