۹ روزنامهنگار پشت میلههای زندان؛ تشدید سرکوب رسانهها در ایران
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران، ٩ روزنامهنگار از جمله سمیه حیدری، دانشجوی دانشگاه تبریز، در زندانهای ایران هستند که برخی از آنها با احکام سنگین مواجه شده و برخی دیگر در بازداشت موقت و وضعیت نامشخص بهسر میبرند.
مرکز خبر- فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که ۹ روزنامهنگار و فعال رسانهای در ایران در زندان بهسر میبرند؛ آماری که بار دیگر نگرانیها درباره تشدید فشارهای امنیتی و محدودیتهای گسترده علیه رسانهها و آزادی بیان را افزایش داده است.
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران، نامهای سمیه حیدری، رضا ولیزاده، محمد پارسی، آرتین غضنفری، پدرام علمداری، کیانوش درویشی، مسلم زارعی، امیرحسین رضایی و حامد تیزرویان در فهرست روزنامهنگاران زندانی ایران ثبت شدهاند؛ افرادی که برخی با احکام سنگین قضایی روبهرو شدهاند و شماری دیگر همچنان در بازداشت موقت و وضعیت نامشخص بهسر میبرند.
در این گزارش آمده است که در هفتههای اخیر گزارشهای ضد و نقیضی از آزادی برخی روزنامهنگاران منتشر شده بود که به دلیل قطعی گسترده اینترنت در ایران و خاموشی دیجیتال امکان راستیآزمایی از سوی فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران وجود ندارد.
افزایش فشار امنیتی بر روزنامهنگاران و فعالان رسانهای
انتشار این فهرست در شرایطی صورت میگیرد که نهادهای حقوق بشری و صنفی بارها نسبت به افزایش برخوردهای امنیتی با خبرنگاران، عکاسان خبری، دانشجویان فعال در نشریات دانشگاهی و فعالان رسانهای هشدار دادهاند. طی ماههای گذشته، موج تازهای از احضار، بازداشت و تشکیل پروندههای قضایی علیه روزنامهنگاران در شهرهای مختلف ایران گزارش شده است. بازداشتهای صورتگرفته در شهرهایی چون کرماشان، تبریز و تهران نشان میدهد که نهادهای امنیتی دامنه برخورد با رسانهها را فراتر از پایتخت گسترش دادهاند.
بلاتکلیفی بازداشتشدگان و بیخبری خانوادهها
طبق این گزارش، امیرحسین رضایی، دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تهران و روزنامهنگار، در تاریخ ۱۶ اردیبهشتماه سال جاری در اراک بازداشت شده و همچنان در وضعیت بلاتکلیف بهسر میبرد. از سوی دیگر، حامد تیزرویان، عکاس خبری و فعال محیطزیست نیز اخیراً توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده و تاکنون اطلاعات شفافی درباره محل نگهداری یا وضعیت پرونده او منتشر نشده است.
مسلم زارعی، روزنامهنگار و فعال فرهنگی، نیز در ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی در کرماشان بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. همچنین کیانوش درویشی، روزنامهنگار، پس از احضار توسط اطلاعات سپاه بازداشت و به زندان تهران بزرگ منتقل شده است.
ادامه بازداشتها در حالی است که خانواده بسیاری از این روزنامهنگاران از وضعیت حقوقی و محل نگهداری آنان اطلاع دقیقی ندارند؛ مسئلهای که همواره از سوی نهادهای حقوق بشری بهعنوان مصداق نقض حقوق بازداشتشدگان مطرح شده است.
فشار بر نشریات دانشجویی و رسانههای مستقل
در بخش دیگری از این گزارش، به بازداشت سمیه حیدری، دانشجوی دانشگاه تبریز و عضو هیئت تحریریه نشریه «یول» اشاره شده است. او ۱۳ بهمنماه ۱۴۰۴ در منزل شخصی خود بازداشت شد و نیروهای امنیتی ضمن تفتیش خانه، وسایل الکترونیکی او را ضبط کردند.
همزمان پدرام علمداری، دیگر عضو این نشریه دانشجویی نیز بازداشت شد؛ با این حال تاکنون جزئیات دقیقی از وضعیت پرونده و شرایط نگهداری او منتشر نشده است.
ناظران رسانهای معتقدند که برخورد با نشریات دانشجویی و رسانههای مستقل، بخشی از سیاست گستردهتری برای محدود کردن فضای اطلاعرسانی و کنترل روایتهای رسانهای در ایران است؛ بهویژه در شرایطی که بسیاری از رسانههای رسمی با محدودیتهای شدید و نظارتهای امنیتی مواجهاند.
از بازداشت تا احکام سنگین قضایی
در میان روزنامهنگاران زندانی، رضا ولیزاده، خبرنگار سابق رادیو فردا، با یکی از سنگینترین احکام روبهرو شده است. او پس از بازداشت در مهرماه ۱۴۰۳، توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ۱۰ سال حبس تعزیری و مجازاتهای تکمیلی محکوم شد و اکنون در زندان اوین نگهداری میشود.
همچنین آرتین غضنفری، عکاس خبری و شهروند بهایی، از ۲۹ دیماه ۱۴۰۴ پس از بازداشت در منزل شخصی خود همچنان در بازداشت بهسر میبرد. محمد پارسی، سردبیر نشریه «کندو» نیز پس از احضار به دادسرای فرهنگ و رسانه بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
بر اساس گزارش فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران، شماری از این افراد از جمله محمد پارسی، آرتین غضنفری و مسلم زارعی در مکانهای نامعلومی نگهداری میشوند؛ موضوعی که نگرانیها درباره وضعیت سلامت و حقوق قانونی آنان را افزایش داده است.
تداوم سرکوب رسانهها در سایه محدودیتهای گسترده
ایران طی سالهای اخیر همواره در فهرست کشورهای دارای بیشترین محدودیت علیه رسانهها و روزنامهنگاران قرار داشته است. نهادهای بینالمللی مدافع آزادی مطبوعات بارها نسبت به بازداشت خبرنگاران، صدور احکام سنگین، تهدید فعالان رسانهای و فشار بر خانوادههای آنان هشدار دادهاند.
با وجود این فشارها، بازداشت روزنامهنگاران و فعالان رسانهای همچنان ادامه دارد؛ روندی که به گفته بسیاری از ناظران، نهتنها فضای رسانهای کشور را محدودتر کرده، بلکه دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات مستقل و غیرحکومتی را نیز بیش از پیش تحت تأثیر قرار داده است.