ساره پورخزری

كرماشان- فشار تورم و پیامدهای پنهان آن بر سلامت زنان در ماه‌های اخیر، تورم افسارگسیخته و افزایش بی‌وقفه‌ی قیمت کالاها، بسیاری از اقلام ضروری را برای بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان به کالایی دور از دسترس تبدیل کرده است. هر روزه گزارش‌هایی درباره‌ی گرانی مواد غذایی، دارو، سوخت و دیگر نیازهای اولیه منتشر می‌شود و بسیاری از مردم آشکارا می‌گویند که ناچارند برخی از این کالاها را از سبد خرید خود حذف کنند. اما در میان این موج گرانی، یکی از کالاهای حیاتی که کمتر درباره‌ی آن سخن گفته می‌شود، نوار بهداشتی است. بر اساس داده‌های موجود، قیمت نوار بهداشتی در چند ماه اخیر افزایشی نزدیک به ۵۰۰ درصد داشته است؛ یعنی بهای هر بسته تقریباً پنج برابر شده و اکنون یک بسته‌ی هفت‌عددی بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد. این جهش قیمتی، نوار بهداشتی را از یک کالای ضروری و روزمره، به یک هزینه‌ی سنگین و نگران‌کننده تبدیل کرده است. اگر مصرف استاندارد پزشکی را در نظر بگیریم، هر ۴ ساعت یک پد باید تعویض شود و این یعنی هر زن در یک سیکل ۵ تا ۷ روزه بین ۳۰ تا ۴۲ پد مصرف می‌کند. این مقدار برابر است با ۴ تا ۶ بسته‌ی هفت‌عددی در هر دوره‌ی ماهیانه. به این ترتیب، هزینه‌ی ماهانه‌ی نوار بهداشتی برای بسیاری از زنان به رقمی می‌رسد که در شرایط اقتصادی کنونی، بار مالی مضاعف و گاه غیرقابل‌تحمل ایجاد می‌کند.

شکیبا.ش، دانشجوی رشته پزشکی، درباره‌ی پیامدهای افزایش شدید قیمت نوار بهداشتی می‌گوید: «گرانی نوار بهداشتی باعث شده بسیاری از زنان به استفاده از جایگزین‌های پارچه‌ای و قابل شست‌وشو روی بیاورند؛ جایگزین‌هایی که نه‌تنها استانداردهای بهداشتی لازم را ندارند، بلکه به دلیل رطوبت‌پذیری بالا، خشک‌نشدن کامل پس از شست‌وشو و تماس طولانی‌مدت با پوست، زمینه‌ساز عفونت‌های قارچی و باکتریایی می‌شوند. اندک زنانی هم که هنوز از نوار بهداشتی معمولی استفاده می‌کنند، به دلیل فشار اقتصادی و تلاش برای صرفه‌جویی در مصرف، اغلب هر ۸ تا ۱۲ ساعت اقدام به تعویض پد می‌کنند که این خود زمینه‌ساز بروز مشکلات ذکر شده است.»

مسئله فقط گرانی نوار بهداشتی نیست؛ بسته‌های ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومانی معمولاً کیفیت پایینی دارند، درحالی‌که قیمت نمونه‌های استاندارد و باکیفیت از ۵۰۰ هزار تومان فراتر می‌رود. تأمین این محصول در طول ماه، ۲ تا ۳ میلیون تومان هزینه دارد. با توجه به اینکه بیش از ۸۶ درصد زنان شغل ثابت ندارند و یارانه ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومانی حتی هزینه یک بسته استاندارد را پوشش نمی‌دهد، بخش بزرگی از زنان در تأمین نیازهای بهداشتی دوران پریود ناتوان‌اند؛ وضعیتی که سلامت آنان و شکاف اقتصادی و جنسیتی در دسترسی به کالاهای ضروری را برجسته می‌کند.

بیتا.ل، روزنامه‌نگار و عضو انجمن‌های یاری‌رسان به زنان نیازمند، می‌گوید: «ما با بحرانی جدی به نام فقر پریود روبه‌رو هستیم؛ بحرانی که سال‌هاست گریبان زنان را گرفته، اما در ماه‌های اخیر با افزایش ناگهانی قیمت وسایل بهداشتی دوران پریود، فشار آن چند برابر شده است. بسیاری از زنان ناچار شده‌اند این کالای ضروری را از سبد خرید خود حذف کنند یا آن را با تکه‌پارچه‌های کهنه جایگزین کنند. اندک زنانی که هنوز توان خرید دارند، معمولاً این محصولات را از دستفروش‌ها یا بازارهای محلی با قیمت کمتر تهیه می‌کنند؛ در حالی که اغلب این کالاها تاریخ گذشته هستند یا در شرایط کاملاً غیربهداشتی نگهداری شده‌اند. البته در استانی مانند کرماشان که فقر و تورم شدیدتر از بسیاری از استان‌های دیگر است، تهیه‌ی وسایل بهداشتی دوران پریود در اولویت خانواده‌ها قرار ندارد. همین موضوع باعث شده است که این گرانی بی‌سابقه، نه فقط یک گروه خاص، بلکه تمام زنان حاشیه‌نشین و درگیر فقر را مستقیماً هدف قرار دهد و سلامت و بهداشت آنان را با تهدیدی جدی مواجه کند.»

 

        

کرماشان دومین شهر حاشیه‌نشین ایران است و بر اساس منابع آماری موجود، این استان پس از کوردستان در رتبه دوم شاخص فلاکت قرار دارد. این جایگاه نشان می‌دهد که درصد بالایی از جامعه در تأمین مایحتاج روزانه خود ناتوان هستند؛ چه برسد به آن‌که بتوانند نوار بهداشتی، کالایی که اکنون عملاً به یک محصول لوکس تبدیل شده است را در اولویت خرید ماهانه خود قرار دهند.
فرزانه.ک، ساکن جعفرآباد کرماشان و مادر دو دختر، می‌گوید: «مدت‌هاست خودم دیگر نوار بهداشتی استفاده نمی‌کنم، چون دو دختر دارم و آن‌ها هم ماهیانه به این وسیله نیاز دارند. برای اینکه بتوانم از پس هزینه‌ی خرید نوار بهداشتی برای دخترانم بر بیایم، خودم از پارچه‌ی نخی لباس‌های کهنه‌ام استفاده می‌کنم و با همین روش نیازم را برطرف می‌کنم. تنها راهی که برایم مانده این است که اولویت را به سلامت دخترانم بدهم.»

اگر صحبت‌های فرزانه را نمونه‌ای از جامعه‌ی هدف مورد، بررسی قرار دهیم، درمی‌یابیم که بی‌شک زنان بسیاری هستند که این کالای ضروری را از زندگی خود حذف کرده و آن را با جایگزین‌هایی غیربهداشتی استفاده می‌کنند؛ گاهی از سر فداکاری برای سهولت استفاده‌ی دیگر زنان خانواده و گاهی در بسیاری از موارد، بدون هیچ فداکاری صرفاً به این دلیل که توان خرید این کالا را ندارند. این نمونه‌ها، همراه با بررسی منابع آماری مربوط به افزایش قیمت‌ نوار بهداشتی، نشان می‌دهد که شمار زیادی از زنان بیش از گذشته درگیر چرخه‌ی فقر پریود شده‌اند. با توجه به تورم افسارگسیخته، پیش‌بینی می‌شود که حتی اندک زنانی که هنوز توان خرید ماهانه‌ی این کالای اساسی را دارند، در آینده‌ای نه‌چندان دور وادار به حذف همیشگی نوار بهداشتی از سبد خرید خود شوند.