سرکوب بیوقفه؛ زنان، دانشجویان و زندانیان زیر فشار مضاعف
همزمان با تشدید بازداشتها، صدور احکام سنگین، بلاتکلیفی زندانیان، فشار بر زنان و دانشجویان و افزایش اعدامها، جمهوری اسلامی دامنه سرکوب را گسترش داده؛ روندی که در سایه سکوت جامعه جهانی و بیتوجهی مذاکرات سیاسی ادامه یافته است.
مرکز خبر- همزمان با گسترش موج بازداشتها، احکام زندان، اخراج از کار، پروندهسازیهای امنیتی و افزایش فشار بر زنان، دانشجویان، روزنامهنگاران و خانوادههای دادخواه در شهرهای مختلف ایران، گزارشها از تداوم ناپدیدسازی قهری، وثیقههای سنگین، اعترافات اجباری، بلاتکلیفی زندانیان و خطر اجرای احکام اعدام خبر میدهند؛ روندی که در سایه سکوت جامعه جهانی و بیتوجهی مذاکرات بینالمللی به وضعیت حقوق بشر در ایران ادامه یافته است.
زندان لنگرود قم؛ صدها زن در وضعیت بلاتکلیف
گزارشهای منتشرشده از زندان لنگرود قم از وضعیت نگرانکننده زنان بازداشتشده در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ حکایت دارد. منابع حقوق بشری میگویند صدها زن در بند زنان این زندان نگهداری میشوند و شمار واقعی زندانیان ممکن است بیش از آمارهای اعلامشده باشد.
بخش قابل توجهی از این بازداشتشدگان را دختران جوان و افراد کمسنوسال تشکیل میدهند که ماههاست در شرایطی نامشخص و بدون تعیین تکلیف قضایی در بازداشت به سر میبرند. فعالان حقوق بشر این وضعیت را نمونهای از استفاده گسترده جمهوری اسلامی از بازداشتهای طولانیمدت برای اعمال فشار روانی بر معترضان میدانند.
زنان زیر فشار؛ از زندان تا اخراج از کار
در سنه، سهیلا مطاعی، فعال مدنی و مدافع حقوق زنان اهل دهگلان، برای اجرای حکم حبس به کانون اصلاح و تربیت منتقل شد. او پیشتر در جریان موج بازداشت فعالان زن همزمان با مراسم هشتم مارس بازداشت و با وثیقه آزاد شده بود.
در آغاجاری نیز فروغ خسروی، معلم مقطع ابتدایی اهل بهبهان، با حکم «لغو پیمان» از آموزش و پرورش اخراج شد. منابع صنفی میگویند این تصمیم بدون طی مراحل قانونی و تحت فشار نهادهای امنیتی اتخاذ شده است.
همچنین فرناز جعفرزادگان، شاعر ساکن شیراز، به حبس تحت نظارت پابند الکترونیکی و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شده است. در حکم صادره، حتی برخی اشعار، نوشتهها و آثار ادبی او که پیشتر مجوز رسمی انتشار داشتهاند، مستند صدور حکم قرار گرفتهاند.
در تهران نیز زهرا (مهسا) جمالی، زندانی محبوس در بند زنان اوین، به شش ماه حبس تعزیری دیگر محکوم شد.
در مشهد، فائزه صالحآبادی، نوازنده دف و مادر دو فرزند، همچنان در زندان وکیلآباد در بازداشت به سر میبرد. خانواده او توانایی تأمین وثیقه چهار میلیارد تومانی تعیینشده را ندارند و همین موضوع به ادامه بازداشت وی منجر شده است.
آذر یاهو نیز با وجود صدور قرار وثیقه همچنان در زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشود و گزارشها از مخالفت نهادهای امنیتی با آزادی او حکایت دارد.
در شیراز نیز مهسا ستوده و ماندانا ستوده، دو خواهر بهایی، پس از گذشت بیش از هفتاد روز همچنان بدون تعیین تکلیف در زندان عادلآباد نگهداری میشوند و خانوادههای آنان از دلایل بازداشت و اتهامات مطرحشده علیه آنها بیاطلاع هستند.
دانشگاهها؛ ادامه اخراج، تعلیق و پروندهسازی
دانشگاههای ایران همچنان یکی از اصلیترین کانونهای سرکوب هستند.
در دانشگاه سوره برای ۲۲ دانشجو احکام انضباطی صادر شده که شامل چهار مورد اخراج و دهها مورد تعلیق و محرومیت از تحصیل است. گزارشها حاکی از آن است که از دانشجویان تعهدهای اجباری برای همکاری با نهادهای دانشگاهی و امنیتی اخذ شده است.
در دانشگاه تهران نیز دو دانشجو با حکم اخراج روبهرو شدهاند. همزمان گزارشهایی از بازداشت یک دانشجوی رشته ریاضی محض دانشگاه تهران و بیخبری از سرنوشت او منتشر شده است.
در دانشگاه علم و صنعت نیز دستکم ۱۶ دانشجو بدون برگزاری جلسات رسمی دفاعیه با احکام انضباطی مواجه شدهاند و تعدادی از آنان به محرومیت از تحصیل محکوم شدهاند. فعالان دانشجویی میگویند دانشگاهها بیش از هر زمان دیگری به عرصه مداخله مستقیم نهادهای امنیتی تبدیل شدهاند.
