مرکز خبر- امروز سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵، در حالی که فشار بر زندانیان سیاسی زن با بازگشت اجباری آنان به زندان اوین شدت گرفته است، گزارش‌ها از صدور احکام سنگین قضایی برای ۱۷ زن در شهرهای مختلف ایران خبر می‌دهند. این موج جدید سرکوب، تنها به صدور احکام ختم نشده و شامل محرومیت سیستماتیک از خدمات درمانی، بلاتکلیفی طولانی‌مدت در بازداشتگاه‌ها، تعیین وثیقه‌های سنگین، انتقال مخفیانه زندانیان و اعمال فشار بر خانواده‌های دادخواه است. ناظران حقوق بشری این اقدامات را بخشی از یک الگوی سازمان‌یافته برای خاموش کردن اعتراض‌ها و افزایش فشار بر جامعه مدنی، زنان، دانشجویان، روزنامه‌نگاران و خانواده‌های پیگیر دادخواهی می‌دانند.

 

تشدید فشار بر زنان زندانی؛ از بازگشت اجباری تا احکام سنگین

در ادامه روند برخوردهای امنیتی و قضایی با فعالان مدنی و سیاسی، زنان زندانی در شهرهای مختلف ایران با مجموعه‌ای از فشارها از جمله صدور احکام سنگین، محرومیت از درمان، انتقال‌های ناگهانی و تهدیدهای امنیتی روبه‌رو شده‌اند.

شریفه محمدی، فعال کارگری، پس از پایان دوره مرخصی و مخالفت مقام‌های قضایی با تمدید آن، بار دیگر به زندان لاکان رشت بازگردانده شد. بازگشت او در شرایطی صورت گرفته که خانواده‌اش از وضعیت جسمی و روحی مادر وی ابراز نگرانی کرده‌اند.

آزاده سالکی، معلم ساکن خواف، نیز که در جریان اعتراضات دی‌ماه بازداشت شده بود، در دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به پنج سال حبس تعزیری محکوم شد.

مهناز چاردولی و عاطفه ناظر از دیگر زنانی هستند که با احکام سنگین قضایی روبه‌رو شده‌اند. شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران، مهناز چاردولی و نامزد او را به اعدام و عاطفه ناظر را به ۱۰ سال حبس محکوم کرده است. روند رسیدگی به این پرونده و مستندات ارائه‌شده از سوی دادگاه، با انتقادهای گسترده حقوقی روبه‌رو شده است.

محبوبه شعبانی نیز پس از انتقال ناگهانی به قرنطینه زندان وکیل‌آباد مشهد، با نگرانی درباره احتمال صدور حکم اعدام مواجه شده است. انتقال او به بخش‌های محدودتر زندان، نگرانی‌ها درباره وضعیت پرونده و شرایط نگهداری او را افزایش داده است.

آذر یاهو طرقبه، پس از انتشار فایل صوتی درباره وضعیت زندان وکیل‌آباد مشهد، به بند تنبیهی منتقل شد و از تماس و ملاقات با خانواده محروم مانده است.

زینب موسوی، معروف به «آبان»، نیز در زندان وکیل‌آباد مشهد با وضعیت جسمی نگران‌کننده‌ای روبه‌رو است. گزارش‌ها از بروز تشنج‌های مکرر در خواب و نیاز فوری او به رسیدگی تخصصی پزشکی حکایت دارد، اما تاکنون امکان انتقال او به مرکز درمانی خارج از زندان فراهم نشده است.

 

زنان، روزنامه‌نگاران و دانشجویان؛ هدف فشارهای امنیتی

فشار بر زنان تنها به زندان محدود نشده و روزنامه‌نگاران و دانشجویان زن نیز همچنان با احضار، بازداشت و پرونده‌سازی روبه‌رو هستند.

سمیه حیدری، روزنامه‌نگار، به همراه شش روزنامه‌نگار دیگر در ماه‌های اخیر بازداشت شده‌اند. شماری از آنان پس از احضار یا یورش نیروهای امنیتی به منازلشان بازداشت و برخی نیز به مکان‌های نامعلوم منتقل شده‌اند. نهادهای صنفی روزنامه‌نگاری از جمله فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران بارها نسبت به سرکوب رسانه‌ها و بازداشت خبرنگاران در ایران هشدار داده‌اند.

