تشدید سرکوب در شهرهای مختلف ایران؛ زنان زندانی، خانوادههای در سوگ، کودکان در بازداشت
همزمان با تشدید فضای امنیتی و ادامه سرکوبهای سیاسی در ایران، گزارشها از افزایش فشار بر زنان زندانی، خانوادههای دادخواه و حتی بازداشت کودکان زیر سن قانونی حکایت دارد؛ وضعیتی که نشانه گسترش سرکوب سازمانیافته در ساختار جمهوری اسلامی است.
مرکز خبر- گزارشهای منتشر شده از شهرهای مختلف ایران از افزایش بازداشتهای خشونتآمیز، تشدید احکام اعدام، گسترش اعترافات اجباری و فشار سازمانیافته بر خانوادههای زندانیان و جانباختگان حکایت دارد. در هفته گذشته، دهها شهروند در شهرهایی چون اهواز، ایذه، مشهد، رشت، کرماشان، زاهدان، شیراز، تهران، زنجان، یزد، بوکان، پیرانشهر، کرج، سقز، اورمیه، اردبیل، اصفهان و قزوین بازداشت یا اعدام شدند؛ در حالی که بسیاری از خانوادهها از حق ملاقات، اطلاع از محل نگهداری عزیزان خود یا حتی برگزاری مراسم عزاداری محروم ماندهاند.
گزارشهای منتشر شده از زندانها و نهادهای حقوق بشری در هفتهی گذشته نشان میدهد که همزمان با ادامه محدودیت شدید اینترنت و فضای ناشی از جنگ، سرکوب امنیتی در ایران وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن زنان زندانی، خانوادههای دادخواه و بازداشتشدگان اعتراضات بیش از گذشته در معرض فشار قرار گرفتهاند.
قطع ملاقاتها و بیخبری خانوادهها در کرماشان
در زندان دیزلآباد کرماشان، ملاقات زندانیان بهطور کامل قطع شده و خانوادهها هفتههاست از دیدار با عزیزان خود محروم ماندهاند. منابع محلی میگویند تماسهای زندانیان تحت شنود شدید قرار دارد و فضای داخلی زندان بهشدت امنیتی شده است. خانوادههای زندانیان سیاسی از بیخبری مطلق نسبت به وضعیت فرزندان و نزدیکان خود سخن میگویند و برخی مادران زندانیان، مقابل نهادهای قضایی و امنیتی بارها با تهدید روبهرو شدهاند.
فشار بر زنان بازداشتشده در ایذه و شیراز
در ایذه خوزستان، فشارها بر بازداشتشدگان اعتراضات و خانوادههای آنان ادامه دارد. شادی موسوی رکعتی، دختر ۱۸ ساله اهل ایذه، همچنان در زندان سپیدار اهواز نگهداری میشود و رسانههای وابسته به حکومت با انتشار اعترافات اجباری، زمینهسازی برای صدور احکام سنگین علیه او را آغاز کردهاند. خانواده او در هفتههای اخیر بارها برای پیگیری وضعیت فرزندشان به نهادهای امنیتی مراجعه کردهاند اما پاسخ روشنی دریافت نکردهاند.
همزمان در جریان یورش نیروهای امنیتی به روستای پیان ایذه، چندین شهروند بازداشت و آرزو ململی، از زنان ساکن منطقه، زخمی شد. ساکنان محلی میگویند فضای روستا پس از این حمله امنیتی و ملتهب است و خانوادهها از ترس بازداشت یا تهدید، از گفتوگو با رسانهها خودداری میکنند.
در شیراز هم، بازداشت آستاره انصاری و الهام زراعتپیشه، دو وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر، نگرانیها درباره افزایش فشار بر وکلای پروندههای سیاسی را تشدید کرده است. خانوادههای این دو وکیل میگویند با وجود روزها بیخبری، هنوز اطلاعی از محل نگهداری و وضعیت آنان در دست نیست و پیگیریهای حقوقی نیز بینتیجه مانده است.
خطر اعدام و اعترافات اجباری و تشدید فشار بر زنان زندانی
در تهران، نیوشا نخعی و مونا نخعی، دو خواهر بازداشتشده، با خطر صدور و اجرای حکم اعدام روبهرو هستند. گزارشها حاکی است این دو زن تحت فشار شدید برای اعترافات اجباری قرار دارند. خانوادههای آنان در هفتههای اخیر از سوی نهادهای امنیتی تحت فشار قرار گرفتهاند تا درباره پرونده رسانهای صحبت نکنند. نزدیکان این دو خواهر میگویند نگرانی از اجرای ناگهانی حکم اعدام، خانواده را در وضعیت روحی بسیار دشواری قرار داده است.
