آیه ابراهیم

سودان - سودان اکنون یکی از شدیدترین بحران‌های اقتصادی تاریخ معاصر خود را تجربه می‌کند؛ بحرانی که پس از آغاز درگیری‌ها در سال ۲۰۲۳ میان ارتش سودان و نیروهای پشتیبانی سریع شکل گرفت و به فروپاشی گسترده وضعیت اقتصادی و معیشتی کشور انجامید. قیمت دلار از چهار هزار پوند سودانی عبور کرده و همین موضوع تأمین نیازهای اولیه زندگی را برای خانواده‌ها بسیار دشوار کرده است. علاوه بر این، افزایش شدید قیمت سوخت ـ که از پیامدهای جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران نیز تأثیر گرفته ـ فشار تازه‌ای بر مردم وارد کرده است.

آمال عبداللطیف، مددکار اجتماعی، می‌گوید جنگ در سودان آثار اقتصادی گسترده و پیچیده‌ای بر جای گذاشته که زنان بیش از دیگران از آن آسیب دیده‌اند. به گفته او، فروپاشی ارزش پول ملی، نابودی منابع و تضعیف نهادهای دولتی، بحران اقتصادی پس از جنگ را به یکی از سخت‌ترین بحران‌های تاریخ معاصر سودان تبدیل کرده است. این شرایط فشار سنگینی بر زنان وارد کرده، به‌ویژه آن‌که در بسیاری از خانواده‌ها زنان مسئول اصلی تأمین مخارج زندگی هستند.

او تأکید می‌کند که زنان سودانی همواره نقش مهمی در اقتصاد کشور داشته‌اند و در زمان بحران‌های اجتماعی و اقتصادی، بیش از همه آسیب می‌بینند. زنان علاوه بر مسئولیت‌های خانوادگی، اکنون ناچارند هزینه‌های زندگی و حداقل نیازهای اساسی خانواده را نیز تأمین کنند.

به باور او، این وضعیت زنان را در برابر چالش‌های بسیار سختی قرار داده و تأمین یک زندگی امن و باثبات را برای آن‌ها دشوار کرده است.

 

پیامدهای روانی و اجتماعی

آمال عبداللطیف درباره خشونت اقتصادی علیه زنان می‌گوید که پس از آغاز جنگ، این نوع خشونت به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. بسیاری از زنان پس از از دست دادن شغل خود، مجبور شده‌اند برای تأمین حداقل نیازهای زندگی وارد کارهای غیررسمی و کم‌درآمد شوند.

او می‌گوید یکی از تلخ‌ترین جلوه‌های این وضعیت آن است که زنان تحصیل‌کرده و دارای مدارک دانشگاهی، در مراکز اسکان آوارگان به کارهای ساده در بازارها روی آورده‌اند. حتی برخی زنان ناچارند کمک‌های امدادی دریافتی از سازمان‌ها را بفروشند تا بتوانند هزینه‌های خانواده خود را تأمین کنند؛ موضوعی که عمق فشار اقتصادی بر زنان را نشان می‌دهد.

به گفته او، فشارهای روانی و اجتماعی از خطرناک‌ترین پیامدهایی است که زنان سودانی امروز با آن روبه‌رو هستند؛ به‌ویژه اینکه هم مسئول تأمین خانواده‌اند و هم اغلب از حمایت خانوادگی محروم مانده‌اند. این فشارهای مداوم می‌تواند به مرور اعتمادبه‌نفس و باور زنان به توانایی‌هایشان را تضعیف کند.

او هشدار می‌دهد که این فشارها تنها بر زنان اثر نمی‌گذارد، بلکه مستقیماً بر فرزندان نیز تأثیر می‌گذارد و مشکلات روانی عمیقی ایجاد می‌کند که درمان آن‌ها در آینده دشوار خواهد بود. به همین دلیل، بحران کنونی فقط یک بحران اقتصادی نیست، بلکه بحرانی چندوجهی و عمیق است.

آمال عبداللطیف درباره راه‌های مقابله با این شرایط می‌گوید زنان سودانی امروز از نظر اقتصادی، اجتماعی و روانی زیر فشار شدیدی قرار دارند و بحران اقتصادی و اجتماعی عملاً به هم گره خورده‌اند. با این حال، زنان همچنان تلاش می‌کنند با راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک، تکیه بر توانایی‌های شخصی و استفاده از کمک برخی نهادها، با مشکلات مقابله کنند و بخشی از فشار اقتصادی را کاهش دهند.

او در پایان تأکید می‌کند که زنان، با وجود تمام دشواری‌ها، باید نقش مهمی در بازسازی و بهبود اقتصاد کشورشان داشته باشند؛ نقشی که پیش‌تر نیز در دوره‌های سخت گذشته توانسته‌اند آن را ثابت کنند.

 

مهاجرت نخبگان و تأثیر آن بر اقتصاد

می منصور، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر مسائل اقتصادی، معتقد است موج گسترده مهاجرت از سودان پس از آغاز جنگ، یکی از نخستین عواملی بود که اقتصاد کشور را «فلج» کرد. به گفته او، بسیاری از صاحبان کسب‌وکار، کارآفرینان و مدیران شرکت‌ها کشور را ترک کردند و همین مسئله باعث افت شدید تولید و فعالیت اقتصادی شد.

او می‌گوید افزایش قیمت سوخت و کالاهای اساسی نیز وضعیت معیشتی مردم را وخیم‌تر کرده است. بخش کشاورزی هم به‌شدت آسیب دیده، زیرا به فناوری‌های مدرنی وابسته است که در شرایط جنگی استفاده از آن‌ها دشوار شده است. به باور او، اقتصاد سودان اکنون به مرحله «فروپاشی کامل» رسیده و جامعه را در وضعیتی بسیار سخت و بی‌سابقه قرار داده است.

در چنین شرایطی، زنان سودانی در مرکز این بحران قرار دارند؛ زنانی که هم بار سنگین زندگی را بر دوش می‌کشند و هم با مشکلات معیشتی، روحی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. با وجود همه این دشواری‌ها، آن‌ها همچنان ستون اصلی حفظ خانواده و پایداری جامعه به شمار می‌روند و بدون تردید در هر روند بازسازی و بهبود آینده سودان، نقشی اساسی خواهند داشت.