برگزاری جشنواره تئاتر «زاب» در پیرانشار؛ سهم محدود زنان در کارگردانی و داوری
چهارمین جشنواره منطقه‌ای تئاتر خیابانی «زاب» در پیرانشار آغاز شده است. سهم محدود زنان در بخش‌های کارگردانی و داوری جشنواره قابل توجه است؛ به‌طوری‌که از میان آثار حاضر، تنها دو نمایش به کارگردانی زنان و از میان پنج داور، تنها یک نفر زن است.
نوا کریمیان
پیرانشار- آخرین روزهای مهرماه، پیرانشار و لاجان میزبان چهارمین دوره جشنواره منطقه‌ای تئاتر خیابانی «زاب» یا «زێ» هستند. این جشنواره در نخستین روز خود با برگزاری کارناوالی مردمی و استقبال گرم شهروندان همراه بود. گرچه در میان پایکوبی‌ها و رقص کوردی، کارناوال و هر آنچه برای شادباش این مراسم برگزار می‌شود، شمار زنان حاضر اندک بود، زنان علاقه‌مند همچنان یکی از اصلی‌ترین گروه‌های مخاطب نمایش‌ها هستند.
به گفته برگزارکنندگان، جشنواره منطقه‌ای تئاتر خیابانی «زاب» یا «زێ» با هدف حمایت از هنرمندان و هنرهای نمایشی، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و هنری منطقه و فراهم‌کردن زمینه تبادل تجربه میان گروه‌های نمایشی برگزار می‌شود.
در این جشنواره که از ۲۷ تا ۳۰ مهرماه در پیرانشار و شهر لاجان برگزار می‌شود، ۱۲ اثر نمایشی از استان‌های اورمیه، تبریز، سنه، همدان و خراسان رضوی اجرا می‌شوند. در این نمایش‌ها، اگرچه نام بازیگران زن در کنار نام بازیگران مرد می‌درخشد، در بخش کارگردانی تنها دو اثر با عنوان «مخترع بی‌پول» به کارگردانی نازیلا امینی از شهر سقز و «کفش آرزوها» به کارگردانی بهناز قرطاسی از سردرود حضور دارند و در بخش داوری نیز از میان پنج داور، نازیلا ایرانزاد تنها داور زن است.
تئاتر خیابانی در ایران یکی از راه‌های پیوند هنر با فضای عمومی و مشکلات جامعه است. با این حال، مشخص نیست که «زاب» این مسائل را، به‌ویژه در حوزه زنان، تا چه اندازه پوشش می‌دهد.
سمانه.م، بازیگر تئاتر، بر این باور است که حضور زنان به‌تنهایی کافی نیست. او می‌گوید: «حضور زنان در تئاتر خیابانی را نمی‌توان صرفاً با حضورشان روی صحنه سنجید، بلکه باید دید تا چه اندازه در انتخاب موضوع، کارگردانی و تصمیم‌گیری‌های هنری سهم دارند. تئاتر خیابانی می‌تواند بستری برای بازتاب تجربه‌های زنان و نقد نابرابری‌های جنسیتی باشد، اما این هنر زمانی می‌تواند مدعی برابری باشد که زنان در ساختار تولید، روایتگری و اجرای آن از فرصت‌های برابر برخوردار باشند.»
از سوی دیگر، در سال‌های اخیر، مسائل اقتصادی و سیاسی بر چهره هنرهای نمایشی روژهلات کوردستان سایه انداخته است. از این رو، برگزاری چهارمین جشنواره زاب، در شرایطی که برخی جشنواره‌های مهم و بین‌المللی، همچون فستیوال تئاتر کوردی سقز، در سال جاری به تعویق افتاده‌اند، برای فعالان حوزه هنر بسیار مهم است.
به گفته دبیرخانه این جشنواره، اجراهای اصلی و داوری‌شده در پارک کودک پیرانشار و اجراهای عمومی نیز در پارک‌های نیلوفر، فرهنگ، لاله و خیام برای عموم برگزار می‌شوند. در حاشیه این جشنواره نیز نمایشگاهی از آثار و دست‌سازه‌های هنری و محلی در محل برگزاری برپا شده است.