سیما سبتو، شهروند بهایی ساکن شیراز، نیز ۱۴ روز پس از بازداشت همچنان از تماس و ملاقات محروم است و خانواده او اطلاعی از محل نگهداری و وضعیت پرونده‌اش ندارند.

شکیلا قاسمی، شهروند بهایی ساکن کرمان، نیز پس از گذشت ۱۵۵ روز بازداشت، همچنان بدون اعلام اتهام مشخص و تعیین تکلیف قضایی در زندان به سر می‌برد.

پروین سلطانی، شهروند ساکن تهران و دخترخوانده یک زندانی سیاسی، نیز به اداره اطلاعات تهران احضار شده است؛ اقدامی که منابع حقوق بشری آن را بخشی از فشار بر خانواده‌های زندانیان سیاسی ارزیابی کرده‌اند.

در حوزه دانشگاه نیز فشار بر دانشجویان ادامه دارد. کمیته تجدیدنظر شورای انضباطی دانشگاه دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی احکام محرومیت از تحصیل سه دانشجو را تأیید کرده است. این احکام شامل دو ترم محرومیت از تحصیل برای هر یک از آنان است.

 

بازداشت‌های گسترده و انتقال‌های بدون اطلاع خانواده‌ها

در کنار صدور احکام قضایی، گزارش‌ها از بازداشت‌های گسترده در شهرهای مختلف ایران حکایت دارد.

شلیر مدیرزاده، هنرمند اهل پاوه، پس از بازداشت همسرش، در جریان یورش نیروهای اداره اطلاعات به منزل خانوادگی، بدون ارائه حکم قضایی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.

در شهرستان پردیس استان تهران نیز شش شهروند توسط نیروهای سپاه بازداشت شدند. مقام‌های امنیتی دلیل این بازداشت‌ها را «ارتباط با شبکه‌های خارج از کشور» و «تشویش اذهان عمومی» عنوان کرده‌اند.

دو شهروند در شهرستان قصرقند در استان سیستان و بلوچستان نیز توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلوم منتقل شدند.

همچنین گزارش‌هایی از بازداشت شهروندانی در شهرهای نیکشهر، سرخس و قزوین منتشر شده است.

وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی نیز از بازداشت ۱۰ نفر و کشته شدن دو نفر در عملیات امنیتی در شهرهای زاهدان، چابهار، ایرانشهر، خاش و تفتان خبر داده است؛ با این حال هویت بازداشت‌شدگان و جزئیات پرونده‌ها اعلام نشده و ادعاهای مطرح‌شده درباره اتهامات آنان به صورت مستقل قابل راستی‌آزمایی نیست.

 

خطر اعدام؛ افزایش نگرانی درباره پرونده‌های امنیتی

صدور احکام اعدام برای بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ همچنان یکی از نگرانی‌های اصلی فعالان حقوق بشر است.

علاوه بر مهناز چاردولی، چند زندانی دیگر نیز با خطر اجرای احکام سنگین روبه‌رو هستند. یک زندانی سیاسی محبوس در زندان تهران بزرگ با اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شده است.

همچنین یک بازیگر تئاتر و سینما و فعال فضای مجازی در مشهد، پس از بازداشت و ماه‌ها نگهداری در سلول انفرادی و زندان وکیل‌آباد، با اتهام‌هایی از جمله «محاربه» مواجه شده است. خانواده او از انتقال دوباره وی به بازداشتگاه امنیتی و بی‌خبری از سرنوشتش خبر داده‌اند.

چهار زندانی سیاسی اهل بوکان نیز که بیش از ۳۷ ماه در زندان مرکزی ارومیه نگهداری می‌شوند، همچنان با خطر صدور دوباره حکم اعدام روبه‌رو هستند. احکام پیشین آنان از سوی دیوان عالی کشور نقض شده بود، اما پرونده آنان همچنان در روند قضایی قرار دارد.

 

اعتصاب غذا، اعترافات اجباری و محرومیت از درمان

اعتصاب غذا به یکی از شیوه‌های اعتراضی زندانیان برای اعتراض به شرایط حبس و محرومیت از درمان تبدیل شده است.

