مرکز خبر- فیلم «خدمتکاران» (The Help) به کارگردانی تیت تیلور، در جکسونِ ایالت می‌سی‌سی‌پی و اوایل دهه ۱۹۶۰ می‌گذرد؛ دوره‌ای که جداسازی نژادی و سرکوب حقوق مدنی بخشی از نظم روزمره جامعه آمریکا بود. فیلم زندگی زنان سیاه‌پوستی را روایت می‌کند که در خانه‌های سفیدپوستان به‌عنوان خدمتکاران و مراقب کودکان کار می‌کنند. اسکیتر، زن سفیدپوست جوانی که رؤیای نویسنده‌شدن دارد، تجربه‌های این زنان را ثبت می‌کند و بخشی از مناسبات نژادی و طبقاتی جامعه را به نمایش می‌گذارد.

خوانش فمینیستی فیلم، فراتر از حضور زنان در مرکز داستان، به این پرسش می‌پردازد که کدام زنان امکان سخن‌گفتن دارند، تجربه‌هایشان چگونه بازنمایی می‌شود و چه کسانی بر روایت زندگی آنان کنترل دارند.

 

زنانگی در تقاطع نژاد و طبقه

فیلم نشان می‌دهد که تجربه زنان را نمی‌توان صرفاً با ستم جنسیتی توضیح داد. زنان سفیدپوست طبقه متوسط، با وجود محدودیت‌های پدرسالارانه، از امتیازهای نژادی و طبقاتی برخوردارند؛ درحالی‌که زنان سیاه‌پوست، با وجود نقش مهمشان در اداره خانه و پرورش کودکان، از منزلت و اختیار برابر محروم‌اند. این تفاوت، اهمیت رویکرد تقاطع‌گرا را نشان می‌دهد؛ رویکردی که جنسیت را در پیوند با نژاد و طبقه بررسی می‌کند و یادآور می‌شود که زنان، بسته به جایگاه اجتماعی‌شان، تجربه‌های متفاوتی از ستم و قدرت دارند.

 

خانه؛ عرصه بازتولید تبعیض

در «خدمتکاران»، خانه به عرصه‌ای برای بازتولید نابرابری تبدیل می‌شود؛ از جمله با اصرار هیلی بر استفاده خدمتکارانان سیاه‌پوست از سرویس بهداشتی جداگانه. فیلم همچنین تناقض میان نقش اساسی این زنان در مراقبت از کودکان خانواده‌های سفیدپوست و تبعیضی را نشان می‌دهد که در همان خانه‌ها تجربه می‌کنند. با وجود نقش مهمشان در اداره خانه و پرورش کودکان، نزدیکی عاطفی به معنای برخورداری از حقوق و جایگاه برابر نیست. این تضاد، فاصله میان ارزش کار مراقبتی و منزلت اجتماعی کسانی را که آن را انجام می‌دهند، آشکار می‌کند.

 

همبستگی زنانه و مرزهای آن

زنان سفیدپوست فیلم نیز زیر فشار انتظاراتی مانند ازدواج، ظاهر و محبوبیت اجتماعی قرار دارند؛ اما این محدودیت‌ها آنان را با زنان سیاه‌پوست در جایگاهی برابر قرار نمی‌دهد. هیلی با وجود محدودیت‌های پدرسالارانه، بر خدمتکارانان سیاه‌پوست اعمال قدرت می‌کند. این تناقض پرسشی اساسی مطرح می‌کند: آیا همبستگی زنانه بدون به چالش کشیدن امتیازهای نژادی و طبقاتی ممکن است؟ همبستگی واقعی، فراتر از تجربه مشترک زن‌بودن، به شناخت تفاوت موقعیت‌ها و تغییر مناسبات نابرابر نیاز دارد.

 

چه کسی روایت را در اختیار دارد؟

اسکیتر با ثبت تجربه‌های خدمتکارانان سیاه‌پوست، روایت‌های به‌حاشیه‌رانده‌شده را به عرصه عمومی می‌آورد؛ اما به‌عنوان زنی سفیدپوست، به امکاناتی مانند ارتباط با ناشران دسترسی دارد که برای این زنان فراهم نیست. این مسئله بحث «حق بازنمایی» را مطرح می‌کند: چه کسی روایت تجربه‌های دیگران را در اختیار دارد و از انتشار آن‌ها بهره می‌برد؟ هرچند اسکیتر به افشای تبعیض کمک می‌کند، فیلم همچنان به میانجی‌گری او برای بازتاب مقاومت زنان سیاه‌پوست متکی است. بنابراین، این پرسش باقی می‌ماند که آیا این زنان به‌اندازه کافی در تعیین چگونگی بازنمایی تجربه‌های خود اختیار دارند؟

 

سخن پایانی؛ رهایی برای چه کسانی؟

«خدمتکاران» با پیوند دادن کار مراقبتی، روابط خانوادگی و تبعیض نژادی نشان می‌دهد که خانه نیز عرصه مناسبات قدرت است. فیلم تأکید می‌کند که همدلی و حمایت فردی، بدون تغییر ساختارهای نابرابر، برای رهایی زنان کافی نیست. از این منظر، خوانش فمینیستی فیلم میان حضور زنان در روایت و برخورداری آنان از قدرت تمایز می‌گذارد و یادآور می‌شود که رهایی فراگیر، مستلزم به چالش کشیدن سلسله‌مراتب نژادی و طبقاتی است.

 

برای تماشای فیلم لینک زیر را کلیک نمایید