سایه سنگین طناب دار و بازداشتهای خودسرانه؛ گزارش از تشدید سرکوب در ۴ روز گذشته
همزمان با تشدید موج سرکوب در ایران، گزارشها از افزایش اعدامها، بازداشتهای خودسرانه و فشار بر زندانیان سیاسی، بهویژه زنان زندانی و بازداشتشده، حکایت دارد؛ زنانی که بسیاری از آنان در شرایط بلاتکلیف، محروم از درمان و تحت فشارهای امنیتی نگهداری میشوند.
مرکز خبر- امروز شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ و طی چهار روز گذشته، همزمان با تداوم فضای امنیتی و تشدید تنشهای سیاسی و نظامی، موج تازهای از سرکوب، بازداشت، اعدام و فشار بر شهروندان در نقاط مختلف ایران گزارش شده است. مجموعه گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری و منابع محلی نشان میدهد که نهادهای امنیتی و قضایی با استفاده از فضای ناشی از جنگ و سکوت رسانهای، دامنه برخوردهای قهری را به شکل گستردهای افزایش دادهاند.
یعنی در سایه سکوت مرگبار جامعه جهانی و حذف مسئله حقوق بشر از تمام مذاکرات بینالمللی، ماشین سرکوب و اعدام در ایران همزمان با شرایط فوقامنیتی و بحرانهای معیشتی به شکلی بیسابقه شتاب گرفته است. طی تنها چهار روز، دهها شهروند در شهرهای مختلف کشور هدف اعدامهای مخفیانه، تیراندازیهای مستقیم مأموران امنیتی و بازداشتهای خودسرانه قرار گرفتند. نهادهای قضایی و امنیتی با اعمال اقدامات قهری، اخذ اعترافات اجباری تحت شکنجه، قطع اینترنت برای ممانعت از اطلاعرسانی، سلب حق دسترسی به وکیل و صدور وثیقههای سنگین و نجومی برای آزادی، فشار بر جامعه و خانوادههای داغدار را به اوج رساندهاند؛ فشارهایی که حتی شامل خودداری از تحویل پیکر کشتهشدگان یا آتش زدن آنها در اعدامهای صحرایی بوده است.
شتاب ماشین اعدامهای سیاسی و سکوت جهانی
گزارشهای منتشر شده از نهادهای حقوق بشری نشان میدهد که حاکمیت از شرایط درگیریهای نظامی اخیر به عنوان پوششی برای تصفیهحسابهای سیاسی و تشدید فضای رعب و وحشت در جامعه استفاده میکند. آمارها حاکی از آن است که همزمان با آغاز درگیریهای نظامی، روند صدور و اجرای احکام مرگ در پروندههای امنیتی افزایش چشمگیری داشته و تاکنون به صورت کلی ۳۱ زندانی با اتهامات سیاسی و امنیتی اعدام شدهاند.
در کنار این روند، اعدام زندانیان غیرسیاسی، بهویژه در پروندههای مرتبط با مواد مخدر و قتل عمد نیز بهطور محسوسی افزایش یافته است، اما فضای شدید امنیتی و تمرکز افکار عمومی بر اعدامهای سیاسی، موجب شده بسیاری از این اعدامها در سکوت خبری کامل انجام شوند.
در چهار روز گذشته، زندانهای کرج، زاهدان، تبریز، بیرجند، کرمان، قم و گرگان شاهد اجرای احکام اعدام بودهاند. از جمله این موارد، اعدام یک زندانی سیاسی در زندان قزلحصار کرج بود که بدون حق آخرین ملاقات با خانواده و با اتهام «محاربه» در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ اعدام شد؛ در حالی که بنا بر گزارشها، پرونده او با نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه و اخذ اعترافات اجباری تحت شکنجه همراه بوده است. همچنین دو زندانی دیگر نیز در همین زندان با اتهام محاربه به دار آویخته شدند.
در زندان زاهدان نیز یک زندانی سیاسی-عقیدتی بلوچ پس از تحمل یک سال حبس در سلول انفرادی بازداشتگاه اطلاعات سپاه و تجربه شکنجههای شدید جسمی و روانی، بامداد سهشنبه با اتهام «بغی» اعدام شد. بنا بر گزارشها، نهادهای امنیتی با وعده توقف اجرای حکم در صورت رسانهای نشدن پرونده، خانواده او را فریب داده بودند و همین مسئله باعث شد خبر اعدام تا لحظه اجرای حکم مخفی بماند.
شلیکهای هدفمند و اعدامهای صحرایی؛ حذف فیزیکی بدون محاکمه
سرکوبهای چهار روز گذشته تنها به زندانها محدود نماند و در شهرها و جادههای ایران نیز چندین شهروند در اثر تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی و نظامی جان خود را از دست دادند.
