در سوریه طی سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴، ۳۰ هزار و ۲۹۳ کودک کشته شدهاند
نودم شَرو، مدیر دفتر حمایت از کودکان، اعلام کرد که شمار کودکانی که از مارس ۲۰۱۱ تا نوامبر ۲۰۲۴ در سوریه کشته شدهاند، به ۳۰ هزار و ۲۹۳ نفر رسیده است. او از یونیسف خواست نسبت به وضعیت کودکان در سوریه توجه و حساسیت بیشتری نشان دهد.
سورگل شیخو
قامشلو – پس از سالها جنگ در سوریه، کودکان همچنان با بحرانهای شدید انسانی و معیشتی روبهرو هستند. حدود ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار کودک در این کشور به کمکهای فوری بشردوستانه نیاز دارند. بر اساس گزارشهای حقوقی، بیش از ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار کودک نیز به دلیل فقر گسترده، کار کودک و خطرات ناشی از بقایای جنگ، از تحصیل محروم ماندهاند.
اما مشکلات کودکان سوری به همین موارد محدود نمیشود. دختران در سوریه در شرایطی بسیار خطرناک زندگی میکنند. آنها علاوه بر آوارگی و محرومیت از حق تحصیل، خدمات بهداشتی و مراقبت مناسب، با موارد تعرض جنسی و سوءاستفاده نیز روبهرو هستند.
زندگی دختران در سوریه با خطرات جدی مواجه است. ازدواج در سنین پایین، ازدواج اجباری و رها شدن بدون حمایت، بار دیگر ضرورت حمایت جدیتر از آنان را یادآوری میکند؛ موضوعی که باید از سوی خانوادهها، نهادهای حقوقی و جامعه مورد توجه و بررسی قرار گیرد.
برخی از تکاندهندهترین موارد جنایت علیه کودکان در سوریه
از جمله این موارد میتوان به کشته شدن خالا خمیس الصالح، دختر سهسالهای اشاره کرد که در حومه شرقی دیرالزور خفه شد.
نور، دختری در درعا، نیز از سوی عمویش مورد تعرض قرار گرفت و سپس کشته شد. همچنین فرح الحمود، دختری که تنها دو سال و نیم داشت، پس از تعرضی که به او صورت گرفت، جان خود را از دست داد. در همین رابطه، نودم شَرو، مدیر دفتر حمایت از کودکان وابسته به هیئت زنان در روژاوای کوردستان، درباره وضعیت کودکان و بحرانهای اقتصادی و انسانی موجود در سوریه با خبرگزاری ما گفتوگو کرد.
«ما در سوریه نمیتوانیم از تعرض به کودکان جلوگیری کنیم»
نودم شَرو با اشاره به افزایش شمار کودکانی که در سوریه کشته میشوند، گفت شمار دختران قربانی نیز رو به افزایش است.
او گفت: «دفتر حمایت از کودکان هیئت زنان در روژاوای کوردستان برای حمایت از کودکان و پشتیبانی از آنها فعالیتهای زیادی انجام میدهد. اما در سطح سوریه، ما توانایی جلوگیری از تعرض به کودکان یا متوقف کردن کشتار آنها را نداریم. کودکان با انواع مختلف نقض حقوق و جنایت روبهرو هستند؛ از جمله تعرض جنسی، سوءاستفاده و قتل، که در برخی موارد با خشونت خانوادگی نیز همراه است. یکی از دلایل این وضعیت، آوارگی و جابهجایی خانوادهها در دوران جنگ است. کاملاً روشن است که در زمان جنگ، زنان و کودکان آسیبپذیرترین گروهها هستند و بیشترین آسیب را میبینند. بیشترین ظلم متوجه کودکان است و نمیتوان این واقعیت را پنهان کرد؛ زیرا آنها هر روز با موارد مختلف نقض حقوق خود روبهرو هستند. این وضعیت نشان میدهد که حقوق کودکان بهدرستی مورد حمایت قرار نمیگیرد.»
«حتی دسترسی کودکان به حقوق اولیهشان هم دشوار است»
نودم شَرو همچنین گفت سلامت روانی و جسمی کودکان بهشدت تحت تأثیر شرایط موجود قرار گرفته است. او درباره تلاشهای این دفتر برای دسترسی به کودکانی که بر اثر جنگ و بحران آسیب دیدهاند، گفت: «هر زمان که موردی از نقض حقوق کودکان یا کشته شدن آنها رخ میدهد، تلاش میکنیم خودمان را به خانوادههایشان برسانیم و از آنها حمایت کنیم. اما بسیاری از این تلاشها به نتیجه نمیرسد. یکی از دلایل این است که جزئیات جنایتها پنهان میشود و اجازه داده نمیشود کودکان به حقوق خود دسترسی پیدا کنند. در این میان، خانواده، جامعه و دولت نیز گاهی مانع رسیدگی به این موارد میشوند. از سوی دیگر، مجرمان و قاتلان مجازات نمیشوند و دادگاههای سوریه نیز عدالت را بهدرستی اجرا نمیکنند. در نتیجه، حقوق کودکان پایمال میشود، برخی از آنها ناپدید میشوند و حتی بار دیگر قربانی قتل میشوند.»
