NAZİHA BOUSSAİD

Tunus – Tunus’ta üniversite mezunu işsiz kadınların yaşadığı zorluklar, artan yaşam maliyetleri ve derinleşen ekonomik krizle birlikte giderek ağırlaşıyor. Pek çok kadın yıllarca ailesine bağımlı yaşamak zorunda kalırken, geçimlerini sağlamak için güvencesiz işlere yöneliyor.

‘Yıllardır işsiziz’

2003 yılından bu yana Çin dili öğretmeni olan Nur el-Huda Garslavi, 23 yıldır işsiz olduğunu belirterek, “Benim gibi Tunus’un dört bir yanında binlerce mezun kadın işsizlikle mücadele ediyor ve en temel yaşam koşullarından yoksun” dedi.

Nur el-Huda Garslavi, “Eğitim yıllarımızda geceler boyu çalıştık, mezun olduktan sonra emeğimizin karşılığını almayı umut ettik. Ancak işsizlik gerçeğiyle yüzleştik. Şefkatle karışık aşağılayıcı bakışlara maruz kalıyoruz ve ihtiyaçlarımızı karşılamak için başkalarına bağımlı yaşıyoruz. Çocuklarımız bize ‘Eğer çalışamayacaksak neden okuyoruz?’ diye soruyor. Onlara eğitimin değerini nasıl anlatabiliriz?” ifadelerini kullandı.

Bu durumun yalnızca kendisine değil, kuzeyde Binzert’ten güneyde Bin Gerdan’a kadar tüm işsiz mezunlara ait ortak bir gerçeklik olduğunu söyledi.

Güvencesiz işlere mahkûmiyet

Proje analizi ve ekonomik danışmanlık mezunu, aynı zamanda moda tasarımı eğitimi de alan Widad Hammami, 16 yıldır işsiz olduğunu belirtti.

Widad Hammami, ağır astım hastası bir çocuğu olduğunu ve tedavi masraflarını karşılayabilmek için ailesinden gizli şekilde güvencesiz işlerde çalışmak zorunda kaldığını söyledi.

Birçok mezun kadının, yıllarca süren eğitim ve emeklerine rağmen tek seçeneğinin temizlik veya ev işçiliği gibi güvencesiz işler olduğunu vurgulayan Widad Hammami, “Bu meslekleri küçümsemiyorum ancak yıllarca eğitim alan birinin emeğiyle örtüşmüyor” dedi.

İşsizliğin kendisinde ciddi psikolojik baskı yarattığını belirten Widad Hammami, mezunların çalışma ve insanca yaşam hakkını güvence altına alan yasaların uygulanmasını talep etti.

‘İş dosyası yıllardır çözümsüz’

2008 yılından bu yana işsiz olduğunu belirten Sara Trablusi ise, işletme yönetimi alanında lisans derecesine sahip olmasına rağmen iş bulamadığını söyledi. Sara Trablusi, Tunus devrimi sırasında yükselen “iş, özgürlük, ulusal onur” sloganlarına rağmen mezunların hala işsizlik ve dışlanmayla karşı karşıya olduğunu belirtti.

“Yıllar içinde hükümetler değişti ama üniversite mezunlarının istihdam sorunu hep ertelendi ve siyasi bir araç olarak kullanıldı” diyen Sara Trablusi, mevcut ekonomik koşulların maaşı olanlar için bile yaşamı zorlaştırdığını ifade etti.

“Geliri olanlar bile geçinemiyorsa, geliri olmayanlar nasıl yaşayacak?” diye soran Sara Trablusi, uzun süre işsiz kalan mezunların haklarını güvence altına alacak 18 sayılı yasanın uygulanmasını istedi.

Ortak gerçek: belirsizlik ve mücadele

Farklı hikayelere rağmen Tunus’taki binlerce mezun kadın için ortak gerçek değişmiyor: Yıllar süren eğitim ve emeğe rağmen uygun bir iş bulma mücadelesi.

Bu durum artık yalnızca istatistiklere yansıyan bir sorun değil, kadınların günlük yaşamını belirleyen ağır bir gerçeklik olarak öne çıkıyor. Kadınlar, geçici çözümlerle ayakta kalmaya çalışırken, mesleklerine uygun, insanca bir yaşam sunacak iş fırsatları talep ediyor.