مرکز خبر - در ماه‌ اخیر، گزارش‌های متعددی از قتل زنان و کودکان در نقاط مختلف ایران منتشر شده است؛ در میان این موارد، زنانی که پیش‌تر بارها تهدید یا خشونت را تجربه کرده بودند، دختران نوجوان و کودکانی که در جریان خشونت خانوادگی جان باختند و زنانی که پس از سال‌ها خشونت به اتهام قتل همسر اعدام شدند، دیده می‌شوند. بر اساس موارد گردآوری‌شده در این گزارش، دست‌کم ۱۵ زن و ۴ کودک و دختر در پی این خشونت‌ها جان خود را از دست داده‌اند. همچنین، یک زن جوان به دلایلی نامعلوم پس از سقوط از پنجره یک دفتر کار جان باخت. سوما مقدمی، زن ۱۸ ساله و قربانی کودک‌همسری، نیز پس از خودسوزی در پیرانشهر به بیمارستان منتقل شد، اما به‌دلیل شدت جراحات جان خود را از دست داد. در همین بازه، دو زن نیز با اجرای حکم اعدام، جان خود را از دست داده‌اند.

 

قتل دختران و زنان؛ از تیراندازی تا خشونت خانگی

در قزوین، مردی با همدستی پسر ۱۷ ساله خود، همسر ۴۷ ساله‌اش، عصمت جباری، و دختر هشت‌ساله‌اش، ستاره کرباسی را به قتل رساند.

در جریان تیراندازی نیروهای اطلاعات سپاه در جاده مریوان به بانه نیز مریم اصلانی به همراه دخترش سمیه توکلی و پسرش مهدی توکلی، فعال فرهنگی و هنری و مدیر خانه عکاسان کوردستان، جان باختند.

روز ۳ مرداد، سوما مقدمی، زن ۱۸ ساله و قربانی کودک‌همسری، پس از خودسوزی در پیرانشهر به بیمارستان منتقل شد، اما بر اثر شدت جراحات جان باخت.

روز ۶ مرداد، زن ۳۲ ساله‌ای در روستای سررود شهرستان کلات، پس از آنکه همسرش او را با بنزین آتش زد، بر اثر شدت سوختگی جان خود را از دست داد.

در شهربابک نیز مردی همسر خود را به قتل رساند و در قیامدشت، زنی به دست همسرش کشته و جسدش در بیابان‌های اطراف روستای چل‌قز دفن شد. گزارش‌ها انگیزه این قتل را مشاجره درباره قتل دختر خانواده عنوان کرده‌اند؛ دختری که به گفته گزارش‌های منتشرشده، چند سال پیش به دست همین مرد کشته شده بود.

در مشهد، زنی به نام لیلا با سلاح سرد و مقابل چشمان دختر ۱۷ ساله‌اش توسط همسرش کشته شد. انگیزه قتل، مخالفت او با فروش لوازم منزل برای تأمین هزینه مواد مخدر عنوان شده است.

ندا جلیلیان، زن ۲۶ ساله و مادر یک کودک چهار ساله اهل ملکان، نیز به دست همسرش به قتل رسید.

ساناز مهرابی دشتکی، دختر ۱۵ ساله اهل مرودشت، با شلیک سلاح شکاری توسط دایی خود به قتل رسید.

در چابهار نیز آزیتا (سهیلا) رحمت‌زهی، زن ۲۴ ساله، دانشجو و شاغل در داروخانه، تنها ۱۲ روز پس از ازدواج اجباری، هدف ضرب‌وجرح شدید و شلیک گلوله همسرش قرار گرفت و جان باخت.

سمیه رزاقی نیز در بابل به دست همسر سابقش به قتل رسید.

در پرند، زنی ۳۳ ساله به دلیل مخالفت با پیشنهاد ازدواج خواستگار خود به قتل رسید.

در شهرستان نور، مردی با شلیک گلوله پدر، مادر و برادر همسرش را به قتل رساند و در شهرستان ری نیز مردی همسر میانسال خود را کشت.

روز پنج‌شنبه ۲۹ مرداد، لطیفه محمدزاده، زن ۴۰ ساله اهل سقز، با ضربات متعدد چاقو توسط همسرش به قتل رسید. او پیش‌تر بارها از سوی همسرش تهدید به قتل شده و حتی در دادگاه نیز مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته بود.

همچنین آتوسا جعفری، ۲۷ ساله و از کارکنان اداره پست سنه، به دست همسر سابقش با ضربات چاقو کشته شد و عامل قتل متواری شد.

در سعادت‌آباد نیز سه‌شنبه ۲۷ مرداد، یک زن جوان پس از سقوط از پنجره یک دفتر کار جان باخت؛ جزئیات بیشتری درباره علت این حادثه منتشر نشده است.

در مشهد، یک دختر ۱۵ ساله افغانستانی پس از انتقال به بیمارستان هاشمی‌نژاد بر اثر مرگ مغزی جان باخت. گزارش‌ها از وجود آثار گسترده شلاق و ضربه به سر او حکایت داشت و همسرش به‌عنوان عامل این قتل معرفی شده است.

در محدوده پمپ‌بنزین شهر محمدآباد زابل نیز در جریان تیراندازی به یک خانواده بلوچ، یک کودک خردسال جان باخت و مادر او به‌شدت زخمی شد.

 

اعدام زنانی که خود قربانی خشونت بودند

در کنار این قتل‌ها، مجازات زنان نیز در مواردی به مرگ آنان انجامیده است.

حکم اعدام مرضیه نیری، زن ۲۴ ساله و قربانی کودک‌همسری و ازدواج اجباری، که پیش‌تر به اتهام قتل عمد همسرش به قصاص نفس محکوم شده بود، در زندان مرکزی قزوین اجرا شد.

روز چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، حکم اعدام دنیا محمدی، اهل ایوانغرب، در زندان مرکزی ایلام اجرا شد. او هنگام بازداشت ۱۸ سال داشت.

 

آماری از ماه‌های خرداد و تیر کە پیشتر مستند نشده بودند

در خردادماه، مردی در مشهد همسر خود را به قتل رساند. همچنین در همین بازه، یک پسر ۱۹ ساله مادر خود را کشت.

شنبه ۳ تیرماه، روشنا نوری، دختر ۱۵ ساله اهل روستای سرهویه از توابع سنه با شلیک گلوله توسط برادرش کشته شد.

 

خشونت علیه زنان؛ مسئله‌ای که همچنان «خانوادگی» خوانده می‌شود

از نگاه فعالان حقوق زنان، یکی از مهم‌ترین مشکلات در مواجهه با این موارد، تقلیل قتل و خشونت علیه زنان به عنوان‌هایی مانند «اختلاف خانوادگی» یا «مسائل ناموسی» است. چنین ادبیاتی خشونت را از یک مسئله اجتماعی و حقوقی به موضوعی خصوصی تبدیل می‌کند و راه را برای تداوم کنترل و اعمال قدرت مردان بر زنان در خانواده هموارتر می‌سازد.

فعالان زن معتقدند وقتی تهدید، ضرب‌وشتم، کنترل، ازدواج اجباری و حتی قتل در چارچوب «اختلاف خانوادگی» روایت می‌شود، زمینه‌های اصلی خشونت دیده نمی‌شود و مسئولیت نهادهای قانونی و دولتی نیز به حاشیه می‌رود.

در چنین شرایطی، زنان نه‌تنها از حمایت مؤثر قانونی برخوردار نیستند، بلکه در مواردی که برای حفظ جان خود به نهادهای قضایی مراجعه می‌کنند نیز با سازوکارهای کافی برای محافظت مواجه نمی‌شوند. از سوی دیگر، زنان و فعالان مدنی بارها نسبت به نبود حمایت مؤثر، کمبود خانه‌های امن و ضعف قوانین بازدارنده اعتراض کرده‌اند.

منتقدان می‌گویند حضور زنان در ساختارهای دولتی و حقوقی نیز تاکنون نتوانسته به ایجاد حمایت عملی و مؤثر از زنان در معرض خشونت منجر شود و در نبود اصلاحات بنیادین در قانون، نظام حمایتی و فرهنگ خانواده، هر روز خبر دیگری از قتل یک زن یا کودک منتشر می‌شود.