در زندانهای زنان نیز فشارها افزایش یافته است. شیوا اسماعیلی و الهه فولادی پس از اعتراض به مرگ سمیه رشیدی در زندان قرچک، هر کدام به شش ماه حبس اضافی محکوم شدند. فعالان حقوق بشر این احکام را تلاشی برای خاموشکردن اعتراض زنان زندانی نسبت به شرایط غیرانسانی زندانها میدانند.
در مشهد، حدیثه مرواریدی، زن ۲۴ ساله اهل فریمان، با اتهام «سبالنبی» در خطر صدور حکم اعدام قرار دارد. منابع نزدیک به خانواده او میگویند مادر و بستگانش تحت فشار شدید روحی قرار گرفتهاند و نگرانی از تکرار اعدامهای اخیر، خانواده را در وضعیت بحرانی قرار داده است. همچنین سمیرا (فاطمه) رضوانیفر پس از ماهها بازداشت همچنان بدون برگزاری دادگاه در زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشود و خانواده او از بلاتکلیفی طولانیمدت و عدم پاسخگویی نهادهای قضایی شکایت دارند.
در زنجان هم، لیلا جعفرلو و فلورا صمدانی پس از بازداشت همچنان در وضعیت بیخبری نگهداری میشوند. خانوادههای این دو زن میگویند حتی از محل دقیق نگهداری آنان اطلاعی ندارند و مراجعات مکررشان به نهادهای امنیتی و قضایی بدون پاسخ مانده است. همچنین گزارشهایی از پخش اعترافات اجباری یک زن بازداشتشده در زنجان منتشر شده که نگرانیها درباره شکنجه و فشار روانی بر بازداشتشدگان زن را افزایش داده است. در یزد نیز گزارشهایی از وضعیت نگرانکننده زنان زندانی سیاسی منتشر شده است. منابع حقوق بشری میگویند زنان، مردان و کودکان بازداشتشده اعتراضات در شرایط نامناسب و در کنار زندانیان جرائم عمومی نگهداری میشوند و برخی از آنان همچنان در وضعیت بلاتکلیف قرار دارند.
ترس دائمی خانوادهها از اجرای احکام اعدام
در رشت و زندان لاکان، نگرانیها درباره اجرای احکام اعدام شدت گرفته است. یک زن از اعضای خانواده یکی از زندانیان محکوم به اعدام گفته است که خانوادهها هر شب با ترس تماس تلفنی زندان میخوابند و بیم آن دارند که مانند موارد اخیر، حکم بدون اطلاع قبلی اجرا شود. خانوادههای زندانیان سیاسی در گیلان میگویند فضای رعب و سکوت، امکان هرگونه پیگیری علنی را از آنان گرفته است.
همزمان، انتقال برخی زندانیان سیاسی به زندان قزلحصار کرج، نگرانیها درباره اجرای قریبالوقوع احکام اعدام را افزایش داده است. منابع نزدیک به خانوادهها میگویند بسیاری از زندانیان ماهها در سلول انفرادی نگهداری و برای اعترافات اجباری تحت شکنجه قرار گرفتهاند.
فشار اقتصادی و امنیتی بر خانوادهها در روژهلات
در اکثر شهرهای روژهلات کوردستان (سقز، بوکان، پیرانشهر، مهاباد، کرماشان و اورمیه) نیز خانوادههای بازداشتشدگان از تداوم بلاتکلیفی، شکنجه و جلوگیری از آزادی موقت با وثیقه خبر میدهند. در یکی از پروندهها، خانواده یک شهروند بازداشتشده مجبور به تأمین وثیقهای چهار میلیارد تومانی برای آزادی موقت شدهاند؛ رقمی که فشار اقتصادی سنگینی بر خانواده وارد کرده است.
تداوم سرکوب در مناطق بلوچ و عربنشین
در اهواز و کوتعبدالله، دهها شهروند مرد و نوجوان عرب اهلسنت بازداشت شدهاند و خانوادههای آنان بیش از یک ماه است که از ملاقات محروم ماندهاند. همسران و فرزندان این بازداشتشدگان میگویند نهادهای امنیتی نهتنها پاسخ روشنی درباره وضعیت آنان ارائه نمیکنند، بلکه خانوادهها را از اطلاعرسانی نیز منع کردهاند.