در ایرانشهر، چهار شهروند بلوچ در جریان آنچه منابع محلی از آن به عنوان «اعدام صحرایی» یاد کردهاند، هدف رگبار مستقیم مأموران اداره اطلاعات قرار گرفتند. شاهدان عینی گفتهاند که مأموران پس از متوقف کردن خودرو، دو تن از مجروحان را با قنداق اسلحه مورد ضربوشتم قرار داده و سپس از فاصله نزدیک به سر آنان شلیک کردهاند. همچنین گزارش شده است که نیروهای امنیتی پس از این اقدام، خودرو و پیکر قربانیان را با بنزین به آتش کشیدهاند تا مانع نزدیک شدن مردم شوند.
در محور زاهدان به تهلاب از توابع میرجاوه نیز تیراندازی بدون هشدار مأموران به خودروی دو سوختبر، منجر به آتش گرفتن خودرو و سوختن سرنشینان آن شد.
در سقز، در منطقه رباطکریم، یک کاسبکار جوان بدون اخطار قبلی هدف گلوله جنگی نیروهای نظامی قرار گرفت و بر اثر اصابت گلوله به سر و گردن جان باخت. در بناب نیز یک جوان اهل ملکان با شلیک مستقیم نیروهای بسیج کشته شد.
در تهران، یک شهروند ۳۹ ساله که در اعتراضات دیماه از ناحیه سر مجروح شده بود، پس از ۱۲۳ روز بستری در بیمارستان جان سپرد. خانواده او اعلام کردهاند که نیروهای امنیتی هنگام تحویل پیکر مدعی شدهاند وی توسط «تروریستها» کشته شده و برای دفن او در قطعه شهدا فشار وارد کردهاند؛ اقدامی که با مخالفت خانواده روبهرو شده است.
همچنین در روستای آبکش از توابع بردخون در استان بوشهر، یک نوجوان ۱۷ ساله در جریان آموزشهای نظامی اجباری جان خود را از دست داد.
موج بازداشتهای خودسرانه و انتقال به مکانهای نامعلوم
در چهار روز گذشته، موج تازهای از بازداشتهای خودسرانه در شهرهای مختلف از جمله، سقز، بوکان، مهاباد، نیکشهر، شیروان، پیرانشهر، ارومیه، ایلام، اندیمشک، زرینشهر، شاهینشهر، ازنا، اردبیل و تهران گزارش شده است.
در تهران، دبیر انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران به دلیل انتشار بیانیهای علیه اعدام بازداشت شد. همچنین یک شهروند دیگر در منطقه چیتگر به اتهام استفاده از اینترنت استارلینک برای انتقال اطلاعات بازداشت شده است.
در نیکشهر، یک شهروند بلوچ که بهتازگی از عمان بازگشته بود، پس از یورش خشونتآمیز نیروهای امنیتی به منزلش بازداشت و به اداره اطلاعات زاهدان منتقل شد.
در مهاباد و پیرانشهر نیز چندین شهروند، از جمله یک نوجوان ۱۷ ساله، بدون ارائه حکم قضایی و همراه با خشونت بازداشت شدهاند. در بوکان، یک مربی داوطلب کودکان کار و یک هنرمند مردمی، در شیروان یک شهروند به دلیل حمایت مجازی از اعتراضات، و در ارومیه نیز یک جوان ۲۳ ساله و یک مدرس زبان انگلیسی بازداشت و به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند. ادامه بیخبری از وضعیت بازداشتشدگان، نگرانی خانوادههای آنان را افزایش داده است.
احکام سنگین، بلاتکلیفی ممتد و مصادره اموال شهروندان
همزمان با افزایش بازداشتها، دستگاه قضایی نیز صدور احکام سنگین، تداوم بلاتکلیفی قضایی و مصادره اموال شهروندان را به عنوان بخشی از روند سرکوب دنبال کرده است.
در اهواز، برای یک شهروند اهل اندیمشک با اتهاماتی چون جاسوسی و اقدام علیه امنیت ملی کیفرخواست صادر شده است. در یاسوج نیز یکی از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه با گذشت دو ماه همچنان در وضعیت بلاتکلیف و محروم از دسترسی به وکیل قرار دارد.
در استان کهگیلویه و بویراحمد، دادگاه تجدیدنظر چهار متهم سیاسی را در مجموع به ۳۰ سال حبس محکوم کرده است. همچنین یک دانشجوی ۲۰ ساله در بیرجند به هشت سال زندان محکوم شد.
