مجسمهای در اسلو: قدرت زن در سایه سرطان
مجسمهای با نام «سیسیلی»، نخستین مجسمه عمومی در جهان است که زنی را نشان میدهد که با سرطان متاستاتیک پستان زندگی میکند.
مرکز خبر - در بسیاری از خیابانها، پارکها و میدانهای شلوغ شهرها، معمولاً مجسمههایی از مردانی دیده میشود که در جنگها پیروز شدهاند، رهبران کشورها بودهاند یا چهرههای تاریخی به شمار میروند. اما این مجسمه برنزی از یک زن، در مرکز شهر اسلو، پایتخت نروژ، در سال ۲۰۲۳ ساخته شد.
هر روز هزاران نفر که از کنار این مجسمه عبور میکنند، نهتنها با یک اثر هنری روبهرو میشوند، بلکه به مفاهیمی مانند زندگی، مرگ و نگاه جامعه به بدن زنان نیز فکر میکنند. این مجسمه به نمادی قدرتمند برای دیدهشدن زنانی تبدیل شده است که آثار و پیامدهای سرطان پستان را با خود زندگی میکنند.
این داستان فقط درباره بیماری نیست؛ درباره زنی است که با آن زندگی کرد
این مجسمه بر اساس پیکر «سیسیلی فلتوال»، مادر سه فرزند، ساخته شده است. سیسیلی در ۴۲ سالگی به سرطان متاستاتیک پستان مبتلا شد. او تصمیم گرفت بهجای پنهان کردن بیماریاش، تجربه خود را با دیگران در میان بگذارد.
پس از پایان ساخت مجسمه، سیسیلی در سال ۲۰۲۳ از دنیا رفت. او به دلیل سرطان پستان متاستاتیک، یکی از سینههای خود را از دست داده بود. جای زخم عمل جراحی در این مجسمه برنزی پنهان نشده، بلکه همانطور که بوده به تصویر کشیده شده است.
امروز، سیسیلی در سکوت این پیکره برنزی همچنان روایت خود را ادامه میدهد.
به چالش کشیدن تصویر «بدن بینقص زنانه»
این انتخاب فقط یک تصمیم هنری یا زیباییشناختی نیست؛ بلکه پیامی اجتماعی دارد. هزاران زنی که درمان سرطان پستان را تجربه میکنند، تنها با خود بیماری مبارزه نمیکنند؛ بلکه با نگاه جامعه، تصورات رایج درباره زیبایی بدن و چگونگی دیدهشدن نیز روبهرو هستند.
این مجسمه تصور رایج از «بدن کامل و بینقص زنانه» را زیر سؤال میبرد و یادآوری میکند که زخمهای ناشی از درمان، چیزی برای پنهان کردن یا شرمگین بودن نیستند؛ بلکه بخشی از مسیر مبارزه برای زندگی هستند.
«باید بیشتر درباره مرگ صحبت کنیم»
سیسیلی فلتوال، زنی که الهامبخش ساخت این مجسمه شد، تصمیم گرفت سرطان متاستاتیک پستان را پنهان نکند و درباره آن با جامعه حرف بزند. او در گفتوگوهایش در دوران بیماری بارها میگفت: «مرگ بخشی طبیعی از زندگی است. ما باید بیشتر درباره آن صحبت کنیم.»
این اثر هنری در میدان اسپیکرسوپا (Spikersuppa)، یکی از شلوغترین مکانهای اسلو، نصب شده است؛ جایی که هر روز هزاران نفر از آن عبور میکنند.
هدف این پروژه این است که زنانی را که با سرطان پستان زندگی میکنند، از حاشیههای نادیده جامعه به مرکز توجه عمومی بیاورد. زیرا این بیماری فقط در بیمارستان تجربه نمیشود. زنان این مبارزه را در محل کار، خانه، خیابان و در تمام بخشهای زندگی روزمره خود ادامه میدهند.
«زنان مجبور نیستند بدن خود را پنهان کنند»
این مجسمه همچنین کلیشههای قدیمی درباره بدن زنان را به چالش میکشد. تغییرات بدنی پس از ماستکتومی (برداشتن پستان) اغلب بهعنوان نقصی دیده میشوند که باید پنهان شوند، اما این اثر هنری پیامی متفاوت دارد: «این نقص نیست؛ چیزی است که بخشی از زندگی شده است. نشانه ضعف نیست؛ نشانه قدرت است. بدن زخمی نیست؛ بدنی است که هنوز زنده است.»
این مجسمه تنها باعث افزایش آگاهی درباره سرطان پستان نمیشود، بلکه فشارهای اجتماعی وارد بر زنان درباره ظاهر و بدنشان را نیز آشکار میکند.
زن برنزی و خاموشی که در این مکان ایستاده است، رهگذران را دعوت میکند تا درباره امید و فقدان، زندگی و مرگ، بیماری و همبستگی فکر کنند.
این اثر هنری که بدون پنهانکاری به نمایش گذاشته شده، نگاههای کلیشهای درباره بدن زنان را به چالش میکشد و یادآور میشود که انسان میتواند با وجود آسیبپذیریها و دشواریهای زندگی، همچنان با عزت و احترام زندگی کند.
شاید به همین دلیل است که «سیسیلی» فقط یک مجسمه نیست. این اثر یادبودی مشترک برای میلیونها زنی است که با سرطان زندگی میکنند، دوره درمان را پشت سر میگذارند یا نشانههای این مبارزه را بر بدن خود به همراه دارند.