موج پروندهسازی در دانشگاه خواجهنصیر؛ انضباطی یا ابزار فشار؟
ادامه احضار و تشکیل پروندههای انضباطی علیه دانشجویان دانشگاه خواجهنصیرالدین طوسی، نگرانیها درباره تبدیل کمیتههای انضباطی به ابزاری برای فشار هدفمند بر دانشجویان معترض و محدودسازی حق اعتراض در فضای دانشگاهی را تشدید کرده است.
مرکز خبر- روند احضار و تشکیل پروندههای انضباطی علیه دانشجویان دانشگاه خواجهنصیرالدین طوسی همچنان ادامه دارد؛ روندی که بنا بر اطلاعات دریافتی، شمار پروندههای فعال آن را از ۲۲ مورد فراتر برده است. گسترش احضارها از دانشجویان حاضر در تجمعات دیماه به شرکتکنندگان در تجمعات اسفندماه، همراه با تشکیل همزمان چند پرونده برای برخی دانشجویان، نشانهای از تشدید فشارهای سازمانیافته بر فضای دانشگاه و محدودسازی حق اعتراض دانشجویی است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی رسانههای دانشجویی، کمیتههای انضباطی این دانشگاه در روزهای اخیر شماری از دانشجویان را برای تفهیم اتهام و تشکیل پرونده احضار کردهاند. این احضارها در حالی صورت میگیرد که بسیاری از دانشجویان، حضور در تجمعات و بیان مطالبات صنفی و مدنی را از حقوق بدیهی خود میدانند؛ اما سازوکارهای انضباطی دانشگاه، به جای پاسخگویی به مطالبات دانشجویان، بار دیگر در مسیر برخورد و ایجاد فضای ارعاب به کار گرفته شدهاند.
گسترش احضارها از دیماه تا اسفندماه
روند احضار دانشجویان در دانشگاه خواجهنصیر پیشتر عمدتاً بر دانشجویانی متمرکز بود که در تجمعات دیماه حضور داشتند. با این حال، گزارشهای تازه نشان میدهد دامنه این برخوردها اکنون به دانشجویان حاضر در تجمعات اسفندماه نیز کشیده شده است.
بر همین اساس، شماری از دانشجویان در روزهای گذشته با احضاریههایی برای مراجعه به کمیته انضباطی روبهرو شدهاند؛ احضاریههایی که هدف آنها تفهیم اتهام، اخذ توضیحات و تشکیل پروندههای انضباطی عنوان شده است. گسترش این روند، نگرانیها درباره استفاده از ساختارهای اداری و آموزشی برای کنترل فعالیتهای دانشجویی و خاموشکردن صداهای منتقد را افزایش داده است.
کمیتههای انضباطی دانشگاهها، در اصل باید نهادی برای رسیدگی منصفانه و شفاف به تخلفات مشخص باشند؛ اما در سالهای اخیر، در بسیاری از دانشگاههای ایران این نهادها به ابزاری برای فشار بر دانشجویان معترض تبدیل شدهاند. احضارهای مکرر، تهدید به محرومیت از تحصیل، تعلیق، توبیخ، محدودیت در انتخاب واحد یا ممنوعیت ورود به دانشگاه، از جمله شیوههایی است که میتواند زندگی تحصیلی و آینده دانشجویان را تحت تأثیر قرار دهد.
سه پرونده برای یک دانشجو؛ فشار مضاعف با پروندهسازی موازی
یکی از نکات قابل توجه در گزارشهای دریافتی، تشکیل همزمان چند پرونده انضباطی برای برخی دانشجویان است. بر اساس این اطلاعات، در مواردی برای یک دانشجو سه پرونده مجزا تشکیل شده است؛ اقدامی که میتواند فشار روانی و اداری بر دانشجویان را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
تشکیل پروندههای متعدد برای یک فرد، علاوه بر آنکه روند دفاع را پیچیدهتر میکند، میتواند زمینه صدور احکام سنگینتر یا اعمال محدودیتهای گستردهتر را فراهم آورد. در چنین شرایطی، دانشجو ناچار است همزمان با چند اتهام، چند جلسه رسیدگی و چند روند اداری مواجه شود؛ وضعیتی که میتواند بر تحصیل، سلامت روانی، وضعیت اقتصادی و امکان ادامه فعالیتهای علمی و اجتماعی او اثر مستقیم بگذارد.
