آیه ابراهیم

سودان- خیابان «الجرائد» (روزنامه‌ها) در مرکز خرطوم که ده‌ها موسسه رسانه‌ای و دفتر روزنامه‌های سودانی را در خود جای داده است، از برجسته‌ترین مناطقی است که در جریان جنگ ویرانگر میان ارتش سودان و نیروهای پشتیبانی سریع (از سال ۲۰۲۳) آسیب‌های جدی دید. این خیابان که روزگاری لبریز از پویش، حیات و فعالیت روزنامه‌نگاری بود، به فضایی متروک و ویران تبدیل شد که برگه‌های کهنه‌ی روزنامه‌ها در آن پراکنده شده و گیاهان هرز، دیوارهای ساختمان‌هایش را پوشانده بود.

پیش از آغاز جنگ، خیابان روزنامه‌ها میعادگاه خبرنگاران، فعالان مدنی و خوانندگان مطبوعات بود؛ کسانی که زیر سایه‌ی درختان گرد هم می‌آمدند تا به تبادل نظر و بحث درباره مسائل عمومی بپردازند، در حالی که زنان چای‌فروش و قهوه‌چی با نوشیدنی‌های گرم خود، جلوه‌ای ویژه به این پیوندِ میان زیست روزمره و فعالیت حرفه‌ای می‌بخشیدند. از همین نقطه بود که گزارش‌های تحقیقیِ برنده جایزه و ابتکارات انسانی و حرفه‌ای در راستای ارتقای رسانه‌های سودان شکل گرفت؛ تا این خیابان، گواهی زنده بر دورانی پربار از تحرک مطبوعاتی و اجتماعی باشد.

با وجود تمام ویرانی‌های به‌جامانده از نبردها، بار دیگر حیات به این خیابان و مناطق اطراف آن بازگشته است. بازگشت روزنامه‌نگاران زن برای تجدید خاطرات حرفه‌ای در مکانی که با ایستگاه‌های مهمی از مسیر کاری‌شان پیوند خورده، امیدی تازه دمیده است؛ امیدی به آینده‌ای بهتر که در آن اوضاع شغلی زنان خبرنگار بهبود یابد و مؤسسات رسانه‌ای با بازیافتن توان خود، نقش‌آفرینی در عرصه مطبوعات سودان را از سر بگیرند.

 

تلاش برای احیای مطبوعات کاغذی و همبستگی زنانه

«صفاء تاج»، روزنامه‌نگار سودانی، با ابراز خرسندی از بازگشت خود و جمعی از همکارانش به خیابان «الجرائد» پس از سال‌ها جنگ و آوارگی، ابراز امیدواری کرد که دیگر زنان خبرنگار نیز طی دوره پیش‌رو به آنان بپیوندند. او همچنین با توجه به اخبار منتشرشده درباره ازسرگیری انتشار روزنامه‌ها، چشم‌انتظار بازگشت مطبوعات کاغذی هم‌زمان با حضور دوباره خبرنگاران در این خیابان است.

او با تأکید بر اینکه جریان زندگی در خرطوم روزبه‌روز رو به بهبود است، اشاره کرد که روزنامه‌نگاران زن در دیدارهای خود در خیابان «الجرائد» توانسته‌اند نشست‌ها و کارگاه‌های آموزشی برگزار کنند تا به بررسی مشکلات خبرنگاران و راهکارهای انتشار مجدد روزنامه‌های کاغذی بپردازند.

صفاء تاج با یادآوری اینکه «تأمین مالی» یکی از اصلی‌ترین چالش‌های پیش‌رو است، خواستار ساماندهی وضعیت شغلی و معیشتی زنان روزنامه‌نگار شد؛ به‌ویژه با توجه به نقش‌های برجسته‌ای که آنان در دوران بحران و جنگ ایفا کرده‌اند.

قرار گرفتن دفاتر روزنامه‌های سودانی در مرکز خرطوم قدیم، نام «خیابان روزنامه‌ها» را به این منطقه بخشیده است. همجواری با خیابان‌های اصلی و معروفی که ماه‌ها صحنه نبردهای سنگین بودند، سبب شد این منطقه متحمل خسارات و ویرانی‌های شدیدی شود.

 

گامی جهت بازگرداندن روح به خیابان

از سوی دیگر، «إجلال إسماعیل»، دیگر روزنامه‌نگار سودانی، پس از بازگشت از آوارگی اجباری اشاره می‌کند که خیابان «الجرائد» دیگر آن سیمای گذشته را ندارد. با این حال، او نسبت به آینده خوش‌بین است و حضور روزمره زنان خبرنگار در این خیابان را گامی امیدبخش برای بازگشت سایر همکاران می‌داند.

او توضیح می‌دهد که با وجود ادامه فعالیت برخی خبرنگاران در رسانه‌های الکترونیکی، آنان به شدت دلتنگ مطبوعات چاپی هستند و بر اهمیت بازگشت به دفاتر و ازسرگیری کار از مقر اصلی مؤسسات رسانه‌ای تأکید می‌ورزد.

وی با بیان اینکه «میهن با قلم‌ها ساخته می‌شود، نه تنها با سنگ و آجر»، ابراز امیدواری کرد که در مرحله پیش‌رو گام‌های جدی برای انتشار دوباره روزنامه‌های چاپی برداشته شود؛ زیرا غیبت مطبوعات کاغذی، حضور زنان روزنامه‌نگار را در عرصه رسانه‌ای محدود می‌سازد.

«هدی النجار»، روزنامه‌نگار دیگر، با لحنی پر از امید می‌گوید که بازگشت به خیابان روزنامه‌ها با وجود تمام رنج‌ها و چالش‌ها، سرچشمه‌ی شادی بزرگی برای آنان است. او نیز دلتنگی عمیق خود را برای روزنامه‌های چاپی که سال‌ها با این خیابان عجین شده بودند ابراز کرد و خواستار انتشار مجدد آن‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن شد.

این حسِ شادی از بازگشت، تنها به روزنامه‌نگاران محدود نمی‌شود؛ «ابتسام داؤود» که ۲۷ سال است در این خیابان به چای‌فروشی اشتغال دارد نیز پس از دوره آوارگی به این مکان بازگشته است. او با ابراز خرسندی از دیدار دوباره خبرنگاران، آرزو می‌کند که بقیه کاسبان و فعالان این خیابان نیز به زودی بازگردند.

بازگشت زنان روزنامه‌نگار سودانی به خیابان «الجرائد» پس از سال‌ها جنگ و ناآرامی، گامی کلیدی و حامل پیام امید است. این حرکت، راه را برای ازسرگیری فعالیت مؤسسات مختلف رسانه‌ای هموار می‌سازد و به زنانی که از زمان آغاز نبردها شغل خود را از دست داده بودند، فرصت بازگشت به آغوش حرفه‌شان را می‌دهد.