یک زندانی سیاسی در زندان اوین که از بیماری قلبی، مشکلات پروستات و دیسک کمر و گردن رنج می‌برد، در اعتراض به محرومیت از اعزام پزشکی دست به اعتصاب غذا زده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که او پس از آغاز اعتصاب با تهدید انتقال به بیمارستان روان‌پزشکی رازی مواجه شده است.

در موارد متعدد، زندانیان سیاسی از دسترسی به پزشک متخصص، دارو و درمان خارج از زندان محروم مانده‌اند.

حیدر نکو‌سیرت، زندانی محبوس در زندان وکیل‌آباد مشهد، با بیماری‌هایی از جمله نارسایی کلیوی، دیابت و مشکلات چشمی، همچنان از درمان تخصصی محروم است و اعزام او به مراکز درمانی به پرداخت هزینه‌های شخصی و موافقت قضایی مشروط شده است.

گزارش‌هایی از دیگر زندانیان سیاسی در زندان‌های عادل‌آباد شیراز، اوین، دستگرد اصفهان و سقز نیز از محرومیت درمانی و رد درخواست‌های آزادی مشروط خبر می‌دهد.

همچنین در پرونده‌های امنیتی، گزارش‌های متعددی درباره اعمال فشارهای روانی، بازجویی‌های طولانی، سلول انفرادی و اعترافات اجباری منتشر شده است؛ روشی که منتقدان آن را ابزاری برای ساخت پرونده‌های قضایی علیه فعالان و شهروندان معترض می‌دانند.

 

فشار اقتصادی و مصادره اموال؛ ادامه برخورد با خانواده‌ها و شهروندان

فشارهای اعمال‌شده تنها به بازداشت و زندان محدود نیست و در مواردی خانواده‌ها و شهروندان با فشارهای اقتصادی، ضبط اموال و مصادره دارایی‌ها روبه‌رو شده‌اند.

در برخی پرونده‌ها، تجهیزات الکترونیکی، تلفن همراه، گذرنامه و وسایل شخصی افراد هنگام بازداشت ضبط شده است.

همچنین گزارش‌هایی درباره تصرف زمین‌های متعلق به برخی زندانیان سیاسی منتشر شده است؛ از جمله درباره خانواده یک زندانی سیاسی اهل سقز که بخشی از زمین‌های آنان در مسیر جاده سقز–بوکان تصرف شده است.

 

شرایط زندان‌ها؛ از گرانی فروشگاه تا گزارش شکنجه

گزارش‌های منتشرشده از زندان‌های مختلف ایران، از شرایط دشوار نگهداری زندانیان حکایت دارد.

در زندان دستگرد اصفهان، گزارش‌هایی درباره ضرب‌وشتم، تحقیر، محدودیت تماس و ملاقات، فشارهای روانی و محرومیت از درمان منتشر شده است.

در بند زنان زندان یزد نیز زندانیان از کیفیت پایین مواد غذایی، گرانی کالاهای فروشگاه زندان و فشار مضاعف بر زندانیان کم‌بضاعت خبر داده‌اند.

فروشگاه زندان‌ها که باید تأمین‌کننده نیازهای اولیه زندانیان باشد، در بسیاری موارد به دلیل قیمت‌های بالا و کیفیت پایین کالاها به یکی از محورهای اعتراض زندانیان تبدیل شده است.

 

سکوت جهانی و تداوم سرکوب

فعالان حقوق بشر معتقدند جمهوری اسلامی از کم‌واکنشی جامعه جهانی نسبت به نقض حقوق بشر در ایران برای ادامه سیاست سرکوب استفاده می‌کند. افزایش بازداشت‌ها، صدور احکام سنگین، خطر اعدام، فشار بر زنان، دانشجویان، روزنامه‌نگاران و خانواده‌های دادخواه، نشان‌دهنده تداوم سیاستی است که هدف آن محدود کردن صدای اعتراض و جلوگیری از شکل‌گیری مطالبه‌گری اجتماعی عنوان می‌شود.

با وجود انتشار گزارش‌های متعدد درباره وضعیت زندانیان و بازداشت‌شدگان، بسیاری از خانواده‌ها همچنان در انتظار اطلاع از سرنوشت عزیزان خود، دسترسی به وکیل مستقل و برخورداری از روند دادرسی عادلانه هستند.