مرکز خبر- سیما سمند، از چهره‌های برجسته ادبیات کوردی و از نخستین زنان فعال در رادیو ایروان، با عبور از محدودیت‌های اجتماعی و فرهنگی، نقشی مهم در شکل‌گیری و گسترش ادبیات زنان کورد ایفا کرد.

به‌واسطه آگاهی گسترده و متنوعش، جایگاه مهمی در ادبیات کوردی به‌طور کلی و به‌ویژه در ادبیات زنان به دست آورد. او همچنین از نخستین زنانی بود که در رادیو ایروان فعالیت کرد.

 

نگاهی کوتاه به زندگی او

سیما سمند در سال ۱۹۳۳ در روستای سنگر در ارمنستان متولد شد. او دختر سمند سیامندوف (سمند علی)، از چهره‌های شناخته‌شده، شجاع و فرهنگی در تاریخ ایزدیان است.

سیما دوران کودکی خود را در روستا گذراند و با شنیدن داستان‌های خانواده‌اش و روایت‌های مربوط به نسل‌کشی و کوچ اجباری ایزدیان بزرگ شد. فضای فرهنگی خانواده‌اش تأثیر مثبتی بر او گذاشت و پایه‌های مسیر ادبی‌اش را شکل داد. پس از پایان تحصیلات مدرسه در روستا، در رشته زبان‌شناسی دانشگاه ایروان ثبت‌نام کرد و در سال ۱۹۵۸ فارغ‌التحصیل شد. مدت کوتاهی بعد، کار خود را در رادیو ایروان آغاز کرد و سال‌ها به‌عنوان ویراستار فعالیت داشت.

سیما عضو عشیره نامدار «ریجکی» بود. او با کارلین چاچان، تاریخ‌دان برجسته، ازدواج کرد و این دو در حوزه‌های مختلف مکمل یکدیگر بودند. میان پدرش سمند و پدر همسرش آرام چاچان نیز دوستی‌ای عمیق و تاریخی وجود داشت. آرام چاچان نیز نویسنده و ادیب برجسته‌ای بود.

 

مسیر ادبی

سیما سمند بیش از ۳۰ سال در رادیو ایروان فعالیت کرد و آثار و برنامه‌های متنوعی ارائه داد. چندین سال نیز ریاست بخش ادبیات رادیو را برعهده داشت و نقش مهمی ایفا کرد. او در این رادیو برنامه‌های ادبی و مصاحبه‌های متعددی تهیه و اجرا کرد.

او همچنین از نسل دوم نویسندگان و ادیبان کورد در اتحاد جماهیر شوروی بود و شاهد فعالیت چهره‌های بزرگی چون فِریکی اوسف و پژوهشگر سیسی ایبو بود. این نسل ادامه‌دهنده راه نسل نخست بود که بنیان ادبیات مکتوب کوردی را گذاشته بودند.

سیما در حوزه‌هایی چون ادبیات، مردم‌شناسی، علوم و زبان‌شناسی، مقالات، پژوهش‌ها و نوشته‌های متعددی منتشر کرد. بسیاری از آثارش در روزنامه «ریا تازه» چاپ شد و بخشی نیز از طریق رادیو ایروان پخش شد. علاوه بر این، آثار متنوعی در قالب داستان، ادبیات فولکلور و شعر از او به‌جا مانده است.

در تاریخ کوردستان، به‌ویژه در حوزه ادبیات و نوشتار، زنان کمتر فرصت حضور داشته‌اند. زنان در جامعه کورد برای سال‌های طولانی در چارچوب‌های ذهنی و فضای محدود خانه محصور بودند. در چنین شرایطی، سیما سمند با پیشگامی در عرصه نوشتن و ادبیات، این مرزها را شکست و راه را برای زنان کورد در ادبیات هموار کرد.

اگر در برخی جوامع دیگر زنان یک‌بار از عرصه نوشتن و ادبیات کنار گذاشته شده‌اند، در جامعه کورد این محرومیت دوچندان بوده است. به همین دلیل، سیما سمند هنگام آغاز فعالیت ادبی خود می‌دانست که مسیر آسانی در پیش ندارد. شرایط عمومی زنان در جامعه و سلطه تفکر مردسالارانه، حتی در محیط‌های فرهنگی نیز چالش‌برانگیز بود. با این حال، او با تلاش خود توانست افق تازه‌ای برای زنان در تاریخ کوردستان بگشاید. سیما در فوریه سال ۲۰۰۸ درگذشت.

 

برخی آثار او:

غزال: این کتاب شامل سه داستان است که به زبان‌های مختلف ترجمه و منتشر شده است. در سال ۱۹۶۰ نوشته و در سال ۱۹۶۱ برای نخستین بار چاپ شد.

- تمیای عسکر

- گومان

- گوده ما

- دو شادی

- زن و هنر

علاوه بر این‌ها، آثار دیگری نیز از او باقی مانده که شامل کتاب‌ها، پژوهش‌ها و مقالات است. بسیاری از این آثار هنوز منتشر نشده‌اند و برخی نیز به زبان‌های ارمنی و روسی نوشته شده و هنوز به ترکی ترجمه نشده‌اند.