RAHMA SHANZOUR 

Yemen – Yıllardır süren savaşın yıprattığı Yemen’de üniversiteli kadınların yaşadığı sorunlar artık yalnızca eğitimle sınırlı değil. Ekonomik çöküş, toplumsal baskılar ve savaşın yarattığı kriz ortamı, kadın öğrenciler için üniversite yaşamını günlük bir hayatta kalma mücadelesine dönüştürüyor.

Devlet ve özel üniversitelerde eğitim gören kadın öğrenciler, artan yaşam maliyetleri ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle ağır baskılar altında yaşamlarını sürdürmeye çalışıyor. Bir dönem birçok genç kadın için umut anlamına gelen üniversite eğitimi, bugün büyük bir mücadele alanına dönüşmüş durumda.

Kent ve kır arasında 7 kat fark

Yemen Ulusal Yükseköğretim Stratejisi’ne göre öğrencilerin yüzde 75’i devlet üniversitelerinde, yüzde 25’i ise özel üniversitelerde eğitim görüyor.

Ancak kadınların yükseköğretime erişim oranı oldukça düşük seviyede kalıyor. Verilere göre üniversitelerde kayıtlı öğrencilerin yalnızca yüzde 26’sını kadınlar oluşturuyor. Bu durum, Yemenli kadınların yükseköğretime erişimde erkeklere kıyasla çok daha sınırlı imkanlara sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Coğrafi eşitsizlik ise tabloyu daha da ağırlaştırıyor. Strateji raporuna göre kentlerde yaşayanların üniversiteye erişim oranı, kırsal bölgelerde yaşayanlara göre yedi kat daha fazla.

İki yılda büyük düşüş

Savaş ve ekonomik kriz yalnızca eşitsizlikleri derinleştirmekle kalmadı, aynı zamanda yükseköğretim sisteminde ciddi bir gerilemeye neden oldu.

Resmi verilere göre başta Sana Üniversitesi olmak üzere birçok üniversitede son iki yıl içerisinde bazı bölümlerde başvuru sayıları yüzde 80 oranında düştü.

Ekonomik kriz, maaşların ödenmemesi ve hayat pahalılığı nedeniyle çok sayıda aile çocuklarının eğitim masraflarını karşılayamaz hale geldi. Bu durumdan en çok kadın öğrencilerin etkilendiği belirtiliyor.

Taiz Edebiyat Fakültesi Medya Bölümü öğrencisi Meali Ahmed, Yemenli kadınların son yıllarda çok daha ağır sorumluluklar üstlendiğini belirterek, birçok öğrencinin aile yüküyle birlikte eğitimini sürdürmeye çalıştığını söyledi.

Kırsaldan gelen öğrenciler daha ağır koşullarda

Kırsal bölgelerden üniversite için kentlere gelen kadın öğrenciler ise barınma, yalnızlık, güvensizlik ve ekonomik sorunlarla daha yoğun biçimde karşılaşıyor.

Meali Ahmed, “Kırsaldan gelen öğrencilerin yaşadığı zorluklar çok daha büyük. Hem barınma hem de maddi koşullar açısından ciddi sorunlar yaşıyorlar” dedi.

Eğitim ile çalışma arasında sıkışan kadınlar

Öğrenci Vaad El-Kuri ise savaşın birçok genç kadını eğitimle birlikte çalışma hayatına da zorladığını belirtti.

Çok sayıda öğrencinin artık yalnızca eğitim ve ev işleriyle değil, ailelerine destek olmak için iş yaşamıyla da uğraştığını ifade eden Vaad El-Kuri, bunun kadınlar üzerinde ağır psikolojik ve fiziksel baskı yarattığını söyledi.

Özellikle ulaşım giderlerinin ciddi yük oluşturduğunu vurgulayan Vaad El-Kuri, Taiz’de yoğun trafik ve ulaşım krizinin öğrencilerin masraflarını daha da artırdığını kaydetti.

Toplumsal baskılar sürüyor

Ekonomik sorunların yanı sıra kadın öğrenciler toplumsal baskılarla da karşı karşıya kalıyor.

Öğrenci Beraa El-Vecbe, toplumun kadınların üniversite eğitimi konusundaki yaklaşımının son yıllarda değiştiğini belirterek, bazı ailelerin kız çocuklarının üniversiteye gitmesini “aşırı özgürleşme” ya da “Batılılaşma” olarak değerlendirdiğini söyledi.

Özellikle kırsal bölgelerde ailelerin kız çocuklarını kentlere göndermekte çekince yaşadığı belirtilirken, barınma sorunu da kadın öğrencilerin önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor.

Tüm zorluklara rağmen Yemenli binlerce kadın öğrenci eğitimlerini sürdürmek için mücadele ediyor. Kadınlar, savaşın, ekonomik krizin ve toplumsal baskıların derinleştiği bir ortamda eğitim hakkını korumaya ve geleceklerini kurmaya çalışıyor.