«از مارس ۲۰۱۱ تا نوامبر ۲۰۲۴، ۳۰ هزار و ۲۹۳ کودک کشته شدهاند»
نودم شَرو گفت یکی از دردناکترین آمارها مربوط به کودکانی است که از مارس ۲۰۱۱ تا نوامبر ۲۰۲۴ کشته شدهاند؛ آماری که به ۳۰ هزار و ۲۹۳ کودک رسیده است. به گفته او، این کودکان به شکلهای مختلف مورد سوءاستفاده قرار گرفته و با انواع جنایتها روبهرو شدهاند.
او افزود: «این فقط یک عدد نیست. چنین رقم بزرگی نباید عادی تلقی شود و باید توجه ویژهای به آن شود. آینده جامعه از کودکان آغاز میشود. بنابراین، اگر قرار است از حقوق انسانها حمایت شود، حقوق کودکان نیز باید در اولویت باشد.
حمایت از کودکان تنها وظیفه یک نهاد نیست؛ از دفترهای حمایت از کودکان گرفته تا جامعه، سازمانها، نهادهای حقوقی، دستگاه قضایی، دولت و حتی سازمانهای مدنی، همه در این زمینه مسئولیت دارند. همه باید خود را مسئول حمایت از کودکان بدانند و حق زندگی، که اساسیترین حق هر انسان است، برای آنها تضمین شود. همچنین باید حق آنها برای زندگی، سلامت، آموزش و داشتن آیندهای امن و مناسب تضمین شود.»
«چطور ممکن است به یک کودک سهساله که فقط به آب و غذا فکر میکند تعرض کنند و او را بکشند؟»
نودم شَرو با اشاره به اینکه سوریه در حال عبور از یک مرحله گذار است، گفت کودکان همچنان با خطرناکترین بحرانهای انسانی و امنیتی روبهرو هستند.
او گفت: «این وضعیت نشاندهنده ضعف ساختار دولتی موجود است؛ زیرا دادگاهها و متخصصانی که بتوانند بهصورت قانونی از حقوق کودکان حمایت کنند، وجود ندارند. به همین دلیل، از خشونت، سوءاستفاده و قتل کودکان جلوگیری نمیشود و کسانی که مرتکب این جنایتها میشوند، مجازات نمیشوند و پاسخگو نیستند. چطور ممکن است به یک کودک سهساله که تنها دغدغهاش آب و غذاست تعرض کنند و بعد او را بکشند؟ حتی پس از وقوع چنین جنایتی نیز از حقوق این کودک حمایت نمیشود. ضروری است دولت کنونی سوریه هرچه سریعتر و با جدیت در برابر نقض حقوق کودکان بایستد. در قوانین سوریه، حقوق کودکان به رسمیت شناخته شده، اما این قوانین در عمل اجرا نمیشوند. ما حتی نمیتوانیم بگوییم ۲ درصد از حقوق کودکان در سوریه بهطور واقعی رعایت میشود. علاوه بر سوءاستفاده و قتل کودکان، در برابر خشونتهای خانوادگی نیز اقدام مؤثری صورت نمیگیرد.»
«این دفتر بهتنهایی نمیتواند از کودکان حمایت کند»
نودم درباره مشکلات موجود در مسیر رسیدگی به این پروندهها گفت: «اگر نهادهای امنیتی و قضایی همکاری لازم را نداشته باشند و برای مجازات مجرمان در کنار ما نباشند، دفتر ما بهتنهایی نمیتواند از حقوق کودکی که مورد تعرض جنسی قرار گرفته، دفاع کند. کودکان در تمام استانهای سوریه، بدون استثنا، از حق آموزش خود محروم هستند و حتی نمیتوانیم وضعیت آنها را در سطح مطلوبی ارزیابی کنیم، زیرا شرایط بسیار نامناسب است. کودکانی که در روستاها و مناطق دورافتاده زندگی میکنند، همیشه مورد بیتوجهی قرار گرفتهاند و خدمات لازم به آنها ارائه نمیشود. این کودکان نه به خدمات آموزشی و بهداشتی مناسب دسترسی دارند و نه از مراقبتهای روانی برخوردارند. در نتیجه، برخی از آنها بدون حمایت کافی بزرگ میشوند و برخی دیگر به دلیل بیماری و نبود مراقبت مناسب، سرانجام جان خود را از دست میدهند.»
