Haber Merkezi - Gazeteci, yazar ve kadın hakları savunucusu Mari Beyleryan, yaşamını Ermeni kadınların özgürlüğü ve hakları için mücadeleye adadı. Osmanlı yönetiminin baskıları nedeniyle sürgüne gitmek zorunda kalan Mari Beyleryan, Kahire’de yayımladığı Ardemis dergisiyle kadınların sesini duyurdu. 1915 Ermeni Soykırımı’nda katledilen Mari Beyleryan’ın kadın dayanışmasına dayanan mücadelesi, bugün de hafızalarda yaşıyor.

Genç yaşta mücadeleye katıldı

1877 yılında İstanbul’un Beşiktaş semtinde doğan Mari Beyleryan, öğrencilik yıllarında Arevelk gazetesinde “Kalipso” mahlasıyla yazmaya başladı. Ermeni okullarında öğretmenlik yapan Mari Beyleryan, kadınların örgütlenmesi ve özgürleşmesi için çalıştı. Sosyal Demokrat Hınçak Partisi’nin fikirlerinden etkilendi ve partinin yayın organı Hınçak gazetesinde muhabirlik yaptı.

1895’te Anadolu Ermenilerinin maruz kaldığı baskıları duyurmak ve reformların uygulanmasını talep etmek amacıyla düzenlenen Babıali Nümayişi’nin örgütleyicileri arasında yer aldı. Eylem sonrasında hakkında arama başlatılan Mari Beyleryan, tutuklanmamak için sık sık ev değiştirmek ve kılık değiştirmek zorunda kaldı.

Sürgünde kadınların sesini duyurdu

1896’da Mısır’a giden Mari Beyleryan, İskenderiye’de öğretmenlik ve yazarlık yaptı. Daha sonra Kahire’ye yerleşerek Ermeni basınındaki çalışmalarını sürdürdü. Ocak 1902’de yayımlanmaya başlayan Ardemis dergisiyle kadınların haklarını, toplumsal sorunlarını ve ekonomik bağımsızlıklarını gündeme taşıdı.

Derginin ilk sayısında yayınını kız kardeşlerine armağan eden Mari Beyleryan, kadınları dergiye sahip çıkmaya çağırdı. Yalnızca kentlerde yaşayan kadınlara değil, taşradaki kadınların sorunlarına da yer verdi. Farklı kentlerde yaşayan kadınlar, dergi aracılığıyla deneyimlerini ve taleplerini paylaştı. Ancak ekonomik sorunlar nedeniyle Ardemis, 1903’te 20 sayının ardından kapandı.

1915 Ermeni Soykırımı’nda katledildi

1908’de İstanbul’a dönen Mari Beyleryan, öğretmenlik ve gazetecilik çalışmalarını sürdürdü. İzmir’de dört yıl boyunca Hripsimyant Okulu’nun müdürlüğünü yaptı; Taşink gazetesinde yazdı ve Tebi Ver (Yukarıya Doğru) adlı şiir kitabını yayımladı.

Taşrada öğretmenlik yapma hayalini 1913’te Yozgat’ta gerçekleştiren Mari Beyleryan, 1915 Ermeni Soykırımı sırasında katledildi. Nerede öldürüldüğü ise bugün hâlâ bilinmiyor.

Kadınların kendi sözlerini söylemesi, ekonomik bağımsızlıklarını kazanması ve dayanışma içinde örgütlenmesi için mücadele eden Mari Beyleryan, Ardemis dergisi ve gazetecilik çalışmalarıyla Ermeni kadınların tarihinde iz bıraktı.