ناپدیدسازی قهری و بازداشتهای بیضابطه
در کرماشان، یک جوان ۱۸ ساله کورد پس از گذشت ۱۵۰ روز از زمان بازداشت همچنان ناپدید است و خانواده او هیچ اطلاعی از محل نگهداری و وضعیت سلامتی وی ندارند. در پیرانشهر، بوکان، سقز، مهاباد، اشنویه، کامیاران، اندیکا، دالاهو، شاباد (اسلامآباد غرب)، رباط کریم، کهنوج و گلشن نیز گزارشهای متعددی از بازداشت شهروندان و بیخبری از سرنوشت آنان منتشر شده است.
در جالق از توابع شهرستان گلشن، دستکم شش شهروند بلوچ در جریان یورش گسترده نیروهای نظامی و امنیتی به منازل مسکونی بازداشت شدند. منابع محلی از ضربوشتم بازداشتشدگان و استفاده از پهپاد و دهها خودروی نظامی در این عملیات خبر دادهاند.
اعترافات اجباری و احکام سنگین
در هرمزگان، دو شهروند از جمله یک زن به دلیل ارسال تصاویر و مطالب برای رسانههای خارج از کشور بازداشت شدند. همزمان ویدئوهایی از اعترافات آنان منتشر شده که شرایط ضبط و نحوه اخذ این اعترافات مشخص نیست.
فعالان حقوق بشر بارها هشدار دادهاند که اعترافات اجباری همچنان یکی از ابزارهای اصلی دستگاههای امنیتی برای پروندهسازی علیه معترضان، روزنامهنگاران و فعالان مدنی است.
زندانیان در خطر اعدام
در یزد، سه تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شدهاند و نگرانیها نسبت به احتمال اجرای احکام آنان افزایش یافته است.
همچنین چهار زندانی از جمله سه شهروند بلوچ اهل زاهدان و یک زندانی اهل زابل در معرض خطر اجرای حکم اعدام قرار دارند.
در تهران نیز یک دانشجوی ۲۷ ساله رشته معماری که در پرونده اعتراضات ۱۴۰۱ به اعدام محکوم شده، همچنان در انتظار بررسی فرجامخواهی است. وکیل پرونده از عدم ارسال درخواست فرجامخواهی به دیوان عالی کشور با وجود ثبت قانونی آن خبر داده است.
اعتصاب غذا، محرومیت درمانی و انتقالهای مخفیانه
در شیراز، انتقال یک زندانی سیاسی از زندان عادلآباد به مکانی نامعلوم نگرانیهای گستردهای ایجاد کرده است. این زندانی پیشتر در اعتراض به بازداشت خودسرانه و بلاتکلیفی قضایی دست به اعتصاب غذا زده بود. در زندان شیبان اهواز نیز یک زندانی سیاسی اهل ایذه پس از یازده ماه بازداشت همچنان از دسترسی به درمان مناسب محروم است.
گزارشهای مشابهی از زندان فجر دزفول منتشر شده که از محرومیت زندانیان از مرخصی، ملاقات حضوری و خدمات بهداشتی حکایت دارد.
خانوادههای دادخواه و روزنامهنگاران زیر فشار
در ماههای اخیر فشار بر خانوادههای دادخواه، فعالان رسانهای و روزنامهنگاران افزایش یافته است. بسیاری از خانوادههای کشتهشدگان اعتراضات با احضار، تهدید و محدودیتهای امنیتی روبهرو شدهاند.
فعالان حقوق بشر معتقدند هدف از این فشارها جلوگیری از مستندسازی و روایت مستقل نقض حقوق بشر در ایران است.
همزمان با بازداشتها و احکام قضایی، سیاست مصادره اموال نیز گسترش یافته است.
در استان کوردستان، مقامهای قضایی از توقیف اموال ۱۹ شهروند خبر دادهاند. در اصفهان نیز دستور شناسایی و توقیف اموال ۱۰۰ نفر صادر شده است.
نهادهای حقوق بشری این اقدامات را بخشی از سیاست فشار اقتصادی علیه منتقدان، فعالان مدنی و مخالفان حکومت در داخل و خارج از کشور ارزیابی میکنند.
سکوت جامعه جهانی؛ چراغ سبز به سرکوب
در حالی که موج بازداشتها، احکام زندان، خطر اعدام، اعترافات اجباری، مصادره اموال و فشار بر زنان و دانشجویان ادامه دارد، موضوع حقوق بشر عملاً از مذاکرات و گفتوگوهای جمهوری اسلامی با کشورهای غربی کنار گذاشته شده است.
فعالان حقوق بشر معتقدند تمرکز دولتهای خارجی بر پرونده هستهای، مسائل امنیتی و منافع سیاسی باعث شده وضعیت زندانیان سیاسی، زنان، روزنامهنگاران، دانشجویان و خانوادههای دادخواه به حاشیه رانده شود.
به باور آنان، جمهوری اسلامی از این سکوت و بیتوجهی بهره برده و همزمان با ادامه مذاکرات سیاسی، دامنه سرکوب داخلی را گسترش داده است؛ وضعیتی که از قم، تهران، کرج، مشهد، شیراز، سنه، دهگلان، یزد، اهواز، ایذه، دزفول، اصفهان، کرماشان، شاباد، دالاهو، سقز، بوکان، مهاباد، پیرانشهر، اشنویه، کامیاران، بانه، گلشن، جالق، زاهدان، زابل، بندرعباس، کهنوج، رباط کریم، آغاجاری و بهبهان تا بسیاری دیگر از شهرهای ایران قابل مشاهده است.