رکورد تولید گندم در سویداء؛ چالش ذخیرهسازی همچنان پابرجاست
محصول گندم در استان سویداء امسال، به لطف بارندگیهای فراوان، با افزایش چشمگیری در میزان تولید همراه بوده است؛ فرصتی که در صورت ذخیرهسازی و بازاریابی مناسب، میتواند نقش مهمی در تقویت امنیت غذایی ایفا کند.
روشیل جونیور
سویداء – پس از یکی از پربارانترین فصلهای چند سال اخیر، گندم بار دیگر در سوریه به کانون توجه بازگشته است؛ محصولی که همواره بهعنوان کالایی راهبردی و یکی از پایههای اصلی امنیت غذایی کشور شناخته میشود.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که سوریه همچنان با مشکلات اقتصادی و معیشتی دستوپنجه نرم میکند و بیش از هر زمان دیگری به افزایش تولید داخلی نیاز دارد. در چنین وضعیتی، کشاورزی به یکی از مهمترین عوامل حفظ تابآوری و ثبات جامعه تبدیل شده است.
در حالی که کشاورزان به برداشت پرمحصول امسال دل بستهاند، نگرانیهایی درباره نحوه نگهداری، ذخیرهسازی و عرضه این محصول وجود دارد؛ بهویژه پس از آنکه در جریان رویدادهای ژوئیه ۲۰۲۵، شماری از سیلوها و انبارهای غلات به دست جهادیهای «هیئت تحریر الشام» به آتش کشیده شد. این اتفاق، کمبود مکانهای امن برای نگهداری گندم و حفاظت از آن در برابر خسارت و ضایعات را به یکی از چالشهای اصلی تبدیل کرده است.
امانی الحاصبانی، مهندس کشاورزی، میگوید تولید گندم امسال به دلیل بارندگیهای کمسابقهای که سویداء در حدود پنج سال گذشته تجربه نکرده بود، بهطور محسوسی افزایش یافته است. به گفته او، این بارندگیها رشد محصولات را بهبود بخشیده و عملکرد مزارع را بالا بردهاند.
او با استناد به برآوردهای اتحادیه کشاورزان اعلام کرد که تولید گندم امسال به حدود ۲۵ هزار تن رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با سالهای گذشته رشد قابل توجهی نشان میدهد و در صورت مدیریت صحیح، میتواند وابستگی به واردات و منابع تأمین خارجی را کاهش دهد.
امانی الحاصبانی تأکید کرد که فراوانی محصول، بهتنهایی به معنای موفقیت یک فصل کشاورزی نیست. به گفته او، موفقیت زمانی محقق میشود که کشاورز بتواند محصول خود را بهدرستی نگهداری و با قیمت مناسب عرضه کند و درآمدی به دست آورد که هزینههای تولید را جبران کند.
او افزود مشکلات ذخیرهسازی و بازاریابی به همان اندازه تولید اهمیت دارند؛ زیرا از بین رفتن بخشی از محصول پس از برداشت یا دشواری در فروش آن، مستقیماً هم بر درآمد کشاورزان و هم بر امنیت غذایی استان تأثیر میگذارد.
زیرساختهای ذخیرهسازی آسیب دیدهاند
امانی الحاصبانی با اشاره به آتشسوزی شماری از سیلوها و انبارهای غلات در رویدادهای ژوئیه سال گذشته گفت این اتفاق خسارت سنگینی به زیرساختهای ذخیره غلات وارد کرده و ضرورت ساخت سیلوها و انبارهای جدید در نقاط مختلف استان را بیش از پیش آشکار ساخته است؛ اقدامی که میتواند از محصول در برابر حوادث احتمالی محافظت کند.
او همچنین توضیح داد که اگرچه عملکرد هر هکتار زمین امسال بالا بوده، اما سطح زیر کشت به دلیل آسیبدیدگی برخی مناطق روستایی غرب استان و آوارگی شماری از ساکنان، کمتر از حد انتظار بوده است. بسیاری از کشاورزان نتوانستند زمینهای خود را کشت یا حتی از آنها نگهداری کنند.
به گفته او، موفقیت کشاورزی تنها به بارندگی وابسته نیست، بلکه به وجود امنیت نیز نیاز دارد؛ امنیتی که به کشاورز اجازه دهد به زمین خود دسترسی داشته باشد، از آن مراقبت کند، محصولش را برداشت کند و بدون نگرانی آن را به بازار برساند.
