اوروک؛ شهر باستانی میان‌رودان و روایت اسطوره‌ای نیروی خلاق زنان
اوروک، از نخستین مراکز شهرنشینی در میان‌رودان، با آیین ایزدبانو اینانا و روایت اسطوره‌ای تقابل او با انکی شناخته می‌شود؛ روایتی که عبدالله اوجالان آن را بازتابی از نقش تاریخی زنان در شکل‌گیری زندگی اجتماعی می‌داند.
مرکز خبر- اوروک، شهری تاریخی در جنوب عراق امروزی است که یکی از مهم‌ترین شهرهای میان‌رودان باستان به شمار می‌رود. این شهر در شکل‌گیری تمدن سومر جایگاه مهمی داشت و به‌ویژه به‌دلیل نقش آن در نخستین روندهای شهرنشینی، پیدایش خط و آیین پرستش ایزدبانو اینانا شناخته می‌شود.
در تحلیل‌های عبدالله اوجالان، رهبر خلق کورد، اوروک یکی از مکان‌های مهم تاریخی و اسطوره‌ای است که در آن می‌توان رابطه میان نیروی خلاق زنان و ظهور تمدن مردسالار و جنگ‌های مرتبط با آن را بررسی کرد.
اوروک با جمعیت قابل‌توجه، بناهای عمومی، مراکز تولید و ساختار اداری پیشرفته، یکی از کانون‌های اصلی شهرنشینی در میان‌رودان بود و در دگرگونی زندگی اجتماعی و اقتصادی نقش مهمی ایفا کرد. مهم‌ترین معبد مقدس این شهر به نام ایزدبانو اینانا ساخته شده بود. جایگاه اوروک به‌عنوان یکی از مراکز اصلی آیین اینانا، اهمیت ویژه‌ای به آن در تاریخ فرهنگی میان‌رودان بخشیده است.
اینانا و حافظه اجتماعی زن‌محور
عبدالله اوجالان، اهمیت اعتقادی و فرهنگی اینانا در هلال حاصل‌خیز را از منظر جایگاه اجتماعی و نیروی خلاق زنان در دوران نوسنگی و پیش از آن تفسیر می‌کند. در تحلیل‌های او از تمدن، اینانا صرفاً ایزدبانویی اسطوره‌ای نیست، بلکه نمادی از نقش زنان در تولید، خلاقیت و شکل‌گیری زندگی اجتماعی به شمار می‌رود.
مبارزه میان اینانا و انکی را نیز نمی‌توان جدا از این نقطه عطف تاریخی بررسی کرد. در اسطوره‌شناسی سومری، روایت شده است که پس از آن‌که انکی «مِه»ها، یعنی دستاوردها و ابداع‌های زنان، را به سرقت می‌برد، اینانا به دیدار او در شهر اریدو می‌رود، این دستاوردها را بازمی‌گیرد و به اوروک بازمی‌گردد.
«مِه»ها در تمدن سومری، اصول و دستاوردهایی توصیف می‌شوند که بنیان نظم اجتماعی، فرهنگ و فعالیت‌های گوناگون زندگی را شکل می‌دادند و به‌عنوان ابداع‌های زنان یا نخستین اصول سازنده زندگی شناخته می‌شوند.
عبدالله اوجالان این روایت اسطوره‌ای را نمادی از مبارزه نیروی خلاق و تولیدکننده اجتماعی زنان در برابر نظم مردسالارِ کاهن-دولت می‌داند. بازگرداندن «مِه»ها به اوروک از سوی اینانا نیز به‌عنوان نمادی از اراده زنان برای حفاظت از دستاوردهای تاریخی و آفرینش‌های اجتماعی‌شان تفسیر می‌شود.
از این منظر، اوروک نه‌تنها یکی از مکان‌های شکل‌گیری نخستین شهرنشینی با پیشگامی زنان، بلکه نمادی از نیروی تولید و آفرینندگی آنان به شمار می‌رود. تقابل اسطوره‌ای میان انکی و اینانا نیز در این چارچوب، به‌عنوان مرحله‌ای از ظهور نظام کاهن-دولت و تثبیت تمدن مردسالار تفسیر می‌شود.
اوروک، افزون بر جایگاهش در حافظه تاریخی و اسطوره‌ای زنان، شاهد تحولات مهمی در تاریخ بشریت نیز بوده است. کشف نخستین نمونه‌های خط در معابد و لوح‌های میخی با کارکرد ثبت اطلاعات اقتصادی و اداری، از وجود نظام مدیریتی و ثبت و ضبط پیشرفته در این شهر حکایت دارد.
از این رو، اوروک یکی از مراکز مهم شکل‌گیری نخستین شهرها، پیدایش خط و سازمان‌یابی نهادی در تاریخ بشر به شمار می‌رود. این شهر که با آیین اینانا پیوند خورده است، همچنین مکانی مهم برای بررسی رابطه میان نیروی خلاق زنان، حافظه اجتماعی و ظهور تمدن مردسالار محسوب می‌شود.