چالش آموزش زبان مادری و تفکیک جنسیتی در مدارس روژآوا
کاهش تدریس زبان کوردی و اجرای تفکیک جنسیتی در برخی مدارس سوریه، موجب اعتصاب دانشآموزان و معلمان شد. معلمان كورد این محدودیتها را تلاش برای حذف فرهنگی دانسته و خواستار تثبیت حق آموزش به زبان مادری هستند.
رونيدا حاجی
حسكه- در حالی که بحثها درباره آینده آموزش و شیوههای جدید وزارت آموزش و پرورش در سوریه ادامه دارد، تصمیم مربوط به کاهش ساعات درس زبان کوردی، تاثیر بزرگی بر دانشآموزان، معلمان و جامعه کوردی گذاشته است.
این اقداماتِ در حال انجام، نه تنها یک «نگاه ارتجاعی» است، بلکه نشاندهنده سیستمی است که میخواهد جامعه را طبق قوانین جزمگرایانه (دگماتیک) و افراطگرایی مذهبی خود به اسارت درآورد. در این سیستمهای افراطی، هدف اصلی این است که زنان را زیر کنترل شدید قدرت مذهبی و مردسالارانه نگه دارند و آنان را از عرصه عمومی دور سازند؛ امری که همزمان آینده یک جامعه را نیز با خطری بزرگ مواجه میکند. این ایدئولوژی افراطگرایانه بهویژه حقوق زنان، آموزش، آزادی اندیشه و باور، و معیارهای زیست مشترک را نابود میسازد.
«ژیندا احمی» معلم زبان کوردی، در ارزیابی خود برای آژانس ما گفت: «تصمیم جدید، پرسشهای بسیار بزرگی را درباره آینده دانشآموزان ایجاد کرده است و خواست آموزش به زبان مادری ادامه خواهد داشت.»
«دانشآموزان آینده خود را در میان ابهام میبینند»
ژیندا احمی اظهار داشت که طبق تصمیم وزارت آموزش و پرورش، برای زبان کوردی در هفته ۳ درس در نظر گرفته شده است. وی با تاکید بر اینکه تاکنون بسیاری از محتواهای آموزشی ترجمه نشدهاند و این مسئله مشکلات بزرگی را پیش روی دانشآموزان قرار داده است، افزود: «وضعیت دانشآموزان مشخص نیست و معلوم نیست فردا روزگارشان چگونه خواهد بود. تصمیم وزارتخانه باعث نارضایتی گستردهای در میان مردم كورد، دانشآموزان و معلمان شد و برای دفاع از حق آموزش به زبان مادری، تجمعات و اعتراضاتی شکل گرفت.»
«دانشآموزان نمیخواهند دروس علمی را به زبان دیگری بخوانند»
ژیندا احمی با اشاره به موضع دانشآموزان گفت بسیاری از آنان نمیخواهند دروس علمی و ادبی را به زبان دیگری بخوانند، چرا که سالها به زبان کوردی درس خواندهاند. او با توضیح هدف این ایستادگی دانشآموزان گفت: «موقف دانشآموزان این بود که تا زمان تغییر این تصمیم، وارد کلاسهای درس نشوند و خواستهشان این است که آموزش آنها به زبان مادری ادامه یابد. تصمیم ما شفاف است؛ ما میخواهیم در عرصه آموزش تمامی محتواها به زبان مادری ارائه شود و از خواسته خود عقبنشینی نمیکنیم.»
مباحثات پارلمان درباره آموزش به زبان کوردی
در همین حال، موضوع آموزش به زبان کوردی به پارلمان سوریه نیز رسیده و در بحثهای مربوط به وضعیت آموزش مطرح شده است. ژیندا احمی با اشاره به اینکه طرف کرد در پارلمان خواستار آموزش دانشآموزان کرد با محتواهای درسی کوردی شده است، گفت: «اما حکومت بهانههای زیادی مطرح کرده است؛ یکی از آنها این بود که هنوز آمادگی ترجمه تمام محتواهای آموزشی به کوردی را ندارند. بهانه دیگر این بود که دانشآموزانی که به زبان کوردی درس میخوانند، پس از پایان مدرسه در دانشگاه با مشکل مواجه خواهند شد.»