در اقدامی دیگر، دستگاه قضایی در استانهای هرمزگان و همدان و همچنین دادستانی مشهد، حکم توقیف و مصادره اموال دهها شهروند، عمدتاً ساکن خارج از کشور، را به اتهام فعالیت علیه نظام صادر کردهاند. علاوه بر این، فرزند و داماد مولوی عبدالحمید در زاهدان ممنوعالخروج شدهاند.
وضعیت زنان بازداشتی، محکوم و در خطر اعدام
بررسی وضعیت زنان بازداشتشده و زندانی در چهار روز گذشته، ابعاد گسترده فشارهای امنیتی و قضایی علیه زنان معترض و فعال را آشکار میکند.
وریشه مرادی، زندانی سیاسی کورد محبوس در اوین، در پروندهای جدید که در دوران حبس علیه او گشوده شده، به اتهام تبلیغ علیه نظام به شش ماه حبس دیگر محکوم شده است.
نرگس محمدی، پس از وخامت وضعیت جسمانی و بیهوشی در زندان زنجان، با توقف موقت حکم حبس برای طی مراحل درمانی تحت مراقبت مأموران به بیمارستانی در تهران منتقل شد.
نجمه امینی، شهروند ۲۲ ساله، نزدیک به سه ماه است که پس از بازداشت همراه با ضربوشتم شدید در مشهد، در بند امنیتی زندان وکیلآباد در شرایط بلاتکلیف و تحت شکنجه نگهداری میشود. او با اتهاماتی چون «محاربه» و «همکاری با اسرائیل» مواجه است و از حق داشتن وکیل محروم مانده است.
زهرا موسوی، شهروند ۲۱ ساله ایرانی- افغانستانی ساکن فریمان، پس از بیش از ۱۰۰ روز بلاتکلیفی در زندان وکیلآباد مشهد، مجموعاً به ۱۰ سال و شش ماه حبس محکوم شده است.
مریم نوری، همسر اشکان ترابزاده از جانباختگان اعتراضات دیماه، با گذشت نزدیک به چهار ماه از بازداشت همچنان بدون تعیین تکلیف در زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشود و مقامهای قضایی با آزادی موقت او مخالفت کردهاند.
همچنین الناز اقبالی، مهدیه افقهی و طاهره دهقان از دیگر زنانی هستند که در هفتههای اخیر همچنان در وضعیت بلاتکلیف یا در حال گذراندن احکام حبس قرار دارند.
شکیلا قاسمی، شهروند بهائی ساکن کرمان، با گذشت بیش از ۱۰۰ روز از زمان بازداشت و تحمل ۴۷ روز انفرادی، همچنان در بلاتکلیفی به سر میبرد و بنا بر گزارشها به دلیل فشارهای امنیتی دچار حملات عصبی شده است.
فروزان اسلامی، مدرس زبان انگلیسی و بلاگر اهل ارومیه نیز روز چهارشنبه بدون ارائه حکم قضایی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
در اصفهان، ۱۰ زن زندانی بهائی محبوس در زندان دولتآباد، برخلاف دیگر زندانیان از تمدید مرخصی محروم شده و مجدداً به بند محکومان مالی بازگردانده شدهاند.
محشر (محترم) پرندین، نوکیش مسیحی زندانی در اوین، با وجود ابتلا به بیماری حاد قلبی و وجود دو تومور در ناحیه گلو و مخچه، همچنان از دسترسی به خدمات تخصصی پزشکی محروم مانده است.
همچنین صبا بختیاری، خواهر منوچهر بختیاری، طی نامهای از داخل کشور، از وضعیت غیرانسانی زندانها، کمبود شدید غذا و فشار مضاعف بر زندانیان در شرایط جنگی پرده برداشته است.
تهدید به اعدام و پروندههای در جریان
فشارهای امنیتی و قضایی علیه خانوادههای زندانیان سیاسی نیز همچنان ادامه دارد. در زاهدان، قاضی پرونده دو جوان بلوچ بازداشتشده که یکی از آنها برادر زندانی سیاسی تازه اعدامشده است، به خانواده آنان اعلام کرده که هر دو با خطر صدور حکم اعدام روبهرو هستند.
در زرینشهر اصفهان نیز گزارشها حاکی از آن است که مقامات قضایی با تشکیل پروندهای امنیتی جدید، دو تن از بازداشتشدگان اعتراضات را به همراه یک زن دیگر در معرض صدور احکام سنگین قرار دادهاند.
مجموعه این رویدادها در چهار روز گذشته نشان میدهد که در سایه بحرانهای سیاسی و نظامی و سکوت جامعه جهانی، روند سرکوب، حذف فیزیکی مخالفان و محدودسازی شدید حقوق شهروندی در ایران وارد مرحلهای کمسابقه شده است؛ روندی که نگرانیها درباره تشدید نقض حقوق بشر و گسترش خشونت ساختاری در کشور را بیش از پیش افزایش داده است.