این شیوه برخورد، بهویژه در فضایی که دانشجویان از دسترسی برابر به مشاوره حقوقی، امکان دفاع مؤثر و روندی شفاف و بیطرفانه برخوردار نیستند، بیش از آنکه نشانه رسیدگی عادلانه باشد، به ابزاری برای فرسودهسازی و عقبراندن دانشجویان منتقد شباهت دارد.
شمار پروندهها از ۲۲ مورد گذشت
بر پایه آخرین برآوردهای موجود، شمار پروندههای فعال انضباطی در دانشگاه خواجهنصیر از ۲۲ مورد عبور کرده و روند تشکیل پروندههای جدید نیز همچنان ادامه دارد. این آمار تنها بخشی از ابعاد فشارهای اعمالشده بر دانشجویان را نشان میدهد؛ زیرا در بسیاری موارد، تهدیدهای شفاهی، تماسهای غیررسمی، فشارهای حراستی و هشدارهای اداری پیش از تشکیل رسمی پرونده اعمال میشوند.
افزایش تعداد پروندهها در یک دانشگاه، آن هم در ارتباط با حضور دانشجویان در تجمعات، نشان میدهد که برخوردها نه بهصورت موردی، بلکه در قالب روندی گستردهتر در حال پیگیری است. چنین روندی میتواند فضای دانشگاه را از محیطی برای گفتوگو، نقد و فعالیت مدنی به فضایی امنیتی و پرهزینه برای دانشجویان تبدیل کند.
دانشگاه، بهعنوان یکی از مهمترین عرصههای تولید دانش، نقد اجتماعی و مشارکت مدنی، زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که دانشجویان از حق بیان نظر، اعتراض مسالمتآمیز و پیگیری مطالبات خود برخوردار باشند. تبدیل حضور در تجمعات به مبنای تشکیل پروندههای انضباطی، عملاً این کارکرد را تضعیف میکند و پیام روشنی از محدودیت و تهدید به جامعه دانشگاهی میفرستد.
نقش بسیج، برخی اعضای هیئت علمی و نهادهای امنیتی
گزارشهای منتشر شده همچنین از نقشآفرینی و پیگیری برخی جریانهای نزدیک به ساختارهای حکومتی، از جمله تشکل بسیج دانشگاه و شماری از اعضای هیئت علمی، در تشدید برخوردهای انضباطی حکایت دارد. بر اساس این گزارشها، این جریانها در روند شناسایی، معرفی و پیگیری دانشجویان نقش داشتهاند؛ موضوعی که پرسشهای جدی درباره استقلال نهادهای دانشگاهی و بیطرفی روند رسیدگی به پروندهها ایجاد میکند.
منابع مطلع همچنین از همکاری نهادهای امنیتی، حراست دانشگاه و معاونتهای مرتبط در روند رسیدگی به این پروندهها خبر دادهاند. در صورتی که این گزارشها تأیید شود، میتوان گفت رسیدگی به اعتراضهای دانشجویی از چارچوب معمول دانشگاهی فراتر رفته و با مداخله نهادهای بیرونی و امنیتی همراه شده است.
حضور و نفوذ نهادهای امنیتی در روندهای دانشگاهی، نهتنها استقلال دانشگاه را زیر سؤال میبرد، بلکه امکان رسیدگی عادلانه به پروندههای دانشجویان را نیز محدود میکند. دانشجویی که با احضارهای پیاپی، پروندههای متعدد و فشار نهادهای مختلف روبهرو است، در عمل با سازوکاری مواجه میشود که توازن قدرت در آن بهطور کامل به زیان اوست.
دانشگاه زیر سایه ارعاب و پروندهسازی
ادامه احضارها و افزایش پروندههای انضباطی در دانشگاه خواجهنصیر، بار دیگر نشان میدهد که به جای شنیدن مطالبات دانشجویان و ایجاد فضای گفتوگو، سیاست برخورد، تهدید و پروندهسازی در دستور کار قرار گرفته است. این روند، نهتنها حقوق دانشجویان را نقض میکند، بلکه اعتبار نهاد دانشگاه را نیز بهعنوان فضایی مستقل، علمی و آزاد خدشهدار میسازد.
در شرایطی که دانشجویان برای بیان مطالبات صنفی، آموزشی، اقتصادی و مدنی خود با احضار و پروندهسازی روبهرو میشوند، مسئولان دانشگاه باید درباره مبنای حقوقی این برخوردها، روند رسیدگی به پروندهها و تضمین حق دفاع دانشجویان پاسخگو باشند. ادامه این وضعیت میتواند به گسترش بیاعتمادی، تشدید فضای امنیتی و محدودتر شدن فعالیتهای دانشجویی در دانشگاه خواجهنصیر منجر شود.