آموزش در کنار خط زرد غزه، گرفتار خطر و سیاست بی‌سواد نگه داشتن کودکان
محاصره و خط زرد عرصه را بر اردوگاه بریج در نوار غزه تنگ کرده است، اما انجمن توانبخشی اجتماعی این اردوگاه همچنان به کودکان آموزش پایه می‌دهد و در برابر شرایط جنگ و خطرهای فراوانش ایستاده است.
رفیف اسلیم
فلسطین – خط زرد اردوگاه بریج در مرکز نوار غزه را از چند سو در بر گرفته و شماری از معلمان و دانش‌آموزان این اردوگاه کشته یا زخمی شده‌اند، اما چرخ آموزش در آن از حرکت نایستاده است. انجمن توانبخشی اجتماعی بریج به کودکان دبستانی آموزش پایه می‌دهد، بر حق تحصیل آنان پای می‌فشارد و زیر بار سیاستی نمی‌رود که می‌خواهد کودکان غزه را بی‌سواد نگه دارد.
به گفته‌ی منال النشوی، مدیر اجرایی این انجمن، خدمات آموزشی وزارت آموزش و پرورش فلسطین و آژانس امدادرسانی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) متوقف شده بود. دو مدرسه‌ای هم که از بمباران در امان مانده بود، به پناهگاه آوارگان جنگ تبدیل شد و کودکان با آینده‌ای نامعلوم بلاتکلیف ماندند. در چنین شرایطی راه‌اندازی کلاس درس برای کودکان، چه دارای معلولیت و چه بدون آن، ضرورت یافت.
منال النشوی می‌گوید اردوگاه بریج وضعی متفاوت با دیگر مناطق نوار غزه دارد، زیرا آنچه خط زرد نامیده می‌شود از شرق و شمال حلقه‌ی محاصره را بر آن تنگ کرده است. همین وضع جذب کمک مالی را بسیار دشوار کرده، چون حامیان مالی بریج را «منطقه‌ی قرمز» می‌دانند و حاضر نیستند در آن فعالیت کنند. او می‌افزاید که معلمان و دانش‌آموزان در مسیر مرکز با خطر مرگ روبه‌رو هستند و این خطر در ساعت‌های نخست صبح که تیراندازی به اوج می‌رسد، دوچندان می‌شود. این مرکز تاکنون یکی از دانش‌آموزانش را در حمله‌ی هوایی اسرائیل به محلی در مجاورت ساختمانش از دست داده است.
آموزش در تنگنای ناامنی، محاصره و فقر
ناامنی، محاصره و تنگنای اقتصادی آموزش در این اردوگاه را با دشواری‌های بسیاری روبه‌رو کرده است، تا آنجا که خانواده‌ها از تأمین کمترین امکانات برای فرزندانشان بازمانده‌اند. منال النشوی اما می‌گوید: «انجمن ناگزیر است به کار خود ادامه دهد، چون این منطقه پیش از جنگ ۴۸ هزار نفر جمعیت داشت و امروز این رقم دو برابر شده است. آوارگان جای دیگری برای پناه گرفتن نیافتند و در حاشیه‌ی اردوگاه چادر برپا کردند.»
استقبال از این مرکز چشمگیر است، اما ظرفیت کنونی آن از ۳۶۰ کودک در دو نوبت صبح و عصر فراتر نمی‌رود. از همین رو، کودکان بسیاری همچنان در فهرست انتظار مانده‌اند و پذیرش آنان در گرو دو برابر شدن بودجه‌ی مرکز است. منال النشوی این استقبال را به ساختمان بتنی مرکز نسبت می‌دهد. این ساختمان هنوز به‌طور کامل تجهیز نشده است، اما برای کودکان گریزگاهی از زندگی در چادر به شمار می‌رود.
مرکز دانش‌آموزان را از کلاس اول تا پنجم می‌پذیرد و به کودکان دارای معلولیت ذهنی نیز خدمات آموزشی و توانبخشی ارائه می‌کند. به گفته‌ی مدیر اجرایی انجمن، کار با این گروه پیچیده است و به محیطی مناسب و کادری کارآزموده نیاز دارد. انجمن پیش از جنگ ساختمانی مجهز برای همین منظور فراهم کرده بود، اما آن ساختمان بمباران شد و اکنون در نزدیکی خط زرد قرار دارد. انجمن با از دست دادن مقر اصلی خود ناگزیر شد مکان دیگری را اجاره و تجهیز کند.
کمک‌هایی برای کاستن از بار دانش‌آموزان
انجمن برای رفع مشکل لوازم‌التحریر، با پشتیبانی نهادهای همکار جزوه‌های آموزشی را چاپ کرد و در اختیار دانش‌آموزان گذاشت. کودکان، به‌ویژه کودکان دارای معلولیت، کیف مدرسه‌ای نیز دریافت کردند که همه‌ی نیازهای یک نیم‌سال تحصیلی را در خود داشت. هدف از این کمک‌ها کاستن از بار خانواده‌هایی است که هزینه‌های آوارگی، قحطی و معیشت دشوار توانشان را فرسوده است. گرانی و افزایش قیمت‌ها نیز آنان را از ابتدایی‌ترین حقوقشان، از جمله آموزش فرزندان، محروم کرده است.
منال النشوی درباره‌ی وضع ساختمان می‌گوید این بنا اکنون به چند تعمیر نیاز دارد. سقف آن آسیب دیده و باید مقاوم‌سازی شود تا خطری کودکان را تهدید نکند. کلاس‌ها نیز نیمکت استاندارد ندارند. پوشاک و کفش مشکل دیگر دانش‌آموزان است و غذای موجود هم برای آنان مناسب نیست، تا جایی که چند مورد بی‌هوشی و کم‌خونی در میانشان ثبت شده است. کودکان دارای معلولیت هم برای رسیدن به مرکز به وسایل کمکی نیاز دارند، زیرا وسایلی که تاکنون بازسازی و به کار گرفته شده، دیگر پاسخگو نیست.