زیلان اطمانی

اورمیه- «اهدای لباس مناسب، کمتر و تقاضا برای آن از سوی نیازمندان بیشتر از هر زمان دیگری است. لباس‌های اهدایی با دقت تفکیک می‌شوند اما آنچه امسال به خیریه رسیده است، چنگی به دل نمی‌زند. مردم واقعا ندارند که لباس نو بخرند و لباس‌های قدیمی را اهدا کنند.» این جملات، بخشی از سخنان فاطمه.ا، از کارکنان یک خیریه‌ی خصوصی است. به گفته‌ی او دیگر خرید فصلی لباس تنها مرور خاطرات خوش قدیم است.

گرانی پوشاک در ایران همزمان با تورم و گرانی در سایر بخش‌ها چهره‌ی فقر را نمایان‌تر کرده است، بطوری‌که دفترچه اقساط و چک به مغازه‌های کوچک لباس‌فروشی هم رسیده و معاوضه و فروش لباس دست دوم و یا تعمیرات لباس‌های قدیمی رایجتر از هر زمان دیگری است. این مسئله از سوی دیگر کار، درآمد و استقلال زنان شاغل در این صنف را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

 

        

کسادی بازارها و قیمت‌های نجومی

لباس و پوشاک در سال جاری با تورم بالای ۱۵۰ درصد مواجه شده است و به گفته‌ی فروشندگان، خریداران دیگر از گرانی متعجب نیستند، بلکه با ناامیدی پس از پرسیدن قیمت از مغازه خارج می‌شوند. قیمت یک شلوار جین زنانه بیش از یک میلیون تومان است و پیدا کردن پالتویی با کیفیت، با کمتر از سه میلیون تومان ممکن نیست.

اجناس خارجی نو به دلیل افزایش نرخ ارز قابل دسترسی نیستند و بازارهای تاناکورا که زمانی بهترین مکان برای تهیه‌ی لباس خارجی بودند، نه اجناس زیادی دارند و نه اختلاف قیمت چشمگیری با تولید داخلی. کژال.ص، فروشنده‌ی آنلاین اجناس تاناکورا در مورد این بازار می‌گوید:« جنس با کیفیت و قیمت مناسب در خریدهای قدیمی هنوز پیدا می‌شود. مردم اگر وسعشان برسد، جنس قیمت پایین را می‌خرند ولی فروشنده دیگر به همین قیمت نمی‌تواند جنس وارد کند.»

 

از نبود کیفیت تا لباس اقساطی

در سایه‌ی تحریم و تورم، تولیدکننده‌گان برای دوام حیات اقتصادی خود مجبور به استفاده از پارچه‌های ارزانتر اما با کیفیت پایین هستند. به گفته‌ی مانا.ک، دانشجوی ۲۲ ساله، لباس‌های جدیدش پس از چندبار شستن و پوشیدن دیگر قابل استفاده نیستند. مانا همانند بسیاری مجبور به خرید اجناس گرانتریست که کیفیت بهتری داشته باشند: «لباس دانشگاهم را اقساطی و با چک ضمانتی خریدم تا شاید دوام بیشتری داشته باشد.»

خرید اقساطی تنها به لباس‌هایی با قیمت بالا محدود نمی‌شود. برخی از فروشگاه‌ها، به ویژه فروشگاه‌های آنلاین، خدماتی همانند خرید اعتباری، با سود و اقساط چندماهه را در اپلیکیشن‌هایی همانند اسنپ پیشنهاد می‌کنند تا مشتری امیدی برای خرید پیدا کند. به گفته مردم، دیگر مفهوم ارزان، معنایی ندارد.

 

        

بازارغیر رسمی لباس؛ معاوضه‌ و فروش دست‌دوم‌ها

برای برخی لباس نه یک نیاز درجه چندم که از اولویت‌هاست. فائزه.خ، مادر یک نوزاد هفت ماهه در اینباره می‌گوید: «تهیه‌ی لباس نوزاد اجتناب ناپذیر است چون کودک هر ماه تغییر سایز می‌دهد و به لباس جدید نیاز دارد.» فائزه می‌گوید از کیفیت خوراکش می‌زند تا برای فرزندش لباس تهیه کند. او برای تهیه‌ی لباس ارزانتر در برنامه‌ها‌ی آنلاین خرید و فروش جست‌وجو می‌کند: «برنامه‌هایی مثل دیوار و شیپور و بعضی از گروه‌های تلگرامی یا واتساپی که مخصوص لباس و اجناس دست دوم هستند، به دادم رسیده‌اند. اگر لباسی تمیز و کمتر استفاده شده باشد را می‌خرم و یا معاوضه می‌کنم.»

مسئله معاوضه و فروش لباس دست دوم نه تنها برای لباس کودک، بلکه در مورد لباس زنانه و لباس زمستانی به وفور یافت می‌شود. در برخی موارد نیز مسئله نه تهیه‌ی لباس، که تعویض یا فروش لباس‌های مارکدار و یا گران‌قیمتی چون لباس عروس با  پول و یا اقلامی چون مواد خوراکی، وسایل منزل، کودک و ... است.

 

        

رکورد بازار؛ زنان شاغل در این صنف آسیب پذیرتر از همیشه

درهیاهوی این گرانی، زنانی که از طریق خیاطی یا فروش پوشاک امرار معاش می‌کنند نیز از پیامدهای رکود بازار متأثر شده‌اند. کاهش قدرت خرید مردم و افت تقاضا برای پوشاک، سفارش‌های خیاطی را کاهش داده و برخی تولیدی‌ها را تعطیل کرده است. سارا.ب،‌ خیاط و طراح لباس، می‌گوید: «پارچه‌ها‌ بسیار‌گران هستند و هزینه جانبی لوازم‌ خیاطی و در نتیجه هزینه دوخت بالا رفته است. حتی‌ با دستمزد پایینتر هم‌ مشتری کم است. مردم برای تغییر سایز لباس یا تعمیر لباس‌هایی مثل پالتوهای قدیمی زیاد می‌آیند که آن هم برای ما درآمدی ندارد.» به گفته سارا شروع این شغل برای خیاطان‌ تازه‌کار‌ بسیار سخت شده است.

 

        

چهره‌ی غمناک فقر‌ فراتر از بازار پوشاک

آنچه در بازار پوشاک دیده می‌شود نشان می‌دهد که گرانی دیگر تنها به افزایش قیمت کالاها محدود نیست بلکه شیوه‌ی خرید، مصرف و حتی تأمین نیازهای اولیه‌ی خانواده‌ها را تغییر داده است و آنچه رخ‌ می‌دهد بیش از آنکه انتخابی برای صرفه‌جویی باشد به راهکاری برای کنار آمدن با کاهش قدرت خرید است. در این میان نیز زنان به ویژه از طبقات محروم جامعه، به‌ دلیل انتظارات جنسیتی و محدودیت‌های موجود بیش از هر کس دیگری چهره‌ی غمناک فقر را از این پنجره می‌بینند، چهره‌ای که تهیه‌ی لباس را برای بسیاری به یک فشار اقتصادی و یا حسرت تبدیل کرده است.