آیه ابراهیم

سودان- درگیری‌ها در سودان یکی از شدیدترین بحران‌های انسانی برای کودکان را رقم زده است؛ بحرانی که پیامدهای آن تنها به از دست رفتن امنیت و ثبات محدود نمانده و آموزش، سلامت، تغذیه و حمایت از کودکان را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در پی فروپاشی حمایت‌های اجتماعی و خدمات اساسی، کودکان بیش از گذشته در معرض قتل، مجروح‌شدن، نقض حقوق و سوءاستفاده قرار گرفته‌اند.

وزارت منابع انسانی و رفاه اجتماعی سودان طی روزهای گذشته اعلام کرد از زمان آغاز درگیری‌ها در اواسط آوریل ۲۰۲۳، ۲۲۴ مورد خشونت جنسی علیه کودکان ثبت و مستندسازی شده است. در میان این موارد، پنج دختر بین ۶ تا ۱۴ سال هدف تعرض جنسی قرار گرفته‌اند؛ حملاتی که به جراحات و آسیب‌های شدید منجر شده و برخی از این کودکان به مداخلات جراحی و چندین عمل پزشکی نیاز پیدا کرده‌اند.

ازهار ابراهیم، روان‌شناس، شمار ۲۲۴ مورد خشونت جنسی علیه کودکان را نشانه‌ای از گسترش خشونت مبتنی بر جنسیت می‌داند و می‌گوید شمار قابل‌توجهی از کودکان در جریان جنگ با خشونت جنسی و انواع دیگر خشونت‌های مبتنی بر جنسیت مواجه شده‌اند. به گفته او، خشونت جنسی در کوتاه‌مدت و بلندمدت پیامدهایی دارد که با سایر اشکال خشونت متفاوت است.

او درباره پیامدهای روانی خشونت جنسی بر کودکان می‌گوید این تجربه‌ها می‌تواند به بروز آسیب‌های روانی، انزوا و اختلالات مختلف منجر شود. به گفته ابراهیم، مشکلات روانی در میان کودکانی که جنگ را تجربه کرده‌اند به‌شدت افزایش یافته و حدود ۸۰ درصد آنان به خدمات روان‌شناختی نیاز دارند؛ به‌ویژه آنکه کودکان از آسیب‌پذیرترین گروه‌های جامعه به شمار می‌روند.

 

ایجاد محیطی امن و باثبات برای حمایت از کودکان

ازهار ابراهیم خواستار آن شد که کودکانی که در معرض هرگونه خشونت یا تعرض جنسی قرار گرفته‌اند، برای دریافت حمایت و مراقبت‌های لازم به مراکز تخصصی روان‌شناختی و پزشکی ارجاع داده شوند. به گفته او، این اقدامات می‌تواند از پیامدهای روانی این تجربه‌ها در کوتاه‌مدت و بلندمدت، از جمله ترس، آسیب‌های روانی و از دست دادن اعتماد به خود و دیگران، بکاهد. او تأکید کرد مسئولیت اصلی حفاظت از کودکان بر عهده خانواده‌های آنان است.

او همچنین از این موضوع ابراز تأسف کرد که برخی خانواده‌ها با مستندسازی موارد خشونت جنسی و ارجاع آنها به نهادهای مسئول موافق نیستند؛ مسئله‌ای که شناسایی وضعیت کودکان و فراهم‌کردن حمایت و حفاظت لازم از آنان را دشوار می‌کند، به‌ویژه در شرایطی که نیازهای انسانی و روانی در حال افزایش است.

این روان‌شناس درباره شایع‌ترین اختلالات روانی در میان کودکانی که خشونت جنسی را تجربه کرده‌اند، گفت افسردگی، انزوا و اضطراب از مهم‌ترین آنها هستند. همچنین برخی علائم روانی ممکن است به شکل بازگشت یا تکرار صحنه‌های آسیب‌زا و ترسناکی که کودک تجربه کرده است، بروز کند. به گفته او، سابقه برخی مشکلات روانی در کودکان به تجربه خشونت جنسی و تجاوز در سنین پایین مرتبط است و این تجربه‌ها می‌تواند پیامدهای روانی و اجتماعی طولانی‌مدتی داشته باشد.

او همچنین بر نقش مهم محیط پیرامون در وضعیت روانی کودکان تأکید کرد و گفت باید محیطی امن و باثبات فراهم شود که حریم خصوصی و نیازهای روانی کودکان را در نظر بگیرد.

در همین زمینه، اَزهار ابراهیم اعلام کرد توصیه شده است در مراکز اسکان، میان خانواده‌ها تفکیک و حریم خصوصی بیشتری ایجاد شود و این موضوع در مورد خانواده‌های میزبان نیز رعایت شود. به گفته او، چنین اقدامی می‌تواند به فراهم‌شدن محیطی سالم و امن کمک کند و زمینه بهبود شرایط و تقویت سلامت روان کودکان را فراهم آورد.

شماری از خانواده‌های سودانی از صحبت‌کردن درباره تجربه خشونت جنسی علیه کودکان خود به دلیل ترس از «انگ اجتماعی» خودداری می‌کنند؛ غافل از اینکه پنهان‌کردن این موارد می‌تواند بر زندگی روزمره کودکان و سلامت روانی و جسمی آنان در کوتاه‌مدت و بلندمدت تأثیر بگذارد.