کتاب «زنان کورد در تبعید: خوابیدن در حیاط»
هالی میسون بادرا، گردآورندهی کتاب، دربارهی زنان کورد میگوید: «زنان کورد فقط از رنجهایشان نمینویسند؛ آنها از زندگی مینویسند. عاشق میشوند، آرزو میکنند، حرف میزنند، گریه میکنند، خیالپردازی میکنند و با زبان خود جهانی دیگر میسازند.»
مرکز خبر - «خوابیدن در حیاط: نویسندگان معاصر کورد در دیاسپورا» مجموعهای از آثار نویسندگان زن و نانباینری کورد است که در سال ۲۰۲۵ از سوی انتشارات دانشگاه آرکانزاس منتشر شده است. این مجموعه را هالی میسون بادرا، نویسندهی کورد-آمریکایی، گردآوری کرده و شامل شعر، داستان، نوشتههای غیرداستانی و آثار گرافیکی است.
نویسندگان کورد در کنار یکدیگر
این کتاب صداهای نویسندگان کوردی را که در کردستان و کشورهای مختلف محل زندگی کوردهای مهاجر زندگی میکنند، در کنار هم قرار داده است. کتاب به زبان انگلیسی منتشر شده، اما فقط مجموعهای از آثار کوردی ترجمهشده به انگلیسی نیست.
برخی از آثار ابتدا به زبانهای کوردی، عربی، ترکی، فارسی و سوئدی نوشته شده و سپس به انگلیسی ترجمه شدهاند. همچنین، بعضی نوشتههایی که به گویشهای مختلف کوردی هستند، در متن اصلی نیز در کنار ترجمهی انگلیسی آنها آورده شدهاند.
این شیوهی انتخاب آثار، تلاشی برای حفظ زبان کوردی و ایستادگی در برابر سابقهای طولانی از ممنوعیت، سرکوب و حذف زبان کوردی است.
در میان نویسندگان این مجموعه نامهایی همچون مرال شمشک، چومان هَردی، نازند بگیخانی، ژیلا حسینی، نارین رستم، هیوا پناهی، پینار بانو یاشار، مریم رابعه اوزومجو، روژ محمد و هرو کوردا به چشم میخورد.
«خوابیدن در حیاط»
«خوابیدن در حیاط» فقط یک مجموعهی ادبی نیست؛ تلاشی است برای دوباره کنار هم آوردن صداهایی که بهدلیل مهاجرت، تبعید، جنگ، نسلکشی و حذف فرهنگی از یکدیگر دور افتادهاند.
عنوان کتاب، یعنی «خوابیدن در حیاط»، معنای احساسی خاصی دارد. حیاط، خانه نیست؛ اما میتواند جایی باشد که انسان در آن دلتنگ خانه شود، خاطراتش را به یاد بیاورد و احساس امنیت کند.
نویسندگان این مجموعه در آثارشان نشان میدهند که ممکن است انسان از سرزمین خود دور شود، اما نمیتواند از زبان و خاطراتش جدا شود. در این صفحات، ادبیات به فضایی برای بازگرداندن صداهایی تبدیل میشود که زمانی خاموش شده یا به سکوت واداشته شده بودند.
موضوعات کتاب
این کتاب فقط دربارهی جنگ، مهاجرت و رنجهای مردم کورد نیست. موضوعاتی مانند عشق، دوستی میان زنان، خانواده، خواستهها، هویت، رؤیا و امید نیز در آثار این مجموعه حضور پررنگی دارند.
یکی از نکات مهم کتاب همین است که نویسندگان زن کورد در آن فقط بهعنوان «قربانیان تاریخ» معرفی نمیشوند. آنها با صدای خود، با تجربهی بدن و زندگی خود و با رؤیاها و خواستههایشان به تاریخ نگاه میکنند و روایت خود را از آن ارائه میدهند.
بر اساس نقدها و ارزیابیهای منتشرشده دربارهی کتاب، همین تنوع موضوعات باعث میشود تجربهی زنان کورد را نه فقط بهعنوان یک تجربهی سیاسی، بلکه بهعنوان تجربهای انسانی نیز بخوانیم.
«زنان کورد فقط از رنجهایشان نمینویسند»
هالی میسون بادرا دربارهی روند شکلگیری این مجموعه میگوید پروژهی او در سال ۲۰۱۹ آغاز شد.
پس از آنکه رسانهها و تحولات نظامی در روژاوا توجه افکار عمومی در آمریکای شمالی را به کوردها جلب کرد، افراد زیادی از او میپرسیدند که از کجا میتوانند ادبیات کوردی را به زبان انگلیسی بخوانند.
هالی میسون بادرا متوجه شد که منابع ادبیات کوردی برای خوانندگان انگلیسیزبان بسیار محدود است. به همین دلیل، از آن زمان گردآوری و معرفی این صداها را آغاز کرد.
او دربارهی اهمیت این مجموعه میگوید: «در نهایت، چیزی که این آنتولوژی را به اثری مهم تبدیل میکند این است که زنان کورد فقط از رنجهایشان نمینویسند؛ آنها از زندگی مینویسند. عاشق میشوند، آرزو میکنند، حرف میزنند، گریه میکنند، خیالپردازی میکنند و با زبان خود جهانی دیگر میسازند.»
هالی میسون بادرا در ادامه میگوید: «خوابیدن در حیاط این صداها را در مرکز توجه قرار میدهد و در برابر فراموشی و حذف، یک آرشیو زنده میسازد.»