«یونیسف نباید فقط آمار منتشر کند»
نودم شَرو بر ضرورت اقدامات عملی برای حمایت از کودکان تأکید کرد و گفت: «در وهله نخست، باید برای بهبود وضعیت روحی و روانی کودکان اقدام شود. این خدمات باید در مدارس، مراکز درمانی، سازمانها، مهدکودکها و حتی اردوگاههای محل اسکان آوارگان ارائه شود. کودکان در سراسر سوریه حق دارند از سلامت روانی مناسب برخوردار باشند. از سوی دیگر، یونیسف نباید فقط آمار اعلام کند که چند کودک کشته، مورد سوءاستفاده قرار گرفته یا ربوده شدهاند. ما به نتیجه و راهکار نیاز داریم تا بتوانیم از وقوع این موارد جلوگیری کنیم. دفتر ما بهتنهایی نمیتواند این مشکل را حل کند. لازم است نهادهای مرتبط با یکدیگر همکاری کنند و برای پیشگیری از نقض حقوق کودکان، اقدامات مشترکی انجام دهند. همچنین از دولت سوریه خواسته میشود نهادهای امنیتی و قضایی خود را فعال کند، زیرا در تمام زمینهها با یک بحران جدی روبهرو هستیم.»
«با دولت در پنهان کردن جنایتها همکاری نکنید»
نودم شَرو خطاب به خانوادههای دخترانی که مورد تعرض قرار گرفتهاند، گفت: «از تمام خانوادههایی که حقوق فرزندشان نقض شده است میخواهیم برای برقراری عدالت و مجازات مجرمان، صدای خود را بلند کنند. آنها باید بگویند که در کشوری زندگی میکنند که از حقوق فرزندشان حمایت نمیشود و کودکشان مورد سوءاستفاده و تعرض جنسی قرار میگیرد. متأسفانه سطح آگاهی اجتماعی پایین است. خانوادهها باید آگاه باشند و برای احقاق حقوق دختر سهساله خود که مورد تعرض جنسی قرار گرفته، مطالبهگری کنند و سکوت نکنند. آنها نباید با پنهان کردن جنایت، به دولت یا مجرمان کمک کنند و با جملاتی مانند «این یک رسوایی است»، «شرمآور است» یا «مردم درباره من چه خواهند گفت؟ چگونه میتوانم در برابر جامعه ظاهر شوم؟» موضوع را مخفی کنند.
سکوت خانواده و همکاری آن با دولت برای پنهان کردن جنایتهایی که علیه کودکانشان صورت گرفته، باعث افزایش قتل کودکان، تعرض به دختران، محرومیت آنها از حق آموزش و رها شدنشان در ناآگاهی میشود. خانوادهها باید حقیقت را بیان کنند و بگویند در کشوری زندگی میکنند که شاید در ظاهر دولت باشد، اما قوانین در آن اجرا نمیشوند. آنها باید از هر امکان رسانهای یا راه قانونی موجود استفاده کنند و جنایتهای رخداده را افشا کنند.»
«کودکانی که تازه به دنیا میآیند…»
نودم شَرو در پایان گفت کودکانی نیز وجود دارند که بلافاصله پس از تولد در خیابانها، کنار زبالهها یا مقابل درِ مساجد رها میشوند.
او گفت: «دلایل این مسئله بسیار زیاد است، اما مشکلات خانوادگی، فقر، وضعیت نابسامان اقتصادی در سوریه و تولد کودکانی خارج از چارچوب ازدواج از مهمترین دلایل آن هستند. در سوریه سازوکار مشخص و مناسبی برای فرزندخواندگی و سرپرستی این کودکان وجود ندارد. یا خانوادهای سرپرستی کودک را بر عهده میگیرد، یا خانههای نگهداری از کودکان بیسرپرست او را میپذیرند و در نهایت قاضی درباره سرنوشتش تصمیم میگیرد.
تفاوت زیادی میان نحوه برخورد دفتر ما در روژاوای کوردستان با این کودکان و نحوه برخورد دولت با کودکان در استانهای تحت کنترل خود وجود دارد. به همین دلیل، بسیاری از کودکان در سوریه در پارکها یا خیابانها بزرگ میشوند و در نتیجه، بیشتر در معرض تعرض جنسی، ربوده شدن، قتل، قاچاق اعضای بدن و حتی روی آوردن به مواد مخدر قرار میگیرند. ضروری است دولت کنونی برای این کودکان مراقبت موقت و حمایت مناسب فراهم کند و زمینه یک آینده بهتر را برای آنها فراهم سازد؛ نه اینکه کودکان در خیابانها رها شوند و آسیبهای جبرانناپذیری ببینند.»