امانی الحاصبانی تأکید کرد که گندم صرفاً یک محصول کشاورزی نیست، بلکه یکی از ارکان امنیت غذایی است، زیرا ماده اولیه تولید نان، مهمترین غذای روزانه خانوادهها، به شمار میرود.
او یادآور شد که وابستگی سویداء به کمکهای غذایی در سال گذشته، در پی محاصره کامل استان، نشان داد که داشتن تولید داخلی تا چه اندازه اهمیت دارد. به گفته او، کشت هر هکتار زمین و حفظ هر تن گندم از طریق ذخیرهسازی صحیح، توان جامعه را برای مقابله با بحرانها افزایش میدهد.
فرصتی برای ایجاد ذخیرهای راهبردی
امانی الحاصبانی معتقد است فصل زراعی امسال فرصتی کمنظیر برای ایجاد یک ذخیره راهبردی از گندم است؛ اما این هدف تنها با انبار کردن محصول محقق نمیشود، بلکه نیازمند برنامهای جامع برای مدیریت، نگهداری، توزیع و استفاده از این ذخایر در زمان نیاز است تا تأمین آرد و نان در هر شرایطی استمرار داشته باشد.
او تأکید کرد تحقق این هدف مستلزم همکاری کشاورزان، سوریهای مقیم خارج از کشور و نهادهای مرتبط، بهویژه اداره کشاورزی و اتحادیه کشاورزان، برای ساخت سیلوها و انبارهای استاندارد در نقاط مختلف سویداء است.
آتشسوزی، هزینههای تولید و مشکلات بازار
به گفته امانی الحاصبانی، آتشسوزی همچنان مهمترین تهدید برای مزارع گندم است. در کنار آن، افزایش قیمت سوخت، بالا رفتن هزینههای برداشت، دشواری در بازاریابی محصول و کاهش قیمت کاه، که در سالهای گذشته بخشی از هزینههای تولید را جبران میکرد، فشار اقتصادی بیشتری بر کشاورزان وارد کرده است.
او همچنین از نقش جامعه محلی تمجید کرد و گفت تجربههای سال گذشته نشان داد که تعاونیها و ابتکارهای مردمی، با حمایت سویداییهای مقیم خارج و فعالان محلی، توانستهاند پروژههای مؤثری را برای خدمت به جامعه اجرا کنند.
به باور او، میتوان از همین تجربهها برای ایجاد مراکز مدرن ذخیرهسازی، تجهیز واحدهای اطفای حریق، اجرای برنامههای حفاظت از اراضی کشاورزی و بهرهگیری از تجربههای موفق مناطق دیگر، از جمله سواحل سوریه، استفاده کرد.
بازاریابی؛ مهمترین دغدغه کشاورزان
امانی الحاصبانی، بازاریابی را بزرگترین مشکل کشاورزان دانست و گفت تأخیر در تحویل گرفتن محصول و نبود قیمتهای شفاف و منصفانه، با وجود برداشت فراوان، سودآوری این فصل را کاهش داده است.
او خواستار ایجاد مراکز خرید و تحویل گندم در نزدیکی روستاها، بهویژه مناطق دورافتاده، تأمین وسایل حملونقل و تسریع در پرداخت مطالبات کشاورزان شد تا آنها بتوانند بهموقع دستمزد خود را دریافت کنند و برای ادامه کشت گندم در سالهای آینده انگیزه داشته باشند.
او تأکید کرد که تقویت امنیت غذایی نیازمند مشارکت واقعی کشاورزان، اداره کشاورزی، اتحادیه کشاورزان و جامعه محلی است. این مسئولیت از حمایت از کشاورز، تأمین نهادههای تولید و ارائه خدمات ترویجی آغاز میشود، با حفاظت از زمینهای کشاورزی و پشتیبانی از طرحهای تعاونی ادامه مییابد و زمانی کامل میشود که محصول گندم در چارچوب سازوکاری عادلانه و ایمن به دست مصرفکننده برسد.
امانی الحاصبانی در پایان گفت فصل زراعی امسال فرصتی ارزشمند برای تقویت امنیت غذایی است و باید با سیاستهای روشن، از کشاورزان در همه مراحل تولید، برداشت، ذخیرهسازی و بازاریابی حمایت شود. به گفته او، حفاظت از محصول گندم تنها وظیفه کشاورزان نیست، بلکه مسئولیتی مشترک میان نهادهای مسئول و جامعه محلی است؛ زیرا حفاظت از این محصول، به معنای پاسداری از یکی از مهمترین پایههای امنیت غذایی سویداء و تضمین تداوم تولید داخلی در سالهای آینده است.