او با یادآوری تجربه «دانشگاه روجاوا» ادامه داد: از سال ۲۰۱۶ دانشآموزانی که مقاطع ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان خود را به کوردی تمام کردهاند، در دانشگاه روجاوا تحصیل نموده و بسیاری از آنان هماکنون در سازمانها، مدارس و نهادها مشغول به کارند. ژیندا هشدار خود را با این جملات بیان کرد: «بهانههای شما برای عرصه آموزشی ما کافی نیست و مردم ما را قانع نمیکند. حق ما قانونی است و ما تا زمان تغییر این تصمیم به اقدامات اعتراضی خود ادامه خواهیم داد.»
«دستکاری در اولویت خواست زبان مادری ناکام ماند»
ژیندا همچنین اذعان داشت که موضع مردم كورد، معلمان و دانشآموزان تاثیر بزرگی بر افکار عمومی گذاشته است؛ اما پس از آن برخی رویدادهای دیگر رقم خورد که از نظر او تلاش برای منحرف کردن افکار عمومی از مسئله خواست زبان مادری بود. وی در این راستا به رویداد هدف قرار گرفتن «سیپان حزنی» و حوادث کوبانی اشاره کرد و گفت این حوادث بهطور تعمدی از سوی حکومت سوریه و دولت ترکیه انجام شده تا مسئله اصلی مردم كورد را منحرف کنند.
«تفکیک دانشآموزان دختر و پسر، یک مشکل دیدگاهی است»
این معلم زبان کوردی همچنین به تصمیم آموزشی دیگری اشاره کرد که بر اساس آن دانشآموزان دختر و پسر از هم جدا میشوند و این تصمیم در برخی مدارس اجرا شده است. ژیندا بیان کرد که این تصمیم از نظر او یک مشکل فکری و تفکری است و با شرایط سوریهای جدید و کثرتگرا همخوانی ندارد. او تاکید کرد که دانشآموزان هر دو جنس در سیستم آموزشی «مدیریت خودگردان» رشد یافتهاند؛ سیستمی که در آن هر دو جنس برابر دیده شده، با هم درس خوانده و از یکدیگر بهره بردهاند.
«مدرسه محل یادگیری است، نه جای خشونت»
ژیندا احمی در ادامه به حادثهای در مدرسه «عبدالرحمن کواکبی» اشاره کرد. او توضیح داد که یک معلم عربتبار، پس از آنکه یک دانشآموز دختر کرد نسبت به تحمیل زبانی دیگر و خواندن دروس علمی به زبانی دیگر اعتراض کرد، علیه او اعمال خشونت نمود: «در تمامی سیستمهای آموزشی جهان، تنبیه و کتک زدن دانشآموزان غیرقابل قبول است. دانشآموز به مدرسه میآید تا یاد بگیرد، نه اینکه مورد هجوم، شکنجه و الفاظ غلاقی و بیادبانه قرار گیرد.»
معلمان زن و نقش آنان در عرصه آموزش
در بخش پایانی این گفتگو، ژیندا احمی به بحثهای مطرحشده در پارلمان درباره تعداد معلمان زن اشاره کرد. وی تصریح کرد که به جای آنکه حضور زنان در عرصه آموزش به عنوان یک نقطه قوت دیده شود، برخی افراد درباره تعداد معلمان زن مشکلآفرینی کردهاند. او در ارزیابی این مسئله گفت: «عرصه آموزش با زحمات معلمان زن بر پا ایستاده و در سختترین شرایط نیز رشد کرده است. نپذیرفتن تعداد معلمان زن، یک مشکل جدی و ناشی از تفکری خطرناک است؛ سیاستی که میخواهد زنان را در میان چهاردیواری خانه محدود کند. آموزش از زنان آغاز میشود و هیچکس نمیتواند این حقیقت را انکار کند. زن نباید از هیچ عرصهای دور نگه داشته شود و حضور او در حوزه آموزش و جامعه بسیار حیاتی است، چرا که زن میتواند نقشی کلیدی در ساختن جامعهای دمکراتیک و برابر ایفا کند.»