در زاهدان و مناطق بلوچنشین نیز بازداشتهای خشونتآمیز و بیخبری از وضعیت زندانیان ادامه دارد. خانوادههای بازداشتشدگان بلوچ میگویند در بسیاری از موارد تنها یک تماس کوتاه دریافت کردهاند و پس از آن هیچ اطلاعی از وضعیت عزیزانشان ندارند. برخی خانوادهها همچنین از تهدید و ارعاب هنگام پیگیری پروندهها خبر دادهاند.
کودکان زیر سن قانونی؛ قربانیان سرکوب امنیتی
در کنار موج بازداشت فعالان مدنی، زنان و معترضان، گزارشهای منتشرشده از شهرهای ایذه، فولادشهر اصفهان، زاهدان و اهواز نشان میدهد که کودکان و نوجوانان زیر سن قانونی نیز بهطور مستقیم هدف سرکوب امنیتی قرار گرفتهاند؛ روندی که فعالان حقوق کودک آن را نشانهای آشکار از گسترش سیاست سرکوب به پایینترین لایههای سنی جامعه میدانند.
در ایذه، یک نوجوان ۱۵ ساله پس از یورش نیروهای امنیتی به روستای پیان بازداشت و به کانون اصلاح و تربیت اهواز منتقل شد. در فولادشهر اصفهان نیز یک نوجوان ۱۶ ساله در جریان اعتراضات بازداشت شد و خانواده او در شرایط قطع اینترنت و فضای امنیتی، هفتهها از سرنوشتش بیاطلاع ماندهاند. همچنین در زاهدان، یک نوجوان بلوچ ۱۷ ساله پس از حدود یک ماه بازداشت به کانون اصلاح و تربیت منتقل شد، در حالی که خانوادهاش همچنان از جزئیات پرونده و اتهامات او اطلاعی ندارند.
نهادهای حقوق بشری میگویند برخورد امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی با کودکان و نوجوانان معترض، نقض آشکار کنوانسیون حقوق کودک و نمونهای از ساختاری است که بهجای حمایت از کودکان، آنان را در معرض بازداشت، بازجویی، تهدید، اعترافگیری اجباری و محرومیت از حقوق اولیه قرار میدهد. به گفته فعالان حقوق کودک، تبدیل کانونهای اصلاح و تربیت به بازوی امنیتی برای کنترل نوجوانان معترض، نشاندهنده عادیسازی سرکوب کودکان در ساختار حکومتی ایران است؛ ساختاری که حتی در شرایط جنگی نیز بهجای کاهش فشار بر جامعه، دامنه برخوردهای امنیتی را تا کودکان و خانوادههای آنان گسترش داده است.
خانوادههای داغدار زیر فشار امنیتی با افزایش اعدامها
در کنار اعدامهای سیاسی، روند اجرای احکام اعدام غیرسیاسی نیز شدت گرفته است. طی روزهای اخیر چندین زندانی در زندانهای اصفهان، کرماشان، اردبیل و قزوین اعدام شدند؛ اما فعالان حقوق بشر میگویند تشدید اعدامهای سیاسی و فضای جنگی باعث شده این اعدامها کمتر دیده شوند و حساسیت افکار عمومی نسبت به آنها کاهش یابد.
خانوادههای اعدامشدگان نیز با محدودیتهای گسترده روبهرو هستند. در برخی موارد، پیکر جانباختگان تنها برای دقایقی کوتاه به خانواده تحویل داده شده و مراسم خاکسپاری تحت کنترل شدید نیروهای امنیتی برگزار شده است. منابع حقوق بشری میگویند در مواردی حتی اجازه برگزاری مراسم عمومی عزاداری نیز به خانوادهها داده نشده و نیروهای امنیتی تلاش کردهاند هرگونه تجمع یا مراسم یادبود را کنترل کنند.
هشدار نهادهای حقوق بشری
بر اساس جمعبندی نهادهای حقوق بشری، در ماه گذشته دستکم ۲۵ زندانی اعدام، بیش از ۱۵۰۰ نفر بازداشت و چندین شهروند در نتیجه تیراندازی یا شکنجه جان خود را از دست دادهاند. فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که ادامه جنگ، قطع اینترنت و سکوت جامعه جهانی، فضای لازم برای تشدید سرکوب، اجرای مخفیانه احکام اعدام و فشار گستردهتر بر خانوادههای زندانیان و دادخواهان را فراهم کرده است.