رنا جونی

لبنان – جنگ اسرائیل در جنوب لبنان مردم را آواره کرد، خانه‌هایشان را ویران کرد و روستاهایشان را از آنان گرفت. برخی با وجود ویرانی‌ها بازگشتند، اما بسیاری سرپناهی نیافتند و برای آنکه از زمینشان دور نیفتند، به مراکز اسکان تازه‌سازی در نزدیکی روستاها رفتند.

شهرک فرون در جنوب رود لیتانی و کنار دره‌ی حجیر قرار دارد و نزدیک به ۹۵ درصد آن ویران شده است. ساکنانش اما با وجود ادامه‌ی حملات هوایی اسرائیل بازگشتند و در مرکز اسکانی نزدیک خانه‌هایشان ماندند.

در این مرکز ۱۹ خانواده در سرپناه‌هایی بی‌بهره از ابتدایی‌ترین امکانات روزگار می‌گذرانند، اما ماندن را برگزیده‌اند. علياء بزی یکی از آنهاست. او غذا می‌پزد و می‌فروشد تا کمک‌خرج خانواده باشد.  

علياء بزی تنها نیست. زنان دیگری هم برای خود درآمدی دست‌وپا کرده‌اند. بیکاری بیشتر شده، بازار از رونق افتاده و قیمت‌ها بالا رفته است. ادامه‌ی جنگ هم بار زندگی را بر دوش مردم جنوب سنگین‌تر کرده است.

 

آوارگی جلوی درس و کار را نگرفته است

سجود رمضان در دانشکده‌ی بهداشت دانشگاه اسلامی لبنان علوم آزمایشگاهی می‌خواند و هم‌زمان تدریس خصوصی می‌کند. او تسلیم شرایط نشد و می‌گوید زندگی نباید با جنگ یا کمبود امکانات از حرکت بایستد.

او حدود ۱۲ شاگرد دارد و پروژه‌ی پایانی‌اش را درباره‌ی مقاومت باکتری‌ها در برابر آنتی‌بیوتیک‌های گوناگون در بخش‌های مراقبت‌های ویژه پیش می‌برد. از دید سجود، روی پای خود ایستادن و ساختن فرصت در دل سختی‌ها نوعی قدرت و ایستادگی است.

به باور این دانشجو، ادامه‌ی درس و کار در آوارگی ثابت می‌کند جنگ نمی‌تواند بهانه‌ی دست کشیدن از آرزوها باشد.

 

مغازه‌ای کوچک بار آوارگی را سبک کرده است

دختران دیگری هم آوارگی را به فرصت کار بدل کرده‌اند. بتول رمضان در اداره‌ی مغازه‌ی کوچکی که خواهرش در مرکز راه انداخته، به خانواده کمک می‌کند. این مغازه هم نیازهای ساکنان را برمی‌آورد و هم منبع درآمد خانواده است.

به گفته‌ی بتول، خانواده‌اش پیش از جنگ کار فروش خوراکی داشتند و خواهرش عطر و برخی لوازم دیگر می‌فروخت.

این مغازه به خواهر دانشجویش کمک کرده است بخشی از هزینه‌هایش را بپردازد و درسش را ادامه دهد. بتول، دانش‌آموز پایه‌ی نهم، در کنار درس کمک‌حال خانواده است و قلاب‌بافی و کارهای دستی را دوست دارد.

زندگی در مرکز سخت است، اما بتول تأکید می‌کند که بازگشت به فرون، پس از دوران آوارگی دور از شهرک، حس زندگی را به او برگردانده است. با این حال، خانه‌های ویران هنوز چشم‌به‌راه بازسازی‌اند و سرپناه‌های موقت برای زندگی مناسب نیستند، به‌ویژه حالا که زمستان نزدیک است.

 

بازگشت به زادگاه رنج‌ها را تمام نکرده است

محاسن رمضان هم با خانواده‌ی شش‌نفره‌اش در یکی از این سرپناه‌ها زندگی می‌کند. سرپناه آنها روی کاغذ دو اتاق و آشپزخانه دارد، اما در عمل بزرگ‌تر از یک اتاق نیست. به گفته‌ی او، جا آن‌قدر تنگ است و آشپزخانه آن‌قدر نامناسب که خانواده‌ها برای آشپزی و گذاشتن وسایل از فضایی مشترک بیرون از واحدها استفاده می‌کنند.

او توضیح می‌دهد که آشپزی در زمستان سخت‌تر است، به‌خصوص که بچه‌ی کوچکی دارد. ساعت پنج صبح بیدار می‌شود، وسایل مدرسه را آماده می‌کند و میان سرپناه و جای آشپزی رفت‌وآمد می‌کند.

با همه‌ی این سختی‌ها، محاسن تأکید می‌کند که بازگشت به فرون جانی دوباره به او داده است، زیرا در دوران آوارگی حس می‌کرد بخش بزرگی از زندگی‌اش را از دست داده است. این مادر یادآور می‌شود که خانواده‌ها به آب، برق، راه آسفالته و سرپناهی مناسب‌تر نیاز دارند و مردم فقط می‌خواهند به خانه و زمینشان برگردند.

او می‌گوید خانه‌ی دوطبقه‌اش به‌کلی ویران شده و جز تلی از آوار چیزی از آن نمانده است. خانواده‌اش چشم‌انتظار بازسازی است و نمی‌خواهد به سرپناه‌هایی دل خوش کند که نه جلوی سرمای زمستان را می‌گیرند و نه جلوی